Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία από τα παρασκήνια του Εθνικού Θεάτρου αποτυπώνει μια στιγμή από εκείνες που, χρόνια αργότερα, αποκτούν σχεδόν μυθική διάσταση. Ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, ακόμη στα πρώτα βήματα της θεατρικής του διαδρομής, στέκεται δίπλα στην Κατίνα Παξινού, μία από τις κορυφαίες μορφές του ελληνικού θεάτρου. Στο βλέμμα του διακρίνεται ο θαυμασμός ενός νέου ηθοποιού που βρίσκεται δίπλα σε μια γυναίκα από την οποία έχει ακόμη πολλά να μάθει.
Η συνάντησή τους πραγματοποιείται το 1957, στο Εθνικό Θέατρο, για την παράσταση "Το σκοτάδι είναι αρκετά φωτερό" του Άγγλου συγγραφέα Κρίστοφερ Φράι, η οποία έκανε πρεμιέρα στις 7 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, μετάφραση Νίκου Γκάτσου και μουσική Μάνου Χατζιδάκι.
Δίπλα σε μια "απόλυτη ιέρεια"
Ο Παπαμιχαήλ βρίσκεται τότε ακόμη στην αρχή μιας πορείας που έμελλε να τον καταστήσει έναν από τους πιο αγαπημένους πρωταγωνιστές του ελληνικού κινηματογράφου και θεάτρου. Στα χρόνια που παρέμεινε στο Εθνικό Θέατρο, όπου είχε ξεκινήσει τη θεατρική του διαδρομή το 1954, είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με σημαντικούς ηθοποιούς και σκηνοθέτες.
Η Κατίνα Παξινού, όμως, ήταν μια ξεχωριστή περίπτωση. Η παρουσία της αποτελούσε για εκείνον ένα πραγματικό μάθημα υποκριτικής. Όπως αποτυπώνεται και στη συγκεκριμένη φωτογραφία, ο νεαρός ηθοποιός φαίνεται να την κοιτά με δέος, παρατηρώντας κάθε της κίνηση.
Οι δυο τους θα βρεθούν συνολικά πέντε φορές στην ίδια σκηνή, στις παραστάσεις "Εκάβη" του Ευριπίδη, "Άμλετ" του Σαίξπηρ, "Το σκοτάδι είναι αρκετά φωτερό" και "Οιδίπους Τύραννος" του Σοφοκλή.
Ένα μεγάλο σχολείο πίσω από την αυλαία
Για έναν νέο ηθοποιό, η συνύπαρξη με μια προσωπικότητα του μεγέθους της Παξινού δεν μπορούσε παρά να είναι ανεκτίμητη εμπειρία. Ο Παπαμιχαήλ παρακολουθούσε τις ερμηνείες της από τις κουίντες, προσπαθώντας να απορροφήσει όσα περισσότερα μπορούσε.
Η Παξινού δεν ήταν απλώς μια συμπρωταγωνίστρια. Ήταν ένα ολόκληρο σχολείο. Η σκηνική της παρουσία, η ένταση, η εκφραστικότητα και ο τρόπος με τον οποίο έδινε ζωή στους χαρακτήρες αποτελούσαν πολύτιμη παρακαταθήκη για τον νεαρό ηθοποιό.
Και ίσως αυτή η φωτογραφία να κρύβει ακριβώς αυτή την όμορφη σχέση: εκείνη μιας μεγάλης καλλιτέχνιδας που βρίσκεται ήδη στην κορυφή και ενός νέου ανθρώπου που κοιτά, παρατηρεί και μαθαίνει.
Η χρονιά που άνοιξε ο δρόμος για τον κινηματογράφο
Το 1957 θα αποδεικνυόταν καθοριστική χρονιά και για την επόμενη μεγάλη σελίδα στην καριέρα του Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Την ίδια περίοδο θα εμφανιστεί στον πρώτο μεγάλο του ρόλο στο σανίδι, στον "Γλάρο" του Τσέχωφ, έχοντας στο πλευρό του τη μεγάλη Κυβέλη.
Ανάμεσα στους θεατές θα βρεθούν ο Αλέκος Σακελλάριος και ο Φιλοποίμην Φίνος. Εντυπωσιασμένοι από την παρουσία του, θα του προτείνουν έναν ρόλο στη "Θεία από το Σικάγο", ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τη θρυλική συνεργασία του με τη Φίνος Φιλμ.
Δύο χρόνια αργότερα, ο Παπαμιχαήλ θα απογειώσει την κινηματογραφική του πορεία ως καθηγητής Φλωράς στο "Ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο".
Κοιτάζοντας σήμερα τη φωτογραφία του δίπλα στην Κατίνα Παξινού, είναι δύσκολο να μη σκεφτεί κανείς πως μπροστά μας βρίσκεται ένας άνθρωπος που δεν είχε ακόμη γίνει ο "Δημήτρης Παπαμιχαήλ" που όλοι γνωρίσαμε. Ήταν απλώς ένας νέος ηθοποιός, γεμάτος φιλοδοξία και θαυμασμό, που είχε την τύχη να μαθητεύσει δίπλα σε μια σπουδαία δασκάλα.
Και κάπως έτσι, μερικές από τις μεγαλύτερες καριέρες ξεκινούν: με έναν νέο άνθρωπο που ξέρει να κοιτάζει, να ακούει και να μαθαίνει.
