Ο νικητής του φετινού Νόμπελ Λογοτεχνίας, Πέτερ Χάντκε, δεν είναι η πρώτη φορά που κερδίζει έναν διεθνή τίτλο. Αν και ο προηγούμενος ήταν πολύ διαφορετικός: το 1999 ο Σαλμάν Ρούσντι τον είχε αποκαλέσει στην Guardian φαβορί στην παγκόσμια κατηγορία «Ηλίθιος της χρονιάς», επειδή υπερασπιζόταν «με πάθος τη γενοκτονία του καθεστώτος του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς» (παρεμπιπτόντως τον τίτλο εκείνη τη χρονιά είχε κατακτήσει ο ηθοποιός Τσάρλτον Ίστον, για τον ρόλο του στο αμερικανικό λόμπι της οπλοκατοχής).
Ο Αυστριακός συγγραφέας σλοβενικής καταγωγής είχε υποστηρίξει δημοσίως ότι οι μουσουλμάνοι του Σαράγεβο είχαν σφαγιάσει τον δικό τους πληθυσμό και είχαν αποδώσει ευθύνες στους Σέρβους. Αρνητής της διαβόητης σφαγής στη Σρεμπρένιτσα, με θύματα πάνω από 8.000 μουσουλμάνους, παραβρέθηκε επίσης στην κηδεία του Μιλόσεβιτς, το 2006.
Μετά την είδηση της βράβευσης του Χάντκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2019, ο Ρούσντι δήλωσε: «Δεν έχω τίποτα να προσθέσω, αλλά παραμένω σταθερός σε ό,τι είχα γράψει τότε».
Η Σουηδική Ακαδημία κατακρίθηκε για τη βράβευση του Χάντκε (που έγινε παράλληλα με εκείνη της Πολωνής Όλγκα Τοκάρτσουκ, στην οποία θα απονεμηθεί το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018), για δύο λόγους. Πρώτον, ότι αθέτησε τη δέσμευσή της να είναι λιγότερο «ανδροκεντρική» και «ευρωκεντρική». Δεύτερον, καθώς είχε δηλώσει ότι θα επαναπροσδιόριζε τη γραμμή της, μετά το περσινό σκάνδαλο σεξουαλικής παρενόχλησης που είχε οδηγήσει στη μη απονομή βραβείου, πολλοί περίμεναν ότι τα πρόσωπα που θα επέλεγε δεν θα τα τιμούσε μόνο για το έργο αλλά και για την πολιτική θέση τους.
«Ο Χάντκε είναι μια ενοχλητική επιλογή για μια επιτροπή Νόμπελ που προσπαθεί να αποκαταστήσει τα βραβεία μετά τα πρόσφατα σκάνδαλα» δήλωσε ο συγγραφέας Χάρι Κούνζρου. «Είναι ένας καλός συγγραφέας, ο οποίος [όμως] συνδυάζει τη σπουδαία διορατικότητα με τη σοκαριστική ηθική τυφλότητα».
«Είναι ένας καλός συγγραφέας, ο οποίος [όμως] συνδυάζει τη σπουδαία διορατικότητα με τη σοκαριστική ηθική τυφλότητα»
Με τους Ρούσντι και Κούνζρου συντάχθηκε και ο Σλοβένος φιλοσόφος και επικριτής του Χάντκε Σλαβόι Ζίζεκ, σχολιάζοντας τα εξής: «Το 2014 ο Χάντκε είχε ζητήσει την κατάργηση των Νόμπελ, αποκαλώντας τα “κάλπικη αγιοποίηση” της λογοτεχνίας. Το γεγονός ότι το πήρε τώρα επιβεβαιώνει ότι είχε δίκιο. Αυτή είναι η Σουηδία σήμερα: Ένας υπέρμαχος εγκλημάτων πολέμου παίρνει βραβείο Νόμπελ ενώ η χώρα συμμετείχε πλήρως στην εξολόθρευση της προσωπικότητας του αληθινού ήρωα των ημερών μας, του Τζούλιαν Ασάνζ. Η αντίδρασή μας θα έπρεπε να είναι: όχι το Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Χάντκε, ναι το Νόμπελ Ειρήνης στον Ασάνζ».
Ακόμα και ο οργανισμός που υποστηρίζει τα ανθρώπινα και λογοτεχνικά δικαιώματα Pen America πήρε θέση, διά στόματος της προέδρου του, της μυθιστοριογράφου Τζένιφερ Έγκαν: «Σε μια στιγμή που ο εθνικισμός βρίσκεται σε άνοδο, η τυραννία κυβερνά και η παραπληροφόρηση εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο, η λογοτεχνική κοινότητα αξίζει κάτι καλύτερο από αυτό. Θλιβόμαστε βαθιά για την επιλογή της επιτροπής Νόμπελ».
Δείτε πώς σχολίασε ο ίδιος ο Χάντκε την είδηση της βράβευσής του:
Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram
*Με στοιχεία από Guardian.
Κεντρική φωτό: REUTERS/Christian Hartmann
