Μια φωτογραφία από μια άλλη εποχή, με την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή να ετοιμάζονται για ένα υπερατλαντικό ταξίδι από το προσωπικό blog της Έλενας Μακρή, θυμίζει μια από τις πιο συναρπαστικές διαδρομές στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου. Πίσω από τη συγκεκριμένη εικόνα κρύβεται μια ιστορία που ξεκινά από την Ευρώπη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και καταλήγει στο Χόλιγουντ, στα μεγαλύτερα κινηματογραφικά στούντιο και τελικά στην κορυφαία διάκριση της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Η Κατίνα Παξινού δεν ταξίδεψε στην Αμερική απλώς αναζητώντας μια νέα επαγγελματική ευκαιρία. Οι συνθήκες της εποχής την ανάγκασαν να αλλάξει ήπειρο, όμως εκείνη κατάφερε να μετατρέψει την αναγκαστική φυγή σε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της καριέρας της.
Από το Λονδίνο στην Αμερική μέσα στον πόλεμο
Όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, η Κατίνα Παξινού βρισκόταν στο Λονδίνο, όπου εμφανιζόταν στο θέατρο. Η επιστροφή στην Ελλάδα δεν ήταν πλέον εύκολη ή ασφαλής, καθώς η Ευρώπη βρισκόταν στη δίνη του πολέμου.
Έτσι, η ηθοποιός πήρε τη μεγάλη απόφαση να φύγει για την Αμερική. Το ταξίδι της δεν είχε την πολυτέλεια και την άνεση που θα φανταζόταν κανείς για μια μελλοντική σταρ του Χόλιγουντ. Πέρασε τον Ατλαντικό με ένα αντιτορπιλικό, σε μια περίοδο κατά την οποία τα υπερατλαντικά ταξίδια είχαν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα.
Στην άλλη πλευρά του ωκεανού την περίμενε ένας καινούργιος κόσμος.
Η σκηνή του Μπρόντγουεϊ γίνεται το πρώτο μεγάλο βήμα
Η Παξινού δεν άργησε να αποδείξει ότι η θεατρική της δύναμη μπορούσε να ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα. Στη Νέα Υόρκη εμφανίστηκε στο Μπρόντγουεϊ και απέκτησε σημαντική αναγνώριση.
Ήταν, όμως, ο κινηματογράφος εκείνος που θα την έκανε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Η μεγάλη στιγμή ήρθε με την κινηματογραφική μεταφορά του έργου του Έρνεστ Χέμινγουεϊ "Για ποιον χτυπά η καμπάνα".
Η ταινία, με φόντο τον Ισπανικό Εμφύλιο, έδωσε στην Ελληνίδα ηθοποιό έναν ρόλο που ταίριαζε ιδανικά στη δραματική της ένταση: την Πιλάρ, μια φλογερή και δυναμική γυναίκα με έντονο πατριωτικό αίσθημα.
Το Όσκαρ που έγραψε ιστορία
Η ερμηνεία της Παξινού δεν πέρασε απαρατήρητη. Το 1944 τιμήθηκε με το Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου, κατακτώντας μια θέση στην ιστορία ως η πρώτη Ελληνίδα ηθοποιός που κέρδισε την κορυφαία κινηματογραφική διάκριση.
Η βραδιά της απονομής απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη συμβολική σημασία χάρη στην εμφάνισή της. Η Παξινού επέλεξε μια εντυπωσιακή grecian τουαλέτα του Έλληνα σχεδιαστή Jean Dessès, ο οποίος είχε ήδη κατακτήσει σημαντική θέση στη διεθνή μόδα.
Η επιλογή δεν ήταν τυχαία. Η ελληνική αισθητική μεταφέρθηκε στην καρδιά του Χόλιγουντ μέσα από μια δημιουργία που αναδείκνυε τη διαχρονική κομψότητα της αρχαιοελληνικής γραμμής.
"Το δέχομαι για λογαριασμό όλων των συναδέλφων μου"
Ακόμη πιο συγκινητικός ήταν ο λόγος της όταν παρέλαβε το βραβείο. Η Παξινού αφιέρωσε τη διάκρισή της στους συναδέλφους της από το Εθνικό Θέατρο, ζωντανούς και νεκρούς.
Η δήλωσή της αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν θυμηθούμε τη χρονική συγκυρία. Ο πόλεμος στην Ελλάδα δεν είχε ακόμη τελειώσει. Η ηθοποιός βρισκόταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα της, όμως η Ελλάδα παρέμενε σταθερά παρούσα στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόταν τη διεθνή της επιτυχία.
Το Όσκαρ δεν ήταν μόνο προσωπική επιβράβευση. Για την ίδια αποτελούσε έναν τρόπο να τιμήσει τη θεατρική της οικογένεια και την καλλιτεχνική παράδοση από την οποία προερχόταν.
Η διεθνής καριέρα συνεχίζεται
Η επιτυχία του "Για ποιον χτυπά η καμπάνα" δεν αποτέλεσε μια μεμονωμένη στιγμή. Η Παξινού συνέχισε να εργάζεται στον κινηματογράφο, συμμετέχοντας σε σημαντικές παραγωγές.
Ανάμεσα στις ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε ξεχωρίζουν το "Πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα" και ο "Θείος Σίλας". Παράλληλα, όμως, το θέατρο δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί την πραγματική της καλλιτεχνική βάση.
Η διεθνής επιτυχία δεν την απομάκρυνε από την ελληνική σκηνή. Αντίθετα, η επιστροφή της στην Ελλάδα θα σηματοδοτούσε ένα νέο και εξίσου σημαντικό κεφάλαιο.
Το 1952 επιστρέφει στην Ελλάδα με τον Αλέξη Μινωτή
Το 1952, η Κατίνα Παξινού και ο Αλέξης Μινωτής επέστρεψαν στην Ελλάδα. Μετά την περιπέτεια της Αμερικής και την κατάκτηση του Χόλιγουντ, η Παξινού γύρισε εκεί όπου είχε χτίσει τα θεμέλια της καλλιτεχνικής της ταυτότητας: στο ελληνικό θέατρο.
Ακολούθησαν εμβληματικές ερμηνείες στο κλασικό ρεπερτόριο και εμφανίσεις στην Επίδαυρο, έναν χώρο που έμελλε να συνδεθεί στενά με τη θεατρική της πορεία.
Η επιστροφή αυτή δεν ήταν ένα βήμα πίσω. Ήταν η επιστροφή μιας διεθνώς αναγνωρισμένης ηθοποιού στη σκηνή που την είχε διαμορφώσει.
