Υπάρχουν ηθοποιοί που τους θυμόμαστε για τις ερμηνείες τους και άλλοι που, μέσα από έναν ρόλο, καταφέρνουν να γίνουν μέρος της ίδιας μας της ζωής. Η Μπέτυ Βαλάση ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Η δική της Λωξάντρα δεν ήταν απλώς η πρωταγωνίστρια μιας επιτυχημένης τηλεοπτικής σειράς της ΕΡΤ. Ήταν μια ολόκληρη παρουσία που έμπαινε στα σπίτια μας, μας έκανε να γελάμε και να συγκινούμαστε και άφηνε την αίσθηση πως κάπου εκεί έξω υπήρχε μια γυναίκα που γνωρίζαμε από πάντα.
Η αγαπημένη ηθοποιός έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντας πίσω της μια σημαντική καλλιτεχνική διαδρομή. Όμως, για πολλούς από εμάς, η πρώτη εικόνα που έρχεται στον νου είναι εκείνη της Λωξάντρας: μιας γυναίκας πληθωρικής, αυθεντικής και βαθιά ανθρώπινης, την οποία η Βαλάση δεν υποδύθηκε απλώς, αλλά έκανε να μοιάζει ζωντανή.
Η Λωξάντρα που δεν έμοιαζε με κανέναν άλλον τηλεοπτικό χαρακτήρα
Η επιτυχία της ερμηνείας της Μπέτυς Βαλάση δεν βρισκόταν μόνο στον τρόπο που έλεγε τα λόγια της ή στις εκφράσεις της. Βρισκόταν σε εκείνη τη σπάνια ικανότητα να γεμίζει την οθόνη, να δίνει στον χαρακτήρα της παλμό και να κάνει κάθε συναίσθημα να μοιάζει αληθινό. Η Λωξάντρα της είχε ζεστασιά, πείσμα, τρυφερότητα και μια μοναδική εκφραστικότητα που την έκανε αμέσως αναγνωρίσιμη.
Μέσα από το βλέμμα, τη φωνή, τις κινήσεις και την έντονη παρουσία της, η ηθοποιός έδωσε ζωή σε μια ηρωίδα που κουβαλούσε μνήμες, παραδόσεις, οικογενειακές ιστορίες και τον ιδιαίτερο κόσμο της. Δεν την παρουσίασε ως μια μακρινή φιγούρα μιας άλλης εποχής. Την έκανε οικεία, ανθρώπινη και διαχρονική.
Κάπως έτσι, η Λωξάντρα έπαψε να είναι μόνο ένας τηλεοπτικός ρόλος. Έγινε μια γυναίκα που θα μπορούσε να βρίσκεται σε κάθε οικογένεια: να φροντίζει, να θυμώνει, να επιμένει, να αγαπά με όλη της τη δύναμη. Και η Μπέτυ Βαλάση ήταν εκείνη που της έδωσε το πρόσωπο και την ψυχή που θυμόμαστε μέχρι σήμερα.
Όταν η ηθοποιός συναντά τον ρόλο που τη σημαδεύει
Η ίδια η Λωξάντρα και η ερμηνεία της Βαλάση συνδέθηκαν τόσο στενά στη συνείδηση του κοινού, ώστε είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς τη μία χωρίς την άλλη. Όπως ανέφερε και το ΚΚΕ στην ανακοίνωσή του για την απώλειά της, η αγάπη του κόσμου για τη Λωξάντρα είναι άρρηκτα δεμένη με την ερμηνεία της ηθοποιού.
Κι αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό αποτύπωμα ενός μεγάλου ρόλου: όταν ο θεατής δεν βλέπει πια την προσπάθεια του ηθοποιού, αλλά πιστεύει απόλυτα στον άνθρωπο που έχει μπροστά του. Η Βαλάση είχε αυτή τη φυσικότητα, την πληθωρικότητα και τη ζωντάνια που έκαναν τη Λωξάντρα να μοιάζει περισσότερο με ανάμνηση παρά με μυθοπλασία.
Η καλλιτεχνική της πορεία, βέβαια, δεν περιορίστηκε στην τηλεόραση. Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1937, σε οικογένεια προσφύγων από τη Μικρά Ασία, μαθήτευσε κοντά σε σπουδαίους ανθρώπους του θεάτρου και συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς. Από την πρώτη της θεατρική εμφάνιση, το 1961, μέχρι τις συμμετοχές της στον ελληνικό κινηματογράφο, έχτισε μια διαδρομή που ξεχώρισε για την ένταση και την αυθεντικότητά της.
Στην προσωπική της ζωή, σημαντικός σταθμός υπήρξε η σχέση της με τον ηθοποιό Τίτο Βανδή, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1984 και έμεινε μαζί μέχρι τον θάνατό του, το 2003.
Μια παρουσία που θα συνεχίσει να μας συντροφεύει
Η Μπέτυ Βαλάση δεν ήταν μόνο η ηθοποιός που μας γνώρισε τη Λωξάντρα. Ήταν μια γυναίκα με έντονη κοινωνική και αγωνιστική δράση, που παρέμεινε δεμένη με το θέατρο και τον δημόσιο βίο. Τα τελευταία χρόνια φιλοξενούνταν στο "Σπίτι του Αγωνιστή", ενώ η είδηση του θανάτου της έγινε γνωστή μέσα από ανάρτηση του Σπύρου Μπιμπίλα.
Η κηδεία της θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στις 11:30, στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών και θα είναι πολιτική.
Οι άνθρωποι της τέχνης αφήνουν πίσω τους ρόλους, εικόνες και στιγμές που συνεχίζουν να υπάρχουν πολύ μετά το τελευταίο τους χειροκρότημα. Για τη Μπέτυ Βαλάση, αυτή η παρακαταθήκη έχει το πρόσωπο της Λωξάντρας. Μιας ηρωίδας που θα συνεχίσει να μας θυμίζει πως οι μεγάλες ερμηνείες δεν χρειάζονται υπερβολές για να μείνουν αξέχαστες. Χρειάζονται αλήθεια, ψυχή και έναν άνθρωπο που ξέρει πώς να τις κάνει να χτυπούν κατευθείαν στην καρδιά.
