Το εμβληματικό έργο Maman (1999) της Λουίζ Μπουρζουά φέρνουν στο ελληνικό κοινό από 31 Μαρτίου ο Οργανισμός Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ και το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ). Η διάσημη γιγαντιαία αράχνη της Γαλλοαμερικανίδας γλύπτριας -ένα από τα έργα που την έκαναν παγκοσμίως γνωστή- θα εκτεθεί στον χώρο της Εσπλανάδας του ΚΠΙΣΝ έως τις 6 Νοεμβρίου με ελεύθερη, ανοιχτή πρόσβαση στο κοινό.
Όπως έχει δηλώσει η Μπουρζουά το Maman συμβολίζει τη μητέρα της, η οποία ύφαινε αποκαθιστώντας ταπισερί που είχαν αλλοιωθεί από τον χρόνο. Όπως μια αράχνη, έτσι κι εκείνη ύφαινε, γεννούσε, δημιουργούσε. Η αράχνη για την Μπουρζουά είναι ένα σύμβολο προστασίας, δύναμης, δημιουργικότητας και ικανότητας. Στο έργο της κάτω από τη μεγάλη αράχνη υπάρχουν δέκα μαρμάρινα αυγά στην κοιλιά-κλωβό της. Το γλυπτό δημιουργήθηκε το 2000, ως πρώτη ανάθεση για το Turbine Hall της Tate Modern, και στη συνέχεια χυτεύθηκε σε μπρούτζο, χάλυβα και μάρμαρο. «Η αράχνη επιδιορθώνει. Όταν πέσεις πάνω στον ιστό της, δεν θα θυμώσει. Θα υφάνει και θα επιδιορθώσει» είχε δηλώσει η Μπουρζουά για τη σειρά γλυπτών της με θέμα την αράχνη. Κάπως έτσι πρέπει να έβλεπε και η ίδια τη μητέρα της.
H Τέχνη της Λουίζ Μπουρζουά είναι βαθιά προσωπική και γι' αυτό οικουμενική. Η Λουίζ γεννήθηκε στο Παρίσι στις 25 Δεκεμβρίου του 1911 και ήταν το δεύτερο από τα τρία παιδιά του Λουί Μπουρζουά και της Ζοζεφίν Φοριό. Η οικογένεια μετακόμισε λίγο αργότερα στο Choisy-Le-Roi, λίγο πιο έξω από το Παρίσι, σ΄ένα σπίτι δίπλα στο ποτάμι. Η οικογενειακή επιχείρηση είχε ως αντικείμενο τις ταπισερί και η μητέρα της ήταν μαιτρ στην αποκατάστασή τους. Πολύ συχνά η Λουίζ την βοηθούσε και έτσι είχει μάθε από νωρίς να ζωγραφίζει και να υφαίνει. Ωστόσο, η δική της αδυναμία ήταν τα μαθηματικά, γιατί εκεί έβρισκε θαλπωρή καθώς ήταν μια επιστήμη με σταθερά δεδομένα, με δεδομένα στα οποία μπορούσε κανείς να βασιστεί.
Η ανασφάλεια της Λουίζ είχε γεννηθεί από ένα σκοτεινό μυστικό της οικογένειας. Τον δεσμό που διατηρούσε ο πατέρας της με την γκουβερνάντα των παιδιών του, Sadie Gordon Richmond, δεσμό που γνώριζε και η μητέρα της, αλλά επέλεξε να αποσιωπήσει. Αυτή η τριπλή προδοσία - από τον πατέρα της, τη μητέρα της και την γκουβερνάντα της- στάθηκε καθοριστική για τον ψυχισμό της Μπουρζουά. Βασική πηγή των ιδεών και των μοτίβων στο έργο της έχουν ρίζες στην παιδική της ηλικία. Τα έργα της αποτελούν άλλωστε μια σπουδή στη γυναικεία φύση, στη μητρότητα, στα συναισθήματα, στις οικογενειακές σχέσεις, στη σεξουαλικότητα. Τα εκφραστικά της μέσα να ποικίλουν: ζωγραφική, γλυπτά (από υφάσματα, μπρούντζο και άλλα υλικά) και εκπληκτικές εγκαταστάσεις, τα διάσημα σήμερα «Κελιά» (Cells). Σήμα- κατατεθέν της καλλιτεχνικής πορείας της έμελλε όμως να γίνουν οι υπερμεγέθεις Αράχνες της.
Η διαδρομή της
Μετά τις σπουδές γεωμετρίας στη Σορβόννη ξεκίνησε σπουδές στην τέχνη, ενώ το 1938 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη με τον σύζυγό της, τον Αμερικανό ιστορικό τέχνης Robert Goldwater. Στα μέσα της δεκαετίας του 1940 δημιούργησε τέσσερις, εμβληματικούς πλέον, πίνακες με τίτλο Femme Maison που πραγματεύονται τη γυναικεία ταυτότητα. Την ίδια περίπου περίοδο ξεκίνησε τα πρώτα γλυπτά της, Personages, μια σειρά από ανθρωπόμορφες αφηρημένες φιγούρες από ξύλο. Στη δεκαετία του 1960 δημιούργησε βιομορφικά, σωματικά έργα φτιαγμένα από οργανικά και εύκαμπτα υλικά - γύψο, λάτεξ, καουτσούκ και χυτή ρυτίνη. Στη δεκαετία του 1970, μετά τον θάνατο του συζύγου της, με το The Destruction of the Father (1974) εμφανίζεται ως πρωτοπόρος της καλλιτεχνικής φόρμας της εγκατάστασης, την οποία εξερεύνησε περαιτέρω από το 1991 και μέχρι τον θάνατό της, με τη σειρά Cells, αγχωτικά, αρχιτεκτονικά περιβάλλοντα γεμάτα αντικείμενα από το παρελθόν της μαζί με γλυπτά της.
Παρ' όλο που εργάστηκε ως δημιουργός σύγχρονης τέχνης για επτά δεκαετίες, το έργο της Λουίζ Μπουρζουά συγκέντρωσε προσοχή και ευρεία αναγνώριση μόνο όταν, σε ηλικία 71 ετών, έγινε η πρώτη γυναίκα γλύπτρια της οποίας αναδρομική έκθεση φιλοξενήθηκε στο ΜοΜΑ (1982). Σήμερα έργα της φιλοξενούνται, μεταξύ άλλων, στις συλλογές των Museum of Modern Art και Whitney Museum of American Art στη Νέα Υόρκη, Tate Gallery στο Λονδίνο και Centre Georges Pompidou στο Παρίσι, ενώ το 2022 θα παρουσιαστεί έκθεση με πίνακές της στο Metropolitan Museum of Art στη Νέα Υόρκη.
Η εικαστική εγκατάσταση Maman -από την πλευρά του ΚΠΙΣΝ- πραγματοποιείται χάρη στη νέα δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) προς το ΚΠΙΣΝ για την κάλυψη των λειτουργικών εξόδων και του προγραμματισμού για το 2022.
Τις ημέρες της έκθεσης θα λειτουργήσει από ένα πλούσιο παράλληλο πρόγραμμα που θα υλοποιηθεί μέσα από τη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) και θα περιλαμβάνει θεατρικές αναγνώσεις, εκπαιδευτικά και σχολικά προγράμματα, εργαστήρια για παιδιά και ενήλικες καθώς και ξεναγήσεις.
Κεντρική εικόνα: ΑΠΕ
Ακολουθήστε το Womantoc στο Instagram
