ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Όταν ο Μάνος Χατζιδάκις μίλησε με συγκλονιστικό τρόπο για το Πολυτεχνείο

Ο συνθέτης το 1985 έγραψε ένα γράμμα. Μοιάζει σα να γράφτηκε σήμερα.

Όταν ο Μάνος Χατζιδάκις μίλησε με συγκλονιστικό τρόπο για το Πολυτεχνείο

"Πολιτικές τελετουργίες ή το τραπέζι του Ινδιάνου"

Οι εθνικές γιορτές έχουν καταλήξει να είναι τελετουργίες χωρίς αντίκρισμα και με αμφιλεγόμενο περιεχόμενο. Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου είναι πρόσφατα – γιορτάζουμε μόλις τη 12η επέτειο – κι όμως μοιάζει η γιορτή σαν τον χρυσό σταυρό που κοσμεί τους λαιμούς νεαρών ερωτιδέων ή ηλιοκαμένων καμακιών. Καμιά επαφή με το ουσιαστικό περιεχόμενο του σταυρού.


Στολίδι, ένταση του αισθησιασμού. Έτσι και οι γιορτές του Πολυτεχνείου κατέληξαν σε εκτόνωση, σε κομματικό σφετερισμό και σε συνθήματα άσχετα από το ιδεολογικό περιεχόμενο των γεγονότων που η μνήμη τους συνέθεσε τους επί "εθνικού" επιπέδου εορτασμούς της επετείου. 12η σήμερα, 30η μεθαύριο, 50η και θα χαθεί μες στην ανυποληψία των μελλοντικών στολών και επετείων με μερικά λογύδρια στα σχολεία και παρελάσεις στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους των ενόπλων δυνάμεων, διαολοστέλνοντας οι στρατιώτες τη γιορτή και την ταλαιπωρία των παρελάσεων, κάτω απ’ τις επίπονες προετοιμασίες και τις στερήσεις των αδειών τους. Όμως το τραγικό δεν είναι αυτό.

Το τραγικό είναι που κάθε κυβέρνηση βρίσκει τον τρόπο να συνδεθεί κατευθείαν με τις επετείους αυτές, αγνοώντας τα αληθινά μηνύματα των γεγονότων που τις συνέθεσαν. Θα θυμάστε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και την επί επταετίαν χούντα του και με πόση άνεση οικειοποιούντο τις εθνικές εορτές της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου. Τις ίδιες γιορτές στις οποίες οι εφημεριδογράφοι σήμερα ανακαλύπτουν σοσιαλιστικές τάσεις και προθέσεις των πολεμιστών προγόνων μας του ’21 και του ’40. Γι’ αυτό νιώθω την ανάγκη να εκμυστηρευτώ. Σέβομαι βαθιά αυτές τις γιορτές γι’ αυτούς που χάθηκαν κι όχι για τους εναπομείναντες που προσπαθούν να τις επωφεληθούν στο έπακρον.

Τα γεγονότα της 17ης Νοεμβρίου μας παρέχονται με περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτούς που επέζησαν παρά γι’ αυτούς που χάθηκαν οριστικά. Οι εναπομείναντες παρελαύνουν επικεφαλής, βγάζουν λόγους, πραγματοποιούν τηλεοπτικές συνεντεύξεις και δεν τους άκουσα ούτε μια φορά να μνημονεύουν αυτούς που χάθηκαν οριστικά, που δεν είναι σε θέση να μιλήσουν σήμερα. Έτσι , έρχεται η σειρά να δούμε από κοντά το τραπέζι ενός Ινδιάνου που αμέριμνος με την παραδοσιακή τεχνική αμύνης , υπερασπιζόταν το σπιτικό του και τον τόπο του από τους εισβολείς, ήσυχος για το δίκαιό του και για τον Θεό του. Όμως οι πιονέροι με τον δικό τους Θεό κατασκευάσανε ένα δικό τους δίκαιο και κατέκτησαν τους Ινδιάνους. Κι αφού τους εξαφάνισαν, άρχισαν να γυρίζουν ταινίες με το δίκαιο αμφίρροπο ανάμεσα στους Ινδιάνους και τους Αμερικανούς στρατιώτες.

Όμως η κατάληψη είχε επιτελεστεί. Η Αμερική στους Αμερικανούς. Και η 17η Νοεμβρίου στους επιζήσαντες. Αύριο – καθόλου απίθανο – μια μελλοντική δικτατορία να οικειοποιηθεί την επέτειο του Πολυτεχνείου ως σύμβολο αντιστάσεως εναντίον των αντιπάλων της. Μήπως δεν έγινε παρόμοια πλαστοπροσωπία στα ανατολικά "σοσιαλιστικά" κράτη; Αγώνες νέων παιδιών μήπως δεν έγιναν σύμβολο εορτασμού τυραννικών καθεστώτων; Τα ’χουμε δει αυτά και τα ’χουμε-αλίμονο-συνηθίσει. Δεν είχα τελειώσει καλά καλά το σχόλιο αυτό και ήλθε η είδηση. Ένας αστυνομικός, ο Αθανάσιος Μελίστας, σκότωσε πυροβολώντας τον δεκαπεντάχρονο Μιχάλη Καλτεζά. Κατασκευάζεται ήδη σενάριο με βάση το κατά πόσον ο νεαρός δεκαπεντάχρονος ήταν ή δεν ήταν "επικίνδυνος" αναρχικός. Ώστε η κτηνωδία του αστυνομικού να γίνει… νόμιμη άμυνα. Αρκετά. Με αηδία μέσα μου έκλεισε η 12η επέτειος του Πολυτεχνείου. Τα γεγονότα εξακολουθούν. Ποιος θα τα επωφεληθεί;"

Μάνος Χατζιδάκις

*Πρώτη δημοσίευση: περιοδικό "Τέταρτο", Δεκέμβριος 1985. Επειτα: συμπεριλήφθηκε στη συλλογή κειμένων του Μάνου Χατζιδάκι "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι", 1988 από τις Εκδόσεις Ίκαρος.

Read Next

14 Νοε 2026

10 vintage gadgets που σήμερα αξίζουν μια μικρή περιουσία

Ποιες 10 παλιές ηλεκτρονικές συσκευές πωλούνται σήμερα για μια μικρή περιουσία;

13 Νοε 2026

Σπάνιο ενσταντανέ | Η Μέμα Σταθοπούλου με το μίνι φόρεμα με παγιέτα που θα φόραγες και σήμερα

Σε μια σπάνια φωτογραφία από το περιοδικό "Βεντέτα" στις αρχές της δεκαετίας του ’70.

Περισσότερα από

Stories

13 Νοε 2026

Τι είναι το Skyr, το ισλανδικό γιαούρτι με την υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη -Υπάρχει στην Ελλάδα;

Μοιάζει με το ελληνικό στραγγιστό γιαούρτι, έχει κρεμώδη υφή, υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη και ελάχιστα λιπαρά. Το Skyr είναι η διατροφική επιλογή που κερδίζει ολοένα και μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

13 Νοε 2026

Το 1967 η Ζωή Λάσκαρη με το μπικίνι της φωτογραφήθηκε για το εξώφυλλο βελγικού περιοδικού

Τότε ο διεθνής Τύπος έκανε λόγο για το "πιο λαμπρό αστέρι του ελληνικού σινεμά".

13 Νοε 2026

Η Αφροδίτη επιστρέφει σε ορθή πορεία στις 14 Νοεμβρίου: Τι αλλάζει στον έρωτα, τις σχέσεις και τα οικονομικά

Μετά από περίπου έξι εβδομάδες ανάδρομης πορείας, η Αφροδίτη γυρίζει σε ορθή φορά στον Ζυγό, το ζώδιο που κυβερνά. Μια περίοδος επανεξέτασης σε αισθηματικά και οικονομικά ζητήματα ολοκληρώνεται, ανοίγοντας τον δρόμο για περισσότερη σαφήνεια, ισορροπία και αποφάσεις.

12 Νοε 2026

Kουνάς νευρικά το πόδι σου όταν κάθεσαι; Τι ανακάλυψαν οι επιστήμονες για αυτή τη συνήθεια

Την επόμενη φορά που θα σου πουν "σταμάτα να κουνάς έτσι το πόδι σου", θα έχεις κάτι καλύτερο να πεις από το "συγγνώμη, ούτε που το κατάλαβα"...

12 Νοε 2026

Πριν από το clean girl aesthetic υπήρχε η Grace Kelly | Η πριγκίπισσα που έκανε τη φυσική ομορφιά συνώνυμο της πολυτέλειας

Πολύ πριν το clean girl beauty γίνει ένα από τα μεγαλύτερα trends των social media, η Grace Kelly είχε ήδη καθιερώσει τη δική της εκδοχή της διαχρονικής, φυσικής ομορφιάς.

12 Νοε 2026

Ζωντανά έντομα διαμορφώνουν ένα έργο τέχνης στη νέα έκθεση του Γιώργου Τσακίρη στην Αθήνα

Με αλεύρι, γυάλινες νταμιτζάνες και σχέδια με μελάνι, οι "Αλευρόψειρες και άλλα άγρια ζώα" έρχονται στις 19 Νοεμβρίου στη Roma Gallery.

12 Νοε 2026

Το "Maestro" επιστρέφει στο Netflix πριν από τα Χριστούγεννα με έξι τελευταία επεισόδια

Ο Χριστόφορος Παπακαλιάτης μιλά για το τέλος των ηρώων του, ενώ έξι νέοι ηθοποιοί προστίθενται στο γνώριμο καστ της σειράς.

12 Νοε 2026

Vinted addiction: Πότε το second hand shopping γίνεται εμμονή;

Η εφαρμογή μεταπώλησης ρούχων έχει αλλάξει τον τρόπο που ψωνίζουμε, αλλά μήπως το ατελείωτο scrolling οδηγεί σε μια νέα μορφή υπερκατανάλωσης;

12 Νοε 2026

Γκρέις Κέλι: Η γυναίκα που έγραψε μόνη της την κομψή τραγωδία της ζωής της

Πολλές τη μιμήθηκαν αλλά καμμιά ποτέ δεν κατάφερε να αποκτήσει τη sui generis αρχοντιά της και το iconic στυλ της.

12 Νοε 2026

Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να στολίσουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο; Η ημερομηνία που αξίζει να σημειώσουμε για το 2026

Κάθε χρόνο το ίδιο ερώτημα επιστρέφει μαζί με τις πρώτες κρύες ημέρες: Πότε είναι αρκετά νωρίς για να φέρουμε τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα στο σπίτι;