ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Κρυπτογραφημένες επιστολές, μυστικοί κώδικες, διαπροσωπικές σχέσεις: Η ζωή του Ίωνα Δραγούμη

Μια έκθεση που δε θέλουμε να χάσουμε.

Κρυπτογραφημένες επιστολές, μυστικοί κώδικες, διαπροσωπικές σχέσεις: Η ζωή του Ίωνα Δραγούμη

Στις 31 Ιουλίου 1920, ο Ίων Δραγούμης (1878-1920) άφησε την τελευταία του πνοή στη Λεωφόρο Κηφισίας. Διπλωμάτης, συγγραφέας, διανοητής, οραματιστής, ανήσυχο και επαναστατικό πνεύμα, ο Δραγούμης εξιδανικεύτηκε στη νεοελληνική συνείδηση λόγω του άωρου θανάτου του. Δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τους πολιτικούς του αντιπάλους, μια ημέρα μετά από τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Παρίσι.

Το 1959 ο αδελφός του Φίλιππος δώρισε στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών (ΑΣΚΣΑ) το πλούσιο αρχείο της οικογένειας Δραγούμη, συμπεριλαμβανομένου του αρχείου του Ίωνος. Στη δωρεά προστέθηκε ο όρος ότι το αρχείο του Ίωνος θα παρέμενε κλειστό στους ερευνητές «μέχρι την επόμενη γενιά». Μετά τον θάνατο του Φιλίππου Δραγούμη το 1980, η οικογένεια επέτρεψε την πρόσβαση στο αρχείο σε επιλεγμένους ερευνητές, ώστε να αρχίσει η έκδοση των προσωπικών ημερολογίων του Ίωνος. Το 2000, με τη συμπλήρωση ογδόντα χρόνων από τη δολοφονία του Ίωνος και με την ολοκλήρωση της ταξινόμησης του αρχείου, επετράπη η ελεύθερη πρόσβαση των ερευνητών σε αυτό. Σήμερα μεγάλο τμήμα του αρχείου έχει ψηφιοποιηθεί και είναι προσβάσιμο μέσω του διαδικτύου.

Κρυπτογραφημένες επιστολές, μυστικοί κώδικες, διαπροσωπικές σχέσεις: Η ζωή του Ίωνα Δραγούμη
Ο Στέφανος Δραγούμης με τη σύζυγό του Ελίζα και επτά από τα έντεκα παιδιά τους: Χαρίκλεια, Αλεξάνδρα, Ναταλία, Ζωή, Ίωνα (πρώτη σειρά, αριστερά), Ευφροσύνη (Εύφη) και Νίκο, 1883 περίπου.
Ο Ίων με τα αδέλφια του Εύφη και Νίκο (πίσω) και Χαρίκλεια (μπροστά). Με τον φακό του Νίκου Κοντογιαννάκη, αδελφού της μητέρας τους, Ελίζας Δραγούμη, 1890 περίπου.

Στην έκθεση Ίων Δραγούμης: Στο Μεταίχμιο Ανατολής και Δύσης. Εκατό Χρόνια από τη Δολοφονία του που διοργανώνεται από το Τμήμα Αρχείων της ΑΣΚΣΑ, παρουσιάζεται για πρώτη φορά άγνωστο και σπάνιο υλικό από το προσωπικό αρχείο του Δραγούμη, οργανωμένο σε δεκατρείς θεματικές ενότητες που καλύπτουν το σύνολο της ζωής του: Οικογενειακό Περιβάλλον, η Γεωγραφία της Ζωής του, η Δράση του στη Μακεδονία, «Οργάνωσις Κωνσταντινουπόλεως», το Κίνημα του Νεο-ελληνισμού στην Τουρκία, Κοινοτισμός, Μεταξύ Μεγάλης Ιδέας και Ανατολικής Ομοσπονδίας, από τη Βουλή στην Εξορία, μια Απόπειρα και μια Δολοφονία, Λατρεμένη Ύπαρξη, Δραγούμης ο Διανοούμενος, Αποτίμηση, Μέχρι την Επόμενη Γενιά.

Ο δεκαοκτάχρονος Ίων με τους αδελφούς του Φίλιππο και Αλέξανδρο και τη θεία του Tascha Κοντογιαννάκη, 1896.
Επιστολή του Ίωνος προς τον πατέρα του Στέφανο, όπου του αναλύει το πρόβλημα της συστηματικής διείσδυσης των Βουλγάρων στη Μακεδονία, μέσω της δράσης των κομιτάτων (18 Οκτωβρίου 1903). Το σκαρίφημα του Ίωνος απεικονίζει τον Έλληνα με βιβλίο και τον Βούλγαρο με όπλο και σπαθί, υπονοώντας ότι η δύναμη των Ελλήνων βρισκόταν στην εκπολιτιστική τους επιρροή και δράση.

Ο επισκέπτης μπορεί να δει φωτογραφίες από την παιδική ηλικία του Ίωνος και το μεγαλοαστικό περιβάλλον στο οποίο ανατράφηκε, τα σχολικά του τετράδια και τα πρώτα του ημερολόγια. Το ιστορικό πλαίσιο τεκμηριώνεται από χάρτες της εποχής που απεικονίζουν τα διαρκώς μεταβαλλόμενα σύνορα της Ελλάδας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από το 1878 (έτος γέννησης του Δραγούμη) μέχρι τον θάνατό του το 1920 αλλά και την ασυνήθιστη κινητικότητα του αστού και κοσμοπολίτη Δραγούμη. Κρυπτογραφημένες επιστολές, μυστικοί κώδικες, τυπικά μύησης σε παραστρατιωτικές οργανώσεις φωτίζουν τη δράση του Δραγούμη και του στενού του συνεργάτη Αθανασίου Σουλιώτη στον Μακεδονικό Αγώνα. Για πρώτη φορά παρουσιάζονται στοιχεία και εκθέματα που αφορούν το σύγχρονο αλλά σύντομο Κίνημα του Νεο-ελληνισμού στην Τουρκία.

Χειρόγραφα από άρθρα και βιβλία του Δραγούμη, σπάνια έντυπα από την προσωπική του βιβλιοθήκη, όπως και αποσπάσματα από τα ημερολόγιά του, στοιχειοθετούν τις ιδέες του περί Κοινοτισμού και Ανατολικής Ομοσπονδίας, δηλαδή τη μετεξέλιξη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε ομοσπονδιακό πολυεθνικό κράτος Ελλήνων, Τούρκων και άλλων βαλκανικών λαών.

Η «Οργάνωσις Κωνσταντινουπόλεως», παραστρατιωτική οργάνωση που ίδρυσαν ο Ίων Δραγούμης και ο Αθανάσιος Σουλιώτης το 1907, είχε μυστικό χαρακτήρα, με τυπικό μύησης. Στη φωτογραφία, ο όρκος του μέλους Δημητρίου Αρβανιτίδη, με τη σφραγίδα της Οργάνωσης πάνω δεξιά.
Ο Δραγούμης την εποχή που υπηρετούσε στην Πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης, 1908 περίπου.

Η Μεγάλη (Ανατολική) Ιδέα του Δραγούμη αλλά και η διαφωνία του με τον Ελευθέριο Βενιζέλο ως προς τους όρους συμμετοχής της Ελλάδας στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο θα έχουν ως συνέπεια την εξορία του στην Κορσική και την Σκόπελο (1917-1919). Φωτογραφίες από την εξορία, το υπόμνημα που υπέβαλε ο Δραγούμης από την Κορσική στη Σύνοδο της Ειρήνης στο Παρίσι (1919), αλλά και ο Τύπος της εποχής ανασυνθέτουν την κρίσιμη για την Ελλάδα περίοδο μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην ενότητα που αφορά στη δολοφονία του Ίωνος εκτίθεται υλικό από το οικογενειακό αρχείο των Δραγούμηδων, όπως φωτογραφίες, αποκόμματα εφημερίδων, επικήδειες κορδέλες και σχέδια της αναθηματικής στήλης που στήθηκε λίγο μετά τον θάνατό του επί της Βασιλίσσης Σοφίας, κοντά στο σημείο της δολοφονίας του.

Ο Δραγούμης συνδέθηκε με τη ηθοποιό Μαρίκα Κοτοπούλη, ενόσω υπηρετούσε στην Πρεσβεία στην Κωνσταντινούπολη (1907-1908). Εκρηκτική και ενίοτε αυτοκαταστροφική, η σχέση του Δραγούμη με την Κοτοπούλη θα κρατήσει μέχρι τον θάνατό του. Στη φωτογραφία, Ίων Δραγούμης και Μαρίκα Κοτοπούλη, Κωνσταντινούπολη 1908.

Οι διαπροσωπικές σχέσεις του διονυσιακού Δραγούμη -με την Αμερικανίδα Mabel Dunlop, τη δασκάλα Σαπφώ Θείου, την μεγαλοαστή Πηνελόπη Δέλτα και την ηθοποιό Μαρίκα Κοτοπούλη- η συμβολή του στο κίνημα του δημοτικισμού, η αποτίμηση της προσφοράς του στη σύγχρονη ιστορία αλλά και η διάσωση του αρχείου του από τον αδελφό του Φίλιππο ολοκληρώνουν τη θεματική της έκθεση.

Η μουσική επένδυση της έκθεσης βασίζεται σε λίστα που κατέγραψε στο ημερολόγιό του, στις 17 Ιουλίου 1896, ο νεαρός Ίων.

Ο Ίων Δραγούμης, 1915 περίπου.
Δύο χρόνια μετά την εκλογή του στη Βουλή ο Δραγούμης εξορίστηκε πρώτα στην Κορσική (1917-1919) και στη συνέχεια στη Σκόπελο (1919). Στη φωτογραφία, ο Ίων με τον στρατηγό Βίκτωρα Δούσμανη στο ατμόπλοιο προς την Κορσική, Ιούλιος 1917.

Διάρκεια έκθεσης: 15 Οκτωβρίου 2020 – 15 Ιανουαρίου 2021

Οργάνωση: Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, Τμήμα Αρχείων

Επιμέλεια: Ναταλία Βογκέικωφ-Brogan, Ελευθερία Δαλέζιου, Λήδα Κωστάκη, Νατάσα Λαιμού,
Αλέξης Μάλλιαρης

Χώρος: Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, Πτέρυγα Ι. Μακρυγιάννη, Σουηδίας 54, Κολωνάκι

Ώρες Λειτουργίας: Τετάρτη & Παρασκευή 11:00-16:00 | Πέμπτη 16:00-20:00 | Σάββατο 12:00-17:00

Σημείωση: Στις 15 Οκτωβρίου, στις 7μμ, σε διαδικτυακή παρουσίαση της ΑΣΚΣΑ (https://www.ascsa.edu.gr/events/details/ion-dragoumis-100-years-after-his-assasination) , ο Roderick Beaton, καθηγητής νεοελληνικής ιστορίας και λογοτεχνίας στο King’s College στο Λονδίνο, θα παρουσιάσει ομιλία με τίτλο: «Ένα θύμα της εποχής του: Ο Ίων Δραγούμης και ο αγώνας για την Εθνική Ψυχή της Ελλάδας».

Απευθύνουμε θερμές ευχαριστίες στους Ανδρέα Γεωργιάδη και Βιβή Γερολυμάτου και την ομάδα τους για τον σχεδιασμό και την εγκατάσταση της έκθεσης, όπως και στους χορηγούς της έκθεσης Jack L. Davis και Sharon Stocker για την πραγματοποίησή της.

Φωτογραφία από την 3η ετήσια εκδρομή του Καναδοελληνο-Μακεδονικού Συνδέσμου «Ίων Δραγούμης», Τορόντο, 4 Ιουλίου 1937.
Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου 1920. Αφιέρωμα της εφημερίδας στον Δραγούμη με αφορμή το σαρανταήμερο μνημόσυνο.

Φωτογραφίες: Αρχείο Ίωνος Δραγούμη, Τμήμα Αρχείων, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα

Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram

Read Next

28 Δεκ 2021

25 χρόνια χωρίς τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι

Κορυφαίος ηθοποιός, σύμβολο της Ιταλίας και της μεσογειακής γοητείας, ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι υπήρξε ένας και μοναδικός.

27 Οκτ 2021

«Επειδή αφήνω κληρονομιά στα παιδιά μου αυτή την ασθένεια, να προσέχεις»

Όταν ο Γιώργος Γεννηματάς είχε εκφράσει την ανησυχία του για την υγεία και το μέλλον των παιδιών του.

Περισσότερα από

Men

22 Οκτ 2021

O τραγικός θάνατος του Brandon Lee που σκοτώθηκε από prop gun στα γυρίσματα του The Crow

Ο 28χρονος ηθοποιός έπεσε νεκρός το 1993 κατά τη διάρκεια γυρισμάτων από όπλο που όλοι νόμιζαν ότι ήταν γεμάτο με ψεύτικες σφαίρες.

19 Οκτ 2021

Ο Κιάνου Ριβς κουβαλάει μόνος του τον εξοπλισμό του συνεργείου στα γυρίσματα της νέας του ταινίας

Ο διάσημος ηθοποιός βρίσκεται στο Παρίσι και αποδεικνύει για άλλη μία φορά ότι είναι ο πιο ωραίος τύπος σε ολόκληρο το Χόλιγουντ.

15 Σεπ 2021

«Είναι σαν τον άνεμο»: Η προβληματική σχέση του Πάτρικ Σουέζι με τη σύζυγό του, Λίσα, έκρυβε μυστικά

«Είχαν έναν άρρωστο, κακοποιητικό γάμο», θα ισχυριστεί άτομο από το στενό, φιλικό τους περιβάλλον.

02 Σεπ 2021
02 Σεπ 2021

Νεκρός σε τροχαίο ο Mad Clip: Η αγωνιστική Porsche του συγκρούστηκε με δέντρο

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες η σύγκρουση ήταν τόσο σφοδρή ώστε χρειάστηκαν περισσότερες από δύο ώρες για να τον απεγκλωβίσουν.

31 Αυγ 2021

«Ο Στέφανος Τσιτσιπάς είναι σπουδαίος παίκτης, αλλά έχασα τον σεβασμό μου για εκείνον»

Το ξέσπασμα του Άντι Μάρεϊ που κατηγόρησε τον Έλληνα τενίστα για «στρατηγική» κατά τη διάρκεια του αγώνα.

29 Αυγ 2021

Ο Ίωνας Δραγούμης πέρασε μία ζωή διχασμένος ανάμεσα στην Πηνελόπη Δέλτα και τη Μαρίκα Κοτοπούλη

Ένα νέο βιβλίο φέρνει και πάλι στην επικαιρότητα την πολιτική πορεία του Δραγούμη και την ταραχώδη σχέση του με τις γυναίκες της ζωής του.

27 Αυγ 2021

Πέθανε ο Άκης Τσοχατζόπουλος σε ηλικία 82 ετών

Ο πρώην υπουργός και ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα στο νοσοκομείο.

26 Αυγ 2021

«Δεν πίστεψα ποτέ ότι δεν με αγάπησε»: Η μητέρα του Χιου Τζάκμαν τον εγκατέλειψε όταν ήταν 8 ετών

Παρόλα αυτά εκείνος τη συγχώρεσε. Σήμερα ποζάρουν αγκαλιασμένοι στο ίνσταγκραμ.