Μπορεί να συμβεί ένας φόνος κάτω από το μεσογειακό φως; Μπορεί η Αθήνα, η πόλη όπου περπατάμε, αναπνέουμε, ζούμε καθημερινά, να γίνει πεδίο στυγερών εγκλημάτων;
Η Ευτυχία Γιαννάκη απαντά «ναι» και στα δύο, μέσα από το λογοτεχνικό έργο της. Άλλωστε μια καλή αστυνομική ιστορία δεν έχει ανάγκη την ατελείωτη νύχτα και το χιόνι του Βορρά. Η Τριλογία της Αθήνας, τα τρία αστυνομικά μυθιστορήματα με τα οποία έκανε το ντεμπούτο της η συγγραφέας («Στο πίσω κάθισμα», «Αλκυονίδες μέρες», «Πόλη στο φως», όλα εκδόσεις Ίκαρος) κερδίζοντας την εμπιστοσύνη αναγνωστών και κριτικών, χρησιμοποιεί ως σκηνικό το κέντρο αλλά και τα προάστια της πρωτεύουσας. Αλλάζοντας τη ματιά μας για την Αθήνα. Προκαλώντας μας να ρίξουμε λίγο σκοτάδι στο φως της πόλης. Και λίγο φως στο δικό μας σκοτάδι.
Η Ευτυχία Γιαννάκη ξέρει την Αθήνα όσο λίγοι. Όχι μόνο απολαμβάνει να την εξερευνεί, να τη φωτογραφίζει και να εμπνέεται από αυτήν, αλλά επιπλέον γεννήθηκε, μεγάλωσε και κατοικεί στο Κουκάκι. Για τη γειτονιά της λοιπόν ζητήσαμε να μας μιλήσει. Και φυσικά, να μοιραστεί μαζί μας τη νουάρ πλευρά της. Όλες οι φωτογραφίες είναι δικές της.
Γιατί διάλεξες το Κουκάκι και πόσα χρόνια ζεις εκεί;
«Γεννήθηκα και μεγάλωσα στο Κουκάκι, οπότε κατά κάποιο τρόπο με επέλεξε και αργότερα το επέλεξα με τη σειρά μου. Αν εξαιρέσω κάποια μικρά διαλείμματα, ζούσα πάντα σε αυτή τη γειτονιά».
Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που σε έκανε να νιώσεις έλξη για τη γειτονιά;
«Νομίζω ότι αυτό που με γοητεύει είναι τα ετερόκλητα αρχιτεκτονικά στοιχεία του, η συνύπαρξη όλων των κοινωνικών τάξεων και ηλικιών, η εγγύτητά του στο ιστορικό κέντρο της πόλης και στον Λόφο του Φιλοπάππου. Ειδικά όσο ανεβαίνεις από την Συγγρού προς τον λόφο, διαπιστώνεις ότι βρίσκεσαι σε ένα χωριό μέσα στην πόλη. Τελικά είναι το χρώμα, οι μυρωδιές και αναμνήσεις από αυτό το αστικό χωριό που με κρατούν όλα αυτά τα χρόνια στη συγκεκριμένη περιοχή».
Τι έχει αλλάξει στο Κουκάκι όσα χρόνια ζεις εκεί;
«Είναι μια γειτονιά ζωντανή που έχει περάσει από σαράντα κύματα. Όσες αλλαγές συνέβησαν στην πόλη τις τελευταίες δεκαετίες μπορείς να τις δεις αποτυπωμένες στα κτίρια, στην αισθητική των πολυκατοικιών ή των διατηρητέων και να τις ακούσεις στις αφηγήσεις των ανθρώπων που ζουν χρόνια εδώ.
»Τα σπίτια γύρω από τον Λόφο του Φιλοπάππου, τα νεοκλασικά και τα λοιπά διατηρητέα μεταφέρουν την αισθητική της γειτονιάς, της προπολεμικής ακόμη Αθήνας.
»Οι μεγάλες πολυκατοικίες στη Δημητρακοπούλου ή στη Βεΐκου εκφράζουν την μεταπολεμική αστυφιλία. Τα γυάλινα κτίρια της Συγγρού την ανάπτυξη μετά το εβδομήντα.
»Μέσα σε όλα αυτά έχουν περάσει ρεύματα φοιτητών από το κοντινό Πάντειο, μετανάστες από τη γειτονική Αλβανία, η εσωτερική μετανάστευση των ντόπιων προς τα Βόρεια ή τα Νότια Προάστεια από το ενενήντα και η συνακόλουθη εγκατάλειψη. Η αναγέννηση με το μετρό λίγο πριν και μετά του Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο μαρασμός της τοπικής αγοράς στα χρόνια της κρίσης. Και τώρα η αιφνίδια τουριστικοποίηση και αναγέννηση με το Airbnb που επελαύνει τα τελευταία δύο-τρία χρόνια. Ίσως για πρώτη φορά οι ντόπιοι εξοβελίζονται με τόσο ταχείς ρυθμούς και η τοπική αγορά μετατρέπεται σε ένα διασκεδαστήριο ή σε παροχή υπηρεσιών προς τον νέο πληθυσμό των επισκεπτών που συρρέει από κάθε γωνιά του πλανήτη».
Βγαίνεις βράδυ για ποτό ή φαγητό στη γειτονιά σου;
«Θα έλεγα ότι κυρίως βγαίνω στην γειτονιά. Ζω στο μικρό χωριό Κουκάκι εδώ και χρόνια. Με δυσκολεύει πλέον το πλήθος των επισκεπτών, ντόπιων και ξένων, αλλά θέλω να πιστεύω πως η γειτονιά θα βρει έναν νέο ρυθμό ενσωματώνοντας σε βάθος χρόνου και αυτή την αλλαγή, χωρίς να αλλοιωθεί ριζικά η φυσιογνωμία της λόγω ακριβώς της αιφνίδιας τουριστικοποίησης και της αλλαγής χρήσης πολλών κτιρίων της».
Πώς θα μιλούσες σε έναν ξένο για τη γειτονιά σου;
«Όπως μιλάω και σε εσάς τώρα. Θα τον οδηγούσα σε μία βόλτα για να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα και θα του αφηγούμουν ιστορίες από τους κατοίκους της περιοχής».
Η αμερικανική Vogue έχει αποκαλέσει το Κουκάκι την πιο «cool» γειτονιά της Αθήνας. Συμφωνείς; Αν ναι, τι είναι αυτό που το κάνει cool;
«Δεν ξέρω αν είναι cool ή τι ορίζεται ακριβώς ως τέτοιο, δεδομένου ότι το Κουκάκι εξακολουθεί να έχει πολλά από τα προβλήματα που έχουν όλες οι γειτονιές του κέντρου της πόλης. Συχνά τα δημοσιεύματα και η ξαφνική δημοσιότητα μιας περιοχής δημιουργούν έναν μύθο που απέχει από την πραγματικότητα, αφού αναδεικνύονται μόνο τα θετικά της, ενώ τα χρόνια προβλήματα παραμένουν θαμμένα κάτω από τις γυαλιστερές φωτογραφίες. Για παράδειγμα, το ζήτημα της καθαριότητας παραμένει άλυτο. Όπως και η αξιοποίηση και φροντίδα του δημόσιου χώρου, τα έργα υποδομής που απαιτούνται για μια εύρυθμη καθημερινότητα, το ζήτημα του θορύβου σε κεντρικά σημεία. Το Κουκάκι είναι στην καρδιά μιας συναρπαστικής πόλης η οποία όμως έχει ακόμη πολλά προβλήματα να λύσει».
Ποιες γωνιές του θα μπορούσαν να γίνουν ιδανικά σκηνικά για μια νουάρ ιστορία; Και ποιες έχεις ήδη χρησιμοποιήσει στην Τριλογία της Αθήνας;
«Νομίζω ότι όλη η γειτονιά θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως σκηνικό σε μια νουάρ ιστορία και αρκετά σημεία της έχουν τρυπώσει ήδη ως σχήματα, θραύσματα ή σημεία δράσης στην Τριλογία της Αθήνας. Στην πραγματικότητα όμως είναι οι αφηγήσεις των ανθρώπων που γίνονται ιδανικά εργαλεία στα χέρια μου. Επομένως το νουάρ του Κουκακίου μπορεί να το αναζητήσει κανείς στον δρόμο, στα υπόγεια των πολυκατοικιών, στις φωνές των ακαλύπτων, στα θεμέλια των νεοκλασικών, στα κάθετα στενά της Συγγρού, στα οινομαγειρεία της περιοχής, στα στενά περάσματα μέσα στον λόφο, αλλά τελικά θα το βρει στις αφηγήσεις, στα βλέμματα και στις ζωές των ανθρώπων που κινούνται σε αυτό το αστικό τοπίο».
Στην πραγματικότητα το Κουκάκι έχει τη σκοτεινή πλευρά του; Ποια είναι αυτή;
«Η σκοτεινή πλευρά του είναι η σκοτεινή πλευρά που υπάρχει μέσα μας και ναι, το Κουκάκι βρίθει σκοτεινών ιστοριών έξω από τα fancy δημοσιεύματα περιοδικών και άρθρων στο internet. Για να ανακαλύψει κανείς το σκοτάδι του ίσως πρέπει να διαβάσει κάποιο βιβλίο, ίσως ένα αστικό νουάρ που διαδραματίζεται στην πόλη ή να κουβεντιάσει με τους ανθρώπους του. Εκεί θα βρει όχι μόνο τη σκοτεινή καρδιά της πόλης, αλλά τον δικό του εαυτό και τελικά, το καθρέφτισμα της πόλης μέσα του. Η γειτονιά και η πόλη είμαστε εμείς».
