0
SHARES

Μια μεγάλη έκθεση που μόλις εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη φωτίζει το πρόσωπο και το έργο του Κριστιάν Ζερβός (1889-1970), του εκδότη από το Αργοστόλι Κεφαλλονιάς, ενός από τους μεγάλους «αγνοημένους» της ιστορίας της τέχνης όπως τον χαρακτηρίζει το πολιτιστικό ίδρυμα. Ο Ζερβός έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο Παρίσι του Μεσοπολέμου μέσα από το μοντερνιστικό περιοδικό του, Cahiers d’ Art, ένα από τα μακροβιότερα του είδους καθώς κυκλοφόρησε από το 1926 έως το 1960.

Στην Αλεξάνδρεια, όπου μετανάστευσε με τους γονείς του, ο Ζερβός από την εφηβεία ακόμα καταπιάστηκε με τον κόσμο των περιοδικών, συντελώντας στην ίδρυση των λογοτεχνικών περιοδικών της διασποράς Σεράπιον και Γράμματα. Την περίοδο των σπουδών του, στο Παρίσι, άρχισε να γράφει για το περιοδικό L’Art d’aujourd'hui και το 1926 ίδρυσε το Cahiers d’art, που ήδη από το πρώτο τεύχος επικεντρώθηκε στην προβολή της μοντέρνας τέχνης και στον διάλογο μεταξύ έργων διαφορετικής προέλευσης και διαφορετικών ιστορικών εποχών.

Σε έναν τόπο και χρόνο ανήσυχης και εκρηκτικής καλλιτεχνικής δημιουργίας, ο Ζερβός συνδέθηκε με πρόσωπα που βρέθηκαν στην αιχμή της πνευματικής αβανγκάρντ, όπως ο Λε Κορμπιζιέ, ο Φερνάρ Λεζέρ, ο Βασίλι Καντίνσκι, ο Πάουλ Κλέε. Την ίδια περίοδο το ενδιαφέρον του για την αρχαιολογία και την ανθρωπολογία τον οδήγησε πίσω στις ρίζες του, σε ένα ταξίδι επιστροφής στην Ελλάδα, που έγινε πηγή έμπνευσης και υλικού για το βιβλίο του «L’ art en Grece» (1934), ένα είδος μανιφέστου υπέρ της αρχαϊκής στροφής για τη μοντέρνα τέχνη.

Το εξώφυλλο του τεύχους 3-4 των Cahiers d’art, 1940, με μακέτα του Joan Miró. Juan Miró © Adagp, Paris/ OΣΔΕΕΤΕ 2019 & ευγενική παραχώρηση των εκδόσεων Cahiers d’Art.

Την ίδια περίοδο εξέδωσε τον πρώτο τόμο από το εκτενές έργο του Πάμπλο Πικάσο, του καλλιτέχνη που καθόρισε την ταυτότητα των Cahiers d’ Art και συνέβαλε στην καθιέρωση του Ζερβού στους καλλιτεχνικούς κύκλους. Συνολικά ο Ζερβός εξέδωσε σε 33 τόμους τον κατάλογο του ζωγραφικού έργου του Πάμπλο Πικάσο και έμεινε στην ιστορία, κυρίως, ως ο εκδότης του.

Στα 30s βυθίστηκε στον κόσμο του σουρεαλισμού, μέσα από την επαφή του με κορυφαίους δημιουργούς όπως ο Μαν Ρέι, ο Αντρέ Μπρετόν, ο Μαρσέλ Ντυσάν.

Στα 30s βυθίστηκε στον κόσμο του σουρεαλισμού, μέσα από την επαφή του με κορυφαίους δημιουργούς όπως ο Μαν Ρέι, ο Αντρέ Μπρετόν, ο Μαρσέλ Ντυσάν. Το 1936 έσωσε από το καθεστώς του Φράνκο έργα της ισπανικής πρωτοπορίας, πρωτοστατώντας στην προσπάθεια να σταλούν στην Ελλάδα 46 δημιουργίες με μεγάλες υπογραφές. Μεταπολεμικά επιδόθηκε, μέσα από το εκδοτικό έργο του, σε μια προσπάθεια αναθεώρησης της καταγωγής του μεσογειακού πολιτισμού, με απώτερο στόχο την ανίχνευση των πηγών του στη νότια Ευρώπη: στη Σαρδηνία, στις Κυκλάδες, στην Κρήτη. Σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής του έχτισε μια προσωπική συλλογή έργων τέχνης, με υπογραφές όπως των Ματίς, Μιρό, Πικάσο, Καντίνσκι, αλλά και Γκίγκα, Σκλάβου.

Pablo Picasso, Κεφαλή βασιλιά ή Τυφεκιοφόρος με σπαθί, 1969, λάδι σε χαρτόνι, 98x65.5 εκ., Musée Zervos, Vézelay. © Succesion Picasso 2019.

Ακόμα λιγότερο γνωστή, ίσως, είναι η συμβολή του στην ίδρυση του Φεστιβάλ της Αβινιόν. Το 1947 μαζί με τον ποιητή Rene Char ο Ζερβός παρουσίαζε μια έκθεση σύγχρονης τέχνης στο παρεκκλήσι του Παλατιού των Παπών στην Αβινιόν. Στο πλαίσιο εκείνου του εικαστικού γεγονότος, ζήτησαν από τον σκηνοθέτη Jean Vilar να ανεβάσει ένα θεατρικό έργο, πρόταση που οδήγησε τελικά στο ανέβασμα τριών παραστάσεων που ετοίμαζε ο Vilar: την «Τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Β’» του Σαίξπιρ, την «Ιστορία του Τόμπι και της Σάρα» του Paul Claudel και την «Ταράτσα του μεσημεριού» του άγνωστου τότε ακόμα Maurice Clavel.

Τα παραπάνω έργα έγιναν η αφετηρία για το Φεστιβάλ της Αβινιόν, το οποίο ωστόσο πολύ αργότερα επρόκειτο να συνδεθεί με μια τραγική συγκυρία στη ζωή του Ζερβού. 23 χρόνια μετά, το 1970, ο εκδότης και η γυναίκα του, Yvonne Zervos, οργάνωναν στο Παλάτι των Παπών της Αβινιόν μια μεγάλη έκθεση για τον Πικάσο, όταν η Yvonne έφυγε από τη ζωή. Τα εγκαίνια έγιναν όπως είχαν προγραμματιστεί, την 1η Μαΐου 1970, και ο Ζερβός αφιέρωσε την έκθεση στην αγαπημένη του σύντροφο και πολύτιμη συνεργάτιδά του. Συντετριμμένος, στα 81 χρόνια του, έφυγε κι εκείνος λίγους μήνες μετά, στις 12 Σεπτεμβρίου 1970.

Το εμβληματικό εξώφυλλο με τις ομόκεντρες καρδιές του Marcel Duchamp, Cœurs Volants στο τεύχος 1-2 των Cahiers d’Art, 1936. Marcel Duchamp © Association Marcel Duchamp / Adagp, Paris 2019 & ευγενική παραχώρηση των εκδόσεων Cahiers d’Art.

Για τη συνεισφορά του η Γαλλία τον τίμησε με τη δημιουργία ενός μουσείου αφιερωμένου σε εκείνον, του Μουσείου Ζερβός (Musee Zervos). Με αυτό συνεργάστηκε το Μουσείο Μπενάκη, καθώς και με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών και τις εκδόσεις Cahiers d’ Art, σε μια νέα έκθεση με τίτλο «Christian Zervos & Cahiers d’ Art. Η Αρχαϊκή Στροφή», που πραγματοποιείται χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Η έκθεση, που βασίζεται στα αποτελέσματα ενός ερευνητικού προγράμματος της Γαλλικής Σχολής Αθηνών για τον Ζερβόπου διεξάγεται από το 2017, κινείται σε δύο παράλληλες διαδρομές. Η πρώτη αφορά στην πορεία του και τη σημασία των εκδόσεων και των εκθέσεών του στον χώρο της τέχνης, της κριτικής και της αρχαιολογίας στο Παρίσι και την Αθήνα από το 1926 μέχρι το 1970. Η δεύτερη επικεντρώνεται σε εμβληματικά έργα από την προσωπική συλλογή του, που έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα από το μουσείο του Vezelay, έργα τα οποία αντιπροσωπεύουν τις καλλιτεχνικές κατευθύνσεις του, τις προτεραιότητες και τις προτιμήσεις του σε επίπεδο καλλιτεχνών και κινημάτων.

Πίσω όψη πρόσκλησης σε έκθεση του Man Ray στην γκαλερί Cahiers d’Art με σχέδιο του Max Ernst, 1935. Eυγενική παραχώρηση των εκδόσεων Cahiers d’Art. Max Ernst © Adagp, Paris/ OΣΔΕΕΤΕ 2019.

Info

Περισσότερες πληροφορίες: www.benaki.org. Έως τις 1/3/2020. ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΕΙΡΑΙΩΣ 138 I Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου I 210 3453111 Ι Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη & Κυριακή:10:00-18:00, Παρασκευή & Σάββατο: 10:00-22:00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: κλειστά Ι Τιμή εισιτηρίου έκθεσης: € 7 I Τιμή μειωμένου εισιτηρίου: € 3,5 I Τιμή ενιαίου εισιτηρίου: Έκπτωση 20% επί του συνολικού κόστους των εισιτηρίων όλων των εκθέσεων κατά την ημέρα επίσκεψης. 

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες από την έκθεση:

Fernand Léger, Νεκρή φύση με αράχνη, 1938, γκουάς σε έγχρωμο χαρτί, 39.5x50 εκ., Musée Zervos, Vézelay. Fernand Léger © Adagp, Paris/ OΣΔΕΕΤΕ 2019.
Wassily Kandinsky, Μαύρες μορφές σε λευκό, 1934, ελαιογραφία, 70.2x70.4 εκ., Musée Zervos, Vézelay.
Pablo Picasso, Σύνθεση, 1933, πένα και ακουαρέλα σε χαρτί, 40.1x50.6 εκ., Musée Zervos, Vézelay. © Succesion Picasso 2019.

Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram

κεντρική φωτό: Φωτογραφία αγνώστου. Ο Christian Zervos το 1933. Ευγενική παραχώρηση Christian Derouet, Musée Zervos, Vézelay.

TAGS