Η Σταχτοπούτα, το κλασικό παραμύθι του κοριτσιού που παντρεύτηκε τον πρίγκιπα και σώθηκε από την κακιά μητριά της, κάποτε ήταν μια φεμινιστική ιστορία.
Ο Charles Perrault, οι αδελφοί Grimm και ο Walt Disney έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην διάδοση της φολκ ιστορίας στις νέες γενιές. Ο καθένας είχε τη δική του διαφορετική βερσιόν που υποσυνείδητα απομάκρυνε από το αρχικό φεμινιστικό μήνυμα και σε πολλές περιπτώσεις πρόσθετε μισογυνικά στοιχεία στην ιστορία, όπως εύστοχα παρατηρεί και ο καθηγητής κινηματογράφου και media Alexander Sergeant στην εφημερίδα The Independent.
H ιστορία της Σταχτοπούτας ξεκίνησε σαν μια ιστορία φτιαγμένη από γυναίκες για γυναίκες. Σε μια εποχή που μόνο οι άντρες μπορούσαν να γράφουν και να δημοσιεύουν ή να είναι καλλιτέχνες, οι γυναίκες έμεναν στο σπίτι να φροντίζουν το νοικοκυριό κι έβρισκαν καταφύγιο στις ιστορίες που έλεγαν μεταξύ τους. Έτσι εξέφραζαν την δημιουργικότητά τους και μοιράζονταν τις εμπειρίες τους και τις σοφίες τους.
Η πρώτη εκδοχή της Σταχτοπούτας έχει εντοπιστεί στην Κίνα το 850 με 860μ.Χ. και μεταφέρθηκε και στα ευρωπαικά νοικοκυριά μέσα από τις γυναίκες που εργάζονταν στον Δρόμο του Μεταξιού, όπως ονομαζόταν το δίκτυο των εμπορικών δρόμων μεταξύ της Κίνας και της Ευρώπης. Η Σταχτοπούτα ήταν μια ιστορία για την εργασία στο σπίτι, για τη βία κατά των γυναικών, τη φιλία και την καταπίεση της σκλαβιάς. Η ηρωίδα συμβόλιζε την γυναικεία επιθυμία σε ένα κόσμο που οι γυναίκες δεν είχαν κανένα ρόλο.
Η Σταχτοπούτα ήταν μια ιστορία για την εργασία στο σπίτι, για τη βία κατά των γυναικών, τη φιλία και την καταπίεση της σκλαβιάς. Η ηρωίδα συμβόλιζε την γυναικεία επιθυμία σε ένα κόσμο που οι γυναίκες δεν είχαν κανένα ρόλο.
Οι παραλλαγές ήταν πολλές από τότε. Σε κάποιες εκδοχές η μητέρα της δεν έχει πεθάνει, σε κάποιες οι ετεροθαλείς αδελφές της κόβουν τις φτέρνες τους για να χωρέσουν στο γοβάκι και να κερδίσουν τον πρίγκιπα αλλά σε όλες η Σταχτοπούτα ήταν δυναμική. Πώς κατέληξε να απεικονίζεται ως μια αβοήθητη κοπέλα που χρειάζεται έναν πρίγκιπα να τη σώσει;
Οι άντρες, σύμφωνα με τον καθηγητή Alexander Sergeant, ενδιαφέρθηκαν για την ιστορία, αλλά στην Σταχτοπούτα δεν είδαν την εκπλήρωση των επιθυμιών των γυναικών αλλά μια γενικότερη τάση φυγής. Η Σταχτοπούτα ήθελε να φύγει από τη δύσκολη καθημερινότητα ως σκλάβα της μητριάς της και να ζήσει το όνειρό της κερδίζοντας την καρδιά του πρίγκιπα.
Η Σταχτοπούτα ήθελε να φύγει από τη δύσκολη καθημερινότητα ως σκλάβα της μητριάς της και να ζήσει το όνειρό της κερδίζοντας την καρδιά του πρίγκιπα.
Ο Perrault ήταν αυτός που έβαλε στην ιστορία την κολοκύθα-άμαξα και τα γυάλινα γοβάκια και οι Grimms έκαναν τις αδελφές της Σταχτοπούτας άσχημες και τη νονά-νεραίδα ένα μαγικό δέντρο ευχών. Πολλές εκδοχές είχαν μισογυνικά στοιχεία που έπαιρναν από την ιστορία τα φεμινιστικά μηνύματα και την μετέτρεψαν από μια εκπροσώπηση γυναικείου δυναμισμού σε ένα παραμύθι με μάγια.
Οι σύγχρονες εκδοχές της Σταχτοπούτας μεταφέρθηκαν και στη μεγάλη οθόνη κάνοντας το παραμύθι ακόμα πιο δημοφιλές και την ιστορία της αβοήθητης Σταχτοπούτας ακόμα πιο διαδεδομένη. Ο Georges Melies ήταν ο πρώτος που την έκανε κινηματογραφική ταινια και την παρουσίασε ως μια παθητική και φοβισμένη κοπέλα που πάντα ήταν στην γωνία κάθε πλάνου. Δεκαετίες μετά, ο Walt Disney μετέφερε στην Στατοπούτα του όλες τις συντηρητικές αξίες της Αμερικής του '50 με την μητριά να γίνεται μια καρικατούρα της απληστίας των γυναικών.
Τι θα συνέβαινε αν παίρναμε από τη Σταχτοπούτα τα μάγια, τις κακιές γυναίκες και την ανημποριά της ηρωίδας; Μια ιστορία που αντανακλά τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι γυναίκες ακόμα και στις σύγχρονες κοινωνίες. Κι αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει και η νέα παραγωγή του Andrew Lloyd Webber. Γραμμένη από την βραβευμένη με Όσκαρ για το 'Promising Young Woman', Emerald Fennell, η θεατρική Σταχτοπούτα είναι μια φεμινιστική αναθεώρηση του κλασικού παραμυθιού που πλησιάζει περισσότερο στην αρχική εκδοχή που μοιράζονταν οι γυναίκες και τους έδινε δύναμη και ελπίδα σε μια εποχή που δεν είχαν δικαίωμα να έχουν τίποτα από τα δύο.
Κεντρική Φωτογραφία: Splash News/Ideal Image
