ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Το καλοκαίρι της «Μεγάλης Μπόχας»: Όταν μια μυστηριώδης δυσοσμία οδήγησε το Λονδίνο σε lockdown

Αντί για χλωρίνη στα ρούχα χρησιμοποιούσαν τα δικά τους ούρα: Αυτοί είναι οι τουλάχιστον αμφιλεγόμενοι κανόνες υγιεινής που επικρατούσαν στη βικτωριανή εποχή.

Το καλοκαίρι της «Μεγάλης Μπόχας»: Όταν μια μυστηριώδης δυσοσμία οδήγησε το Λονδίνο σε lockdown

Πίσω από τα εντυπωσιακά υφάσματα από δαντέλα και μετάξι της βικτωριανής εποχής, υπήρχαν άνθρωποι που δεν είχαν τρεχούμενο νερό στο σπίτι τους και που έκαναν σπάνια μπάνιο. Παρά τη ρομαντική εικόνα που μπορεί να έχουμε σχηματίσει για τη Βρετανία του 19ου αιώνα μέσα από τη λογοτεχνία, οι ασθένειες ήταν κοινές και οι πρακτικές που επιστρατεύονταν για την αντιμετώπισή τους συχνά ακόμα χειρότερες. Αυτοί ήταν μερικοί από τους τουλάχιστον αμφιλεγόμενους κανόνες που επικρατούσαν.

-Για να καθαρίσουν τα ρούχα τους αντί για χλωρίνη χρησιμοποιούσαν τα δικά τους ούρα. Ακούγεται παράδοξο, αλλά έχει κάποια λογική βάση: τα ούρα περιέχουν αμμωνία, έναν ιδιαίτερα αποτελεσματικό καθαριστικό παράγοντα.

-Έφτιαχναν οδοντόκρεμα από σουπιά. Οι οδοντόκρεμες και οι οδοντόβουρτσες αποτελούσαν είδη πολυτελείας για τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις, που έπρεπε να γίνουν εφευρετικές. Ανάμεσα στα υλικά που χρησιμοποιούσαν για να καθαρίσουν τα δόντια τους ήταν κάρβουνο, στάχτη και σουπιά σε σκόνη. Αντί για οδοντόβουρτσα, κατέφευγαν σε ανορθόδοξα εργαλεία καθαρισμού όπως τα φύλλα του σέλερι. Προσπαθούσαν πάντως με κάθε τρόπο να αποφύγουν τα οδοντιατρικά προβλήματα, καθώς οι οδοντίατροι απουσίαζαν από ολόκληρες περιοχές και τον ρόλο τους, συχνά, αναλάμβαναν οι σιδηρουργοί και οι κουρείς.

-Είχαν τουαλέτα, αλλά όχι υδραυλικό δίκτυο. Οι ακαθαρσίες κατέληγαν σε βόθρους στα υπόγεια των σπιτιών, που αργά ή γρήγορα τύλιγαν ολόκληρο το σπίτι με τις μυρωδιές τους. Αναλάμβαναν να τους αδειάσουν εργάτες μέσα στη νύχτα, μεταφέροντας το περιεχόμενό τους στα χωράφια για να χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα. Η αλήθεια είναι βέβαια ότι αυτή η πρακτική δεν απέχει πάρα πολύ από σύγχρονες περιοχές της Ελλάδας χωρίς αποχετευτικό δίκτυο.

-Λούζονταν με αυγά ή ξίδι. Είτε έσπαγαν ένα αυγό στο κεφάλι τους και μετά άπλωναν το περιεχόμενο στα μαλλιά τους είτε αραίωναν ξίδι με νερό. Άλλες βρώσιμες εναλλακτικές της εποχής, αντί για σαμπουάν, ήταν το ρούμι, το μαύρο τσάι και το δεντρολίβανο.

-Έβαφαν τα μαλλιά τους με μόλυβδο. Ένα δημοφιλές προϊόν της εποχής εκτός του ότι σκούραινε τα γκριζαρισμένα μαλλιά είχε και μια παρενέργεια: πλούσιο καθώς ήταν σε μόλυβδο, μπορούσε να προκαλέσει δηλητηρίαση.

-Χρησιμοποιούσαν τον Τάμεση σαν χωματερή. Το καλοκαίρι του 1858 έμεινε γνωστό ως η εποχή της «Μεγάλης Βρώμας» (Great Stink), καθώς το Λονδίνο καλύφθηκε από μια δυσοσμία τόσο ανυπόφορη, που σχεδόν οδηγήθηκε σε lockdown. Τελικά, προερχόταν από τα αστικά λύματα που οι κάτοικοι της εποχής συνήθιζαν να πετούν στο ποτάμι.

-Θεωρούσαν ότι για τη φυματίωση ευθύνονται οι μακριές φούστες και οι στενοί κορσέδες. Οι βικτωριανοί γιατροί πίστευαν ότι οι μακριές φούστες της μόδας μάζευαν όλα τα μικρόβια από τους δρόμους και τα μετέφεραν στα σπίτια, διασπείροντας τις ασθένειες της εποχής. Για τη φυματίωση, ειδικότερα, προειδοποιούσαν τις γυναίκες να μη φορούν κορσέδες, με το σκεπτικό ότι παρεμπόδιζαν την αναπνοή. Οι υγειονομικές οδηγίες της εποχής οδήγησαν σε μια επανάσταση του στυλ: πιο χαλαρή μέση και κοντύτερος ποδόγυρος.

Δείτε το βίντεο με τους παράξενους κανόνες υγιεινής της βικτωριανής εποχής:

Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram


Κεντρική φωτό: The Silent Highwayman, έργο του 1858

Read Next

03 Νοε 2026

Η Ekep Nkwelle, η φωνή που ξεχώρισε ο Wynton Marsalis, έρχεται στο Μέγαρο

Η Αμερικανίδα τραγουδίστρια, καμερουνέζικης καταγωγής, εμφανίζεται στο Μέγαρο Μουσικής, με το κουαρτέτο της, λίγο μετά την κυκλοφορία του πρώτου της άλμπουμ.

03 Νοε 2026

Σπύρος Καλογήρου: Ο διάσημος κακός του ελληνικού σινεμά έγραφε τα πιο τρυφερά ποιήματα στη γυναίκα του, Ευαγγελία Σαμιωτάκη.

Ο σπουδαίος ηθοποιός που είχε πει την αξέχαστη φράση "Είναι πολλά τα λεφτά Άρη", ήταν ένας ευαίσθητος άνθρωπος

Περισσότερα από

Stories

03 Νοε 2026

Οικονομικές προβλέψεις Νοεμβρίου 2026: Τι φέρνει ο μήνας στα 12 ζώδια;

Από μια καλύτερη συμφωνία και μια νέα επαγγελματική ευκαιρία μέχρι αποφάσεις για επενδύσεις και έξοδα, ο Νοέμβριος σε καλεί να δεις τα χρήματά σου με διαφορετικό μάτι.

02 Νοε 2026

Από τις πλατείες του 2011 στις σημερινές ευρωπαϊκές κινητοποιήσεις, σε τι διαφέρουν millennials και Gen Z όταν διαδηλώνουν;

Οι γενιές στους δρόμους διαδέχονται η μία την άλλη, όμως το δυσκολότερο παραμένει! Πώς αλλάζουν όσα μας έβγαλαν από το σπίτι;

02 Νοε 2026

"Το πιο όμορφο αγόρι στον κόσμο" και η τραγική του ιστορία

Ο Μπιορν Αντρέσεν έγινε συνώνυμο της απόλυτης ομορφιάς και του πόθου, πολύ πριν την ενηλικίωσή του.

02 Νοε 2026

Οδυσσέας Ελύτης: Ο ποιητής, η μούσα και ένας μεγάλος έρωτας με διαφορά ηλικίας

"Παραθέριζε τότε στο σπίτι του Τάκη Χορν, στο Πόρτο Ράφτη, μαζί με την φίλη του Ιουλίτα Ηλιοπούλου" θα πει ο Νίκος Δήμου, που τράβηξε τις σπάνιες φωτογραφίες.

02 Νοε 2026

"Αυτή είναι η επιδίωξή μου. Να εξοργίσω τον θεατή": Ο σκληρός ρομαντισμός του Παζολίνι

Ο Πιερ Πάολο Παζολίνι, ο ιδεολόγος, αντιφασίστας, λάτρης του ποδοσφαίρου βίωσε τη ζωή με πάθος και εξέγερση. Σαν σήμερα δολοφονήθηκε στην παραλία της Όστια από ένα νεαρό εκπορνευόμενο ομοφυλόφιλο.

02 Νοε 2026

Ερωτικές προβλέψεις Νοεμβρίου 2026: Τι φέρνει ο μήνας στα 12 ζώδια

Ο Νοέμβριος φέρνει ξανά κίνηση στα ερωτικά, καθώς οι καθυστερήσεις και οι δεύτερες σκέψεις αρχίζουν να υποχωρούν και οι προθέσεις γίνονται πιο ξεκάθαρες.

01 Νοε 2026
30 Οκτ 2026

October Theory: Ο Οκτώβριος τελειώνει. Σου έφερε τελικά όσα υποσχόταν η τάση;

Ο Οκτώβριος έγινε η ανεπίσημη δεύτερη Πρωτοχρονιά του TikTok. Αλλά πόσα από όσα υπόσχεται η October Theory έγιναν τελικά πραγματικότητα;

30 Οκτ 2026

Bonhams: 186 έργα-σταθμοί της ελληνικής τέχνης σε μια μεγάλη δημοπρασία στο Παρίσι με πρωταγωνιστές τον Παρθένη, τον Πανταζή και τον Θεόφιλο

Από τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό και τη βυζαντινή παράδοση μέχρι τη λαϊκή ζωγραφική και τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία, η φθινοπωρινή Greek Sale του οίκου Bonhams συγκεντρώνει 186 έργα Ελλήνων καλλιτεχνών.

30 Οκτ 2026

Mary Grigoriadis: Η Ελληνίδα καλλιτέχνις της Νέας Υόρκης που συστήνεται ξανά μέσα από την κόρη της

Η Αμερικανίδα δημοσιογράφος Vanessa Grigoriadis μιλά στη Madame Figaro για τη μητέρα της, τη ζωγράφο Mary Grigoriadis, τη διαδρομή της από την πρωτοποριακή καλλιτεχνική σκηνή της Νέας Υόρκης του ’70 μέχρι τη σημερινή αναγνώριση, αλλά και την ελληνική κληρονομιά που διαμόρφωσε την εικαστική της γλώσσα.