Στην αυγή του 18ου αιώνα στην πιο επαναστατική και πρωτοποριακή χώρα της Ευρώπης (και ολόκληρου του κόσμου, τότε) εμφανίστηκε ένα πρωτοφανές φαινόμενο για τα παγκόσμια δεδομένα, μία ολοκαίνουργια, φωτεινή συνθήκη που έμελλε να διαμορφώσει συνειδήσεις, να στιγματίσει προσωπικά γούστα και αισθητικές και να επηρεάσει πολύ πιο ουσιαστικά απ’ όσο ίσως νομίζουμε τον τρόπο κατά την οποία μία ολόκληρη πατριαρχική κοινωνία ήταν προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει το ζήτημα της γυναικείας ισότητας και χειραφέτησης.
Ήδη από το 1750, πριν καν το μεγαλείο της Γαλλικής Επανάστασης σημαδέψει ανεπιστρεπτί τον πλανήτη Γη, στο Παρίσι ο γυναίκειος Τύπος έκανε την εμφάνιση του για να εκφράσει μεγάλα, ουσιαστικά εύστοχα ερωτήματα για τον ρόλο και τη θέση της γυναίκας στις απαρχές ενός σύγχρονου κόσμου και στη νέα τάξη πραγμάτων. Τα όμορφα περιοδικά με τις ελκυστικές εικόνες και τα κομψά πατρόν φορεμάτων που μπορούσες να φυλάξεις και αργότερα να τα δώσεις στη μοδίστρα σου για να τα αντιγράψει, έκρυβαν στις πολύχρωμες σελίδες τους βροντερούς, κοινωνικούς θησαυρούς για την ανάγκη της γυναίκας να υψώσει άμεσα το ανάστημα της, διεκδικώντας το μερίδιο που της αναλογούσε ακόμα και στις εξελίξεις της πολικής σκηνής.
Το πρώτο γυναικείο περιοδικό με εξέχουσα βαρύτητα θεωρείται πως ήταν το Journal des dames, το οποίο κυκλοφόρησε για 19 χρόνια, από το 1759 έως το 1778. Στα χρόνια που ακολούθησαν όλο και μεγαλύτερη, αλλά και πιο ενδιαφέρουσα θεματολογία πάνω σε αμέτρητα γυναικεία ζητήματα έκανε την εμφάνιση της στον γαλλικό τύπο-ένας είδος θεματολογίας, μα και επιχειρηματολογίας που θα μπορούσε να θεωρηθεί σχετική και επίκαιρη ακόμα και στις μέρες μας.
Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι πως παρά την εκρηκτική άνοδο των αξιών του Διαφωτισμού περί ατομικών δικαιωμάτων και οριζόντιας ισότητας όλων των ατόμων, αξίες που διαπότισαν και επηρέασαν ολόκληρη την γαλλική κοινωνία της εποχής, οι γυναίκες στη Γαλλία (όπως, φυσικά, και στην υπόλοιπη Ευρώπη) δεν θεωρούνταν σε καμία περίπτωση ίσες με τους άντρες και δεν είχαν το παραμικρό δικαίωμα ενασχόλησης με την πολιτική.
Ο Ναπολεόντειος Κώδικάς του 1804, ως κερασάκι στην τούρτα, υποχρέωνε νομικά τις γυναίκες να υπακούν στη θέληση του συζύγου τους, δίνοντας στον άντρα τον πλήρη και απόλυτο έλεγχο κάθε περιουσιακού στοιχείου.
Η πρώτη Γαλλίδα που βρήκε το θάρρος και την φωνή να μιλήσει για μία «αδικαιολόγητη αδικία» και να εκφράσει την καυτή απαίτηση όλα τα παραπάνω να αλλάξουν το συντομότερο δυνατό ήταν η συγγραφέας θεατρικών έργων και μεταρρυθμίστρια Olympe de Gouges μέσα από το διάσημο μανιφέστο της Declaration of the Rights of Woman and the Citizen το οποίο κυκλοφόρησε το 1781, καταγγέλλοντας ένα φρικτό σύστημα πατριαρχίας και φυλετικών διακρίσεων οι οποίες, μάλιστα, γινόντουσαν ιδιαίτερα αισθητές και διακριτές ακόμα και μέσα από την περίφημη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789. Ο Ναπολεόντειος Κώδικάς του 1804, ως κερασάκι στην τούρτα, υποχρέωνε νομικά τις γυναίκες να υπακούν στη θέληση του συζύγου τους, δίνοντας στον άντρα τον πλήρη και απόλυτο έλεγχο κάθε περιουσιακού στοιχείου. Πώς κατάφεραν, λοιπόν, τα γυναικεία περιοδικά λίγο πριν την ολοκλήρωση του 18ου αιώνα και την αρχή του 19ου να τοποθετήσουν τα πράγματα σε ένα εντελώς νέο πλαίσιο, αφυπνίζοντας συνειδήσεις και απαιτώντας από το νομοθετικό σύστημα να τροποποιήσει πλήρως την θέση των γυναικών στα κοινά μα και στον κόσμο συνολικότερα;
Ο πρώιμος γαλλικός, γυναικείος Τύπος, αυτός που έδωσε την έμπνευση και την κατεύθυνση για το περιεχόμενο και την κατεύθυνση των γυναικείων περιοδικών σε όλες τις εμπορικά αναπτυσσόμενες χώρες της Γηραιάς Ηπείρου (αργότερα και της Αμερικής) περιλάμβανε μία ευρεία γκάμα θεμάτων. Από το περισσότερο λογοτεχνικό Journal des dames μέχρι το έντυπο μόδας Journal des dames et des modes και το ξεκάθαρα φεμινιστικό περιοδικό La Femme libre, ολόκληρος ο γαλλικός γυναικείος Τύπος που γεννήθηκε ανάμεσα στα τέλη του 18ου και τις αρχές του 19ου αιώνα έδωσε στις γυναίκες μία ολόφρεσκη οπτική για τη ζωή και για τα δικαιώματα τους. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που οι Γαλλίδες ήρθαν σε επαφή με τη δυναμική του δημοσίου λόγου και με όσα αυτός μπορεί να καταφέρει, όπως και με τις εντυπωσιακές απόψεις άλλων σύγχρονων τους γυναικών, της ίδιας ηλικιακής και κοινωνική θέσης. Γεγονός που τις γέμισε αυτοπεποίθηση και μία άσβεστη βεβαιότητα πως η τοποθέτηση στην εργασία, τον γάμο και την πολιτική μπορούσε και όφειλε να είναι τελείως διαφορετική.
Όπως κάθε μορφή τέχνης έτσι και οποιοδήποτε είδος δημόσιας αρθρογραφίας αποτελεί καθρέφτη της κοινωνίας η οποία την γέννησε. Και τα πρώτα γυναικεία περιοδικά που κυκλοφόρησαν σε αυτόν τον πλανήτη, εκατοντάδες χρόνια πριν τις ιλουστρασιόν σελίδες της Conde Nast, έκαναν για πρώτη φορά λόγο για το ένα και μοναδικό, το πιο καυτό, το πιο ζωτικής σημασίας ζήτημα που αφορά τον κάθε έναν άνθρωπο ξεχωριστά, είτε αυτός είναι άντρας, είτε είναι γυναίκα. Την αυθόρμητη, πηγαία ανάγκη για μία καλύτερη ζωή. Ακριβώς το ίδιο, δηλαδή, που κάνουν τα γυναικεία περιοδικά σήμερα. Απλώς από μία άλλη οπτική μεριά, έχοντας πια κατακτήσει σημαντικά εδάφη.
Οι Γαλλίδες ήρθαν σε επαφή με τη δυναμική του δημοσίου λόγου και με όσα αυτός μπορεί να καταφέρει, όπως και με τις εντυπωσιακές απόψεις άλλων σύγχρονων τους γυναικών, της ίδιας ηλικιακής και κοινωνική θέσης.
Επιπλέον ήταν εκείνα που υπονόησαν και τελικά εξέφρασαν ανοικτά το αυτονόητο. Ότι μία γυναίκα πρέπει και δικαιούται να γράψει λογοτεχνία, εφόσον το ταλέντο και οι ικανότητες της τής το επιτρέπουν. Και αυτή η λογοτεχνία δεν νοείται να είναι υλικό υπογεγραμμένο από κάποιον άγνωστο, μυστηριώδη συγγραφέα, αλλά είναι απαραίτητο να φέρει την απόλυτα μοναδική, προσωπική ταυτότητά της. Το ίδιο το όνομά της.
Μαζί με όλα αυτά έκαναν σαφές το προφανές. Ότι μία γυναίκα έχει κάθε δικαίωμα να επιλέγει εκείνη τον μελλοντικό της σύντροφο, ανάλογα με τα δικά της κριτήρια, όποια κι αν ήταν αυτά, ενώ ενθάρρυναν τις μαθήτριες να συνεχίζουν τις σπουδές τους, κατευθύνοντας τους στον δρόμο των ανώτατων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων.
Η πολιτική, η κοινωνία, οι πατεράδες, τα αδέλφια και οι σύντροφοι δεν είχαν τελικά παρά να συμμορφωθούν με τους αγώνες και την απαίτηση της πιο υγιούς πλευράς μίας ολότελα μοντέρνας εποχής που είχε, για τα καλά, αφήσει πίσω, την τόσο βολικά σκουριασμένη δική τους.
Με πληροφορίες από το The Conservation.
