Μια φωτογραφία αρκεί μερικές φορές για να ζωντανέψει μια ολόκληρη εποχή. Η Μελίνα Μερκούρη και η Ρόμι Σνάιντερ, δύο γυναίκες με ξεχωριστή παρουσία και διεθνή ακτινοβολία, συναντιούνται σε ένα στιγμιότυπο από τα γυρίσματα της ταινίας "10:30 καλοκαιρινό βράδυ" του Ζυλ Ντασέν, το 1966. Σε ένα διάλειμμα από τη δουλειά, η Ελληνίδα ηθοποιός μυεί τη συμπρωταγωνίστριά της στα βήματα του χασάπικου, μεταφέροντας για λίγο το ελληνικό ταμπεραμέντο στο κινηματογραφικό περιβάλλον μιας διεθνούς παραγωγής.
Το στιγμιότυπο, που μοιράστηκε η Έλενα Μακρή μέσα από τη λεζάντα της, μας μεταφέρει σε μια εποχή όπου ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος έφερνε κοντά σημαντικές προσωπικότητες της μεγάλης οθόνης. Πέρα, όμως, από τη συνάντηση δύο σπουδαίων ηθοποιών, η φωτογραφία γίνεται αφορμή να θυμηθούμε και κάτι ακόμη: την ιδιαίτερη σχέση της Μελίνας Μερκούρη με την τέχνη της υποκριτικής, την οποία η ίδια περιέγραφε ως μια βαθιά προσωπική ανάγκη, αλλά και ως μια μορφή επικοινωνίας με τους ανθρώπους.
"10:30 καλοκαιρινό βράδυ": Η συνάντηση δύο μεγάλων πρωταγωνιστριών
Το 1966, η Μελίνα Μερκούρη συμμετείχε στην ταινία "10:30 καλοκαιρινό βράδυ" (10:30 P.M. Summer), σε σκηνοθεσία του Ζυλ Ντασέν, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μαργκερίτ Ντιράς. Στο πλευρό της βρισκόταν η Ρόμι Σνάιντερ, η ηθοποιός που είχε ήδη ξεχωρίσει στον ευρωπαϊκό κινηματογράφο και θα συνέχιζε να αφήνει το δικό της αποτύπωμα με τις ερμηνείες της.
Η συνύπαρξη των δύο γυναικών στα γυρίσματα δημιούργησε στιγμές που ξεπερνούσαν την ίδια την κινηματογραφική διαδικασία. Σε ένα διάλειμμα, όπως περιγράφει η Έλενα Μακρή στη λεζάντα της φωτογραφίας, η Μελίνα έδειξε στη Ρόμι Σνάιντερ πώς χορεύεται το χασάπικο. Η εικόνα έχει μια αφοπλιστική απλότητα: δύο ηθοποιοί αφήνουν για λίγο τους ρόλους τους και μοιράζονται ένα κομμάτι της ελληνικής κουλτούρας, μέσα από την κίνηση και τον χορό.
Το χασάπικο, με τον χαρακτηριστικό ρυθμό και τη δυναμική του, αποτελεί μια παράδοση που συνδέεται με τη συλλογικότητα και την έκφραση. Στα χέρια της Μελίνας, δεν ήταν απλώς ένας χορός, αλλά ένας αυθόρμητος τρόπος να μοιραστεί κάτι οικείο με μια συνάδελφό της.
Η Μελίνα Μερκούρη και η τέχνη της πειθούς
Η σχέση της Μελίνας με την υποκριτική δεν ήταν μια τυχαία επιλογή. Σε συνέντευξή της στο περιοδικό Κλικ, το 1990, είχε μιλήσει με χαρακτηριστική ειλικρίνεια για τα βιώματα που, όπως εξηγούσε, την οδήγησαν προς το θέατρο και τον κινηματογράφο.
"Εγώ αισθάνθηκα ότι, έπρεπε να γίνω ηθοποιός διότι είχα πολιτικούς στο σπίτι, και τους έβλεπα στο μπαλκόνι να μιλάνε και να πείθουν τον κόσμο", είχε αναφέρει, σύμφωνα με το απόσπασμα που παρατίθεται στη λεζάντα της Έλενας Μακρή.
Μεγαλώνοντας σε ένα περιβάλλον όπου ο δημόσιος λόγος και η επικοινωνία είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο, η Μελίνα παρατηρούσε πώς οι άνθρωποι μπορούσαν να επηρεάσουν τους άλλους μέσα από τις λέξεις, τη φωνή και τη συναισθηματική τους έκφραση. Η ίδια αναγνώριζε σε αυτή τη διαδικασία κάτι βαθιά θεατρικό. Η υποκριτική, όπως την περιέγραφε, δεν αφορούσε μόνο την ερμηνεία ενός ρόλου, αλλά και την ικανότητα να μεταφέρεις ένα συναίσθημα, να δημιουργείς μια σύνδεση και να κάνεις τους άλλους να σε ακούσουν.
Η ιστορία με το γραμμόφωνο και το πρώτο μάθημα υποκριτικής
Στην ίδια συνέντευξη, η Μελίνα Μερκούρη είχε αφηγηθεί μια παιδική ανάμνηση που φωτίζει με μοναδικό τρόπο την αντίληψή της για την τέχνη της πειθούς. Ήταν μόλις πέντε ετών και ήθελε πολύ να αποκτήσει ένα γραμμόφωνο, γνωρίζοντας, ωστόσο, ότι η οικογένειά της δεν είχε διαθέσιμα χρήματα για να της το αγοράσει.
Αντί να εγκαταλείψει την επιθυμία της, αποφάσισε να δοκιμάσει κάτι που είχε παρατηρήσει στους μεγαλύτερους της οικογένειάς της: να χρησιμοποιήσει τα λόγια και τη συναισθηματική έκφραση για να πείσει. Στάθηκε μπροστά στον καθρέφτη και άρχισε να απαγγέλλει το αίτημά της, προσπαθώντας να συγκινήσει τους γονείς της. Περιέγραφε με λεπτομέρεια πώς παρατηρούσε τα δάκρυά της και πώς προσπαθούσε να ελέγξει την έκφρασή της, ανακαλύπτοντας σχεδόν βιωματικά τη δύναμη του θεατρικού συναισθήματος.
"Ήμουν ηθοποιός (το γραμμόφωνο το πήρα)", κατέληγε στην αφήγησή της.
Η ιστορία αυτή έχει κάτι από την παιγνιώδη διάθεση ενός παιδιού, αλλά και από την παρατηρητικότητα μιας μελλοντικής πρωταγωνίστριας. Η Μελίνα είχε αντιληφθεί πολύ νωρίς ότι η υποκριτική απαιτεί όχι μόνο συναίσθημα, αλλά και επίγνωση του τρόπου με τον οποίο αυτό εκφράζεται.
Από τον κινηματογράφο στον χορό: Η Μελίνα Μερκούρη πέρα από τον ρόλο
Ίσως γι’ αυτό η εικόνα της να μαθαίνει χασάπικο στη Ρόμι Σνάιντερ παραμένει τόσο γοητευτική. Δεν καταγράφει απλώς μια στιγμή από τα γυρίσματα μιας ταινίας. Μας θυμίζει τη Μελίνα ως μια προσωπικότητα που δεν περιοριζόταν στους ρόλους της, αλλά μετέφερε την ενέργεια, την εξωστρέφεια και την ελληνική της ταυτότητα σε κάθε χώρο όπου βρισκόταν.
