Γυναίκες στο Ελ Σαλβαδόρ και την Κολομβία προειδοποιούνται να μη μείνουν έγκυες, αφού κινδυνεύουν να προσβληθούν από τον ιό Ζίκα. Όμως, η έλλειψη πρόσβασης σε μεθόδους αντισύλληψης και αμβλώσεις, καθώς και οι εγκυμοσύνες που έχουν προκληθεί από βιασμό, αναγκάζουν τις περισσότερες να παραβιάσουν τις συστάσεις.
Οι «συμβουλές» των υπουργείων Υγείας των δύο χωρών της Λατινικής Αμερικής έγιναν μετά από έναν μεγάλο αριθμό γεννήσεων μωρών με σοβαρά προβλήματα στον εγκέφαλο στη Βραζιλία. Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτές σχετίζονται με τον ιό Ζίκα, που εξαπλώνεται στην περιοχή.
Ο ιός Ζήκα συνδέεται με μικροεγκεφαλία: Μια γενετική δυσμορφία, στην οποία το μωρό γεννιέται με αφύσικα μικρό κεφάλι, με συνέπεια να κινδυνεύει να έχει αναπτυξιακά και νοητικά προβλήματα ή ακόμα και να χάσει τη ζωή του. Και, παρότι είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά στην Αφρική το 1947, παρέμενε άγνωστος στην αμερικανική ήπειρο έως πέρυσι, όταν αναφέρθηκαν τα πρώτα κρούσματα από αυτόν. Από τότε, ο Ζίκα, που μεταδίδεται με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών, εξαπλώνεται όλο και ταχύτερα και διαρκώς περισσότερα βρέφη γεννιούνται με μικροεγκεφαλία.
Ο Alejandro Gaviria, υπουργός Υγείας της Κολομβίας, ζήτησε από τις γυναίκες να μην μείνουν έγκυες για τους επόμενους 6-8 μήνες, επισημαίνοντας τους σοβαρούς κινδύνους που μπορεί να έχει η μόλυνσή τους από τον ιό στην υγεία του εμβρύου.
Στην Κολομβία, που είναι η δεύτερη χώρα μολύνσεων από τον Ζίκα μετά τη Βραζιλία, έχουν καταγραφεί 560 περιπτώσεις εγκύων που τους έχει μεταδοθεί.
Εκκλήσεις για καθυστέρηση της εγκυμοσύνης έχουν γίνει και στη Τζαμάικα, παρόλο που εκεί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ακόμη μολύνσεις από τον Ζίκα.
Την ίδια ώρα, επικεφαλής των δικαιωμάτων των γυναικών εναντιώθηκαν σε αυτές τις συστάσεις, απαντώντας ότι οι γυναίκες αυτών των χωρών, ουσιαστικά, δεν έχουν επιλογή ως προς τις εγκυμοσύνες τους.
«Είναι εντελώς αφελές για μια κυβέρνηση να ζητά από τις γυναίκες να μη μείνουν έγκυες σε μια χώρα όπως η Κολομβία, όπου περισσότερες από τις μισές εγκυμοσύνες είναι ανεπιθύμητες διότι οι σεξουαλικές επιθέσεις κυριαρχούν», περιγράφει η Monica Roa, πρώην πρόεδρος της «Women’s Link Worldwide», μιας διεθνούς ομάδας για τα δικαιώματα των γυναικών. Και παρόλο που οι μέθοδοι αντισύλληψης στη χώρα παρέχονται δωρεάν, ειδικά στις πολύ φτωχικές περιοχές οι γυναίκες έχουν μικρή πρόσβαση σε αυτές.
Επίσης, πολλές γυναίκες δεν γνωρίζουν ότι μπορούν να κάνουν άμβλωση υπό συγκεκριμένες συνθήκες. «Σε μια κρίση όπως το ξέσπασμα του Ζίκα, η έλλειψη σεξουαλικής αγωγής φαίνεται ξεκάθαρα. Και οι υπουργοί Υγείας θα έπρεπε να ενημερώνουν αντί να συμβουλεύουν», συμπληρώνει η ίδια.
Στο Ελ Σαλβαδόρ, όπου το υπουργείο Υγείας συμβουλεύει τις γυναίκες να αναβάλλουν την εγκυμοσύνη μέχρι το 2018, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το 96% των εγκύων είναι πιθανό να έχει μολυνθεί από τον ιό Ζίκα. Και, όπως και στην Κολομβία, η ελάχιστη ή και καθόλου σεξουαλική αγωγή στα σχολεία έχει ως αποτέλεσμα τα κορίτσια να μην έχουν την ενημέρωση που χρειάζεται για να αποφεύγουν ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες.
Στο μεταξύ, στο Ελ Σαλβαδόρ σημειώνεται ένα από τα υψηλότερα ποσοστά εφηβικής εγκυμοσύνης στη Λατινική Αμερική, με μία 1 στις 3 εγκύους να είναι μεταξύ 10 και 19 ετών, ενώ οι βιασμοί από πατριούς, συγγενείς ή μέλη συμμοριών είναι βασικός λόγος του φαινομένου. Επίσης, η άμβλωση απαγορεύεται, εφόσον θεωρείται έγκλημα, ακόμα και αν η εγκυμοσύνη έχει προκληθεί από βιασμό, το έμβρυο έχει σοβαρή παραμόρφωση ή η ζωή της γυναίκας βρίσκεται σε κίνδυνο.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση, όπου, το 2013, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας αρνήθηκε να επιτρέψει σε μια άρρωστη γυναίκα, που είχε στην κοιλιά της ένα παραμορφωμένο έμβρυο, να κάνει άμβλωση, παρότι ενδεχομένως η επέμβαση θα της έσωζε τη ζωή. Και ο λόγος της άρνησης; Ο φόβος μήπως ξεσπούσε διεθνής κατακραυγή.
«Στο Ελ Σαλβαδόρ, οι συστάσεις για αναβολή της εγκυμοσύνης είναι προσβλητικές για τις γυναίκες, αλλά και γελοίες με την αυστηρή νομοθεσία κατά των αμβλώσεων και τα υψηλά ποσοστά σεξουαλικής βίας που υπάρχουν», συμπληρώνει η Roa.
Η Sara Grecia, επίσης ακτιβίστρια στη χώρα, συμπληρώνει ότι οι κυβερνητικές προειδοποιήσεις πρέπει να συνοδεύονται από δημόσιο διάλογο για τις αιτίες μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.
Παράλληλα, οι υποστηρικτές των δικαιωμάτων των γυναικών κατηγορούν το υπουργείο υγείας ότι δεν προσδίδει στους άνδρες την ευθύνη που τους αναλογεί.
«Για άλλη μια φορά, οι κυβερνήσεις ρίχνουν το βάρος στις γυναίκες για να προστατέψουν μόνες τους τον εαυτό τους από όλους τους κινδύνους», αναφέρει χαρακτηριστικά η Paula Avila-Guillen.
