Είναι Παρασκευή βράδυ και η Άμπερ κάθεται στον καναπέ, έχοντας ήδη πιει μερικά ποτήρια κρασί. Καθώς η κούραση της εβδομάδας αρχίζει και γίνεται όλο και περισσότερο αισθητή, η Άμπερ παίρνει το κινητό της μπαίνει στο eBay και ψωνίζει αυθόρμητα ένα ζευγάρι κάλτσες. Συνεχίζει έτσι για ένα δίωρο.
Αυτό το στιγμιότυπο από την καθημερινότητα μιας (υπαρκτής) γυναίκας, επαναλαμβάνεται με φωτογραφική ακρίβεια στις ζωές αμέτρητων γυναικών του δυτικού κόσμου. Το microshopping είναι ένα πανίσχυρο φαινόμενο, που εξαπλώνεται αθόρυβα και μπορεί να εξελιχθεί σε μορφή εξάρτησης με σοβαρές επιπτώσεις. Μάλιστα, μπορεί να το κάνεις ήδη κι εσύ.
Τι ακριβώς είναι όμως;
«Όλα όσα αγοράζω κοστίζουν μέχρι 5 ευρώ. Είναι όλα μικροποσά- όσο θα πλήρωνα δηλαδή για τον καφέ μου. Γιατί λοιπόν να μην τα δώσω σε κάτι καλύτερο; Μερικές φορές χρησιμοποιώ το σύστημα του PayPal, “αγόρασε τώρα-πλήρωσε αργότερα”», λέει η Amber Bryce, στο έκτενές άρθρο της στο Refinery29.
Όπως γράφει, συλλέγοντας μαρτυρίες άλλων γυναικών, οι μικρές αγορές συνδέονται με ένα συναίσθημα άμεσης ικανοποίησης. «Αγοράζω αντικείμενα όταν ξυπνάω στις 4 το πρωί από το άγχος. Ένα διακοσμητικό για το σπίτι ηρεμεί αμέσως τους παλμούς μου. Αγοράζω περίεργες μάσκες και κρέμες όταν γυρίζω σπίτι μετά από μια κουραστική Δευτέρα. Κάθε φορά που βλέπω γραμμένο το “επιβεβαίωση αγοράς”, παίρνω μια δόση αδρεναλίνης, μια δόση χαράς».
Το συναίσθημα είναι γνωστό. Δε χρειάζεται να έχεις εθισμό για να το νιώσεις- η αίσθηση της ανανέωσης και η χαρά του καινούριου είναι σύστοιχη με το shopping και σε καμία περίπτωση δε χρειάζεται να δαιμονοποιείται. Ωστόσο, στη σημερινή εποχή, που οι αποστάσεις από τα αγαθά εκμηδενίζονται με ένα κλικ, ο κύκλος της ικανοποίησης είναι μικρότερος και πιο βραχύβιος. Έτσι, το εγχείρημα επαναλαμβάνεται ξανά (και ξανά).
«Μερικές φορές μου αρέσει να οργανώνω εκπλήξεις για τον εαυτό μου. Αγοράζω μικροπράγματα από το Χονγκ-Κονγκ ή την Κίνα επειδή κάνουν πολλές μέρες να έρθουν και έτσι ενώ το έχω σχεδόν ξεχάσει, εμφανίζεται στην πόρτα μου ένα εξωτικό πακέτο», λέει η 26χρονη Freya. Από την άλλη, το φαινόμενο παρατηρείται ακόμα και σε μικρότερες ηλικίες, με 15χρονα κορίτσια να ψωνίζουν στο κινητό στις σχολικές ώρες, χρεώνοντας τις πιστωτικές των γονιών τους.
Ο παράγοντας της άμεσης ικανοποίησης και της επιβράβευσης δεν είναι ο μόνος. «Θέλω διαρκώς να κάνω τη ζωή μου καλύτερη και πιο ελκυστική για τους άλλους. Κάθε πρωί φεύγω απ’ το σπίτι, κοιτάζω το τραπέζι στο χολ μου και σκέφτομαι “αυτό το τραπέζι δε με αντιπροσωπεύει”. Το να χαζεύω τραπέζια και καθρέφτες στο eBay με ξεκουράζει», λέει η Sarah, 30 ετών.
Το αποτέλεσμα του microshopping είναι ευκόλως εννοούμενο. Σε μια στιγμή αναλαμπής, συνειδητοποιείς ότι η αθώα συνήθεια έχει ήδη απομακρύνει από το λογαριασμό σου τεράστια ποσά και έχει γεμίσει το σπίτι σου με (συχνά) αχρείαστα αντικείμενα που σταδιακά ξεχνάς ότι αγόρασες.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η ψυχολόγος Wendy Gregory, υποστηρίζει ότι αρχικά, πρέπει να κάνεις μια αποτοξίνωση από τα κέντρα των πειρασμών- το Instagram (που αναπτύσσει ταχύτατα τη δυνατότητα άμεσων αγορών) αλλά και τις αμέτρητες εφαρμογές online shopping που στέλνουν διαρκώς ειδοποιήσεις για εκπτώσεις και προσφορές.
Επιπλέον, προτείνει μόλις είσαι έτοιμη να αγοράσεις κάτι, να κάνεις μια άλλη δραστηριότητα για 10 λεπτά. Αργότερα, μπορεί να έχεις ξεχάσει εντελώς το αντικείμενο του πόθου σου.
Πάντως, σε κάθε περίπτωση, η υπερβολή πρέπει να χτυπά ένα συναγερμό. Όταν πίσω από ένα φόρεμα, κρύβονται ζητήματα προσωπικής ταυτότητας, επιβεβαίωσης και ολοκλήρωσης, το όλο θέμα είναι σίγουρα πολύ βαθύτερο από μερικά ψηφία στον τραπεζικό λογαριασμό.
