Ήταν αρχές της δεκαετίας του 1950 όταν ο Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ γνώρισε σε κάποιο παραθαλάσσιο θέρετρο της Μεσογείου την 12χρονη Άνναμπελ και την πόθησε αδιανόητα. Kαι ήταν το ίδιο το μυθιστορηματικό πάθος του που φαίνεται πως ενεργοποίησε μέσα του κάτι σαν βαλβίδα ασφαλείας, βρίσκοντας συναισθηματική και καλλιτεχνική εκτόνωση στη συγγραφή της Λολίτας, του πιο αμφιλεγόμενου ίσως βιβλίου της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Ναμπόκοφ μπαίνει στα παπούτσια του καταραμένου καθηγητή Χάμπερτ Χάμπερτ και εκείνος μπαίνει αντίστοιχα στη θέση του Ναμπόκοφ ζώντας ένα αντίστοιχα μεγάλο, ανεξέλεγκτο πάθος για την ανήλικη κόρη της σπιτονοικοκυράς του. Την Λολίτα.
Έχοντας μάλλον σαν αφετηρία αυτή την λεπτή σχέση ανάμεσα σε συγγραφέα και ήρωα ο Χρήστος Καρασαββίδης ανεβάζει φέτος για δεύτερη χρονιά (μετά το περσινό ανέβασμα στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού) την δική του Λολίτα, αυτή τη φορά στην Κεντρική Σκηνή του θεάτρου Επί Κολωνώ. Στο Lolita Reversed η θεατρική αφήγηση καθοδηγεί τον θεατή μέσα από τρία διαφορετικά κανάλια. Από τη μία είναι η ιστορία της 13χρονης Λολίτας, η οποία, με όλο το πείσμα, την αφέλεια αλλά και την ασταμάτητη βιασύνη που ωθεί ένα μικρό κορίτσι, το οποίο δεν έχει μπει καν στην εφηβεία να γευτεί τη ζωή των ενηλίκων, ερωτοτροπεί με τον 60χρονο καθηγητή και καταφέρνει να τον σαγηνεύσει πλήρως, να τον πάρει δέσμιο της μαγνητικής γοητείας της. Από την άλλη η ίδια Λολίτα, χρόνια μετά, εγκλωβισμένη στη σχέση της μαζί του, με τη μητέρα της να έχει ήδη αυτοκτονήσει από φόβο, μοναξιά και ερωτική απογοήτευση, ασφυκτιά στο στενό πλαίσιο μίας ζωής που δεν έχει καμία επαφή με την ηλικία της. Εκείνη θέλει να είναι ελεύθερη, έχει πολλά όνειρα, να φύγει μακριά, να ερωτευτεί, «να πιει όπιο, από το καλό, να περπατήσει στο Παρίσι μαζί με τις κομψές κοπέλες που φοράνε πουά και είναι υπέροχες». Η αγάπη του την κρατάει φυλακισμένη. Τέλος η Λολίτα αφού έχει πλέον φύγει μακριά του - ή μήπως η ίδια η Άνναμπελ, το κορίτσι που με τόση μανία αγάπησε ο Ναμπόκοφ;
Δεν μπορείς να μην σκεφτείς ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Καρασαββίδης χτίζει την αφήγηση της δικής του ιστορίας, πατώντας αρκετά ελεύθερα πάνω στον Νταμπόκοφ, είναι πραγματικά εμπνευσμένος. Μπροστά σου τρία διαφορετικά κορίτσια (η Τζωρτζίνα Λιώση, η Δώρα Παρδάλη και η Κριστέλ Καπερώνη) κοιτούν στα μάτια την ίδια ακριβώς υπόθεση μέσα από τρεις διαφορετικούς χωροχρόνους. Ανάμεσα τους ένα βουνό από μαξιλάρια πάνω στην άδεια από οποιοδήποτε άλλο σκηνικό σκηνή, λειτουργεί συχνά ως φυσικό εμπόδιο μεταξύ των χαρακτήρων, όμως σε σένα αποκτά χαρακτήρα λυτρωτικό έτσι όπως τα βλέπεις πότε να εκτοξεύονται ψηλά και πότε να σωριάζονται στο έδαφος χτίζοντας ένα προστατευτικό κέλυφος λες και όλα όσα παρακολουθείς δεν συμβαίνουν πάρα σε όνειρο.
Και είναι αλήθεια πως η Λολίτα του Καρασαββίδη θα μπορούσε να είναι εύκολα το μπερδεμένο όνειρο το ίδιου του σκηνοθέτη, ενός προσώπου σημερινού που έτυχε να διαβάσει το χιλιολογοκριμένο μυθιστόρημα πριν πέσει για ύπνο. Η κραυγή αγωνίας του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ να μπλέκεται με την απόγνωση του Χάμπερτ που γνωρίζει ότι «έχει ερωτευτεί τη Λολίτα για πάντα». Αλλά γνωρίζει εξίσου καλά πως η Λολίτα του δεν θα είναι Λολίτα για πάντα. Θα γίνει κοπέλα και ύστερα φοιτήτρια. «Η απόλυτη φρίκη». Η ίδια η Λολίτα εγκλωβισμένη, αντιμέτωπη με τα λάθη της, να πηγαινοέρχεται στον χρόνο - από το πατρικό της μητέρας της στο Παρίσι, ταπεινωμένη πόρνη, τρομαγμένη γυναίκα, απελπισμένη να πείσει τον εαυτό της πως όλα θα πάνε καλά. Έπειτα μέσα στο όνειρο εισβάλει το παρόν, οι ανησυχίες του Καρασαββίδη για το θέατρο κι όλους τους τρόπους με τους οποίους πρέπει κάποιος στις μέρες μας να κάνει θέατρο (κάποια στιγμή βάζει την πρωταγωνίστρια να απευθύνεται διασκεδαστικά στον ίδιο, «Λολίτα δεν ήθελες, μαλάκα Καρασαββίδη;»). Οι καλλιτέχνες της γενιάς του, όπως εκείνος τους φαντάζεται, σε μία ιδανική για τον ίδιο κατάσταση, τα παράπονα για την παθητική στάση του κόσμου ολόγυρα του (ο μονόλογος «Σώπα» είναι ίσως το πιο καθηλωτικό συστατικό ολόκληρου του έργου παρά το γεγονός ότι δεν συνδέεται άμεσα με τη Λολίτα και τον Ναμπόκοφ). Η μέθοδος Στανισλάφσκι, την οποία έχει διδαχθεί και ο ίδιος, το «Κάποτε θα 'ρθουν» του Παύλου Σιδηρόπουλου. Όλα μπλεγμένα και στοιχισμένα σε ένα ελκυστικά ισορροπημένο σχήμα φαντασίας και πραγματικότητας. Ό,τι ακριβώς είναι άλλωστε το κάθε όνειρο και ο κάθε εφιάλτης.
Κι αν υπάρχει ένα πράγμα που τελικά σε κατακτά στη Λολίτα είναι η ταχύτητα με την οποία πέφτει κατά πάνω της ο σκηνοθέτης και οι έξι πρωταγωνιστές της παράστασης. Μία ταχύτητα συγγενική με τον ακόρεστο και μανιασμένο έρωτα του ήρωα για την Λολίτα του. Αμέτρητα σκηνοθετικά στοιχεία χτίζουν σε κάποια σημεία του έργου μία πιθανόν αχρείαστη υπερπληροφόρηση, ο Καρασαββίδης μοιάζει να θέλει να τα πει όλο μονομίας, όπως ο Χάμπερτ ήθελε να γεύτει τη Λολίτα ολόκληρη, να την πάρει μέσα του και να μην την αφήσει να φύγει ποτέ. Είναι όμως τελικά αυτός ο αχαλίνωτος, ο χωρίς αύριο ενθουσιασμός ο οποίος, ακόμα και τα λεπτά εκείνα που φαντάζει κομματάκι ασύνδετος, έρχεται και κουμπώνει γάντι πάνω σε τούτο το «καταραμένο» κείμενο και σε αφήνει στο τέλος βουρκωμένο και συγκινημένο μπροστά σε τέτοιο πάθος. Για βιβλίο, για ταξίδι, για δουλειά, για περιπέτεια, για αλκοόλ, για σεξ, για κάποιον άνθρωπο. Πες το όπως θες, μήπως όλοι μας δεν έχουμε νιώσει κάπως έτσι τουλάχιστον μία φορά στη ζωή μας;
Πληροφορίες παράστασης:
Lolita Reversed
Θέατρο Επί Κολωνώ, Κεντρική Σκηνή
Ναυπλίου 12 και Λένορμαν, Κολωνός
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Κείμενο-Σκηνοθεσία-Μουσική επιμέλεια: Χρήστος Καρασαββίδης
Σκηνογράφος: Ηλέκτρα Σταμπούλου
Ενδυματολόγος: Βασιλική Σύρμα
Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Κούδα
Β΄ βοηθός σκηνοθέτη: Giovanni Greco
Video artist: Μαίρη Θηβαίου
Παραγωγή: Λυκόφως
Παίζουν: Κώστας Καζανάς, Μάρω Παπαδοπούλου, Τζωρτζίνα Λιώση, Δώρα Παρδάλη, Νικόλας Ανδρουλάκης, Κρίστελ Καπερώνη
Διάρκεια: 100’ (χωρίς διάλειμμα)
