Ένα από τα πιο ζόρικα -ως προς την δυσκολία της τεκμηρίωσης της απάντησης- ερωτήματα γύρω από την μόδα είναι το εξής: «Μα, ποιος αγοράζει αυτά τα πανάκριβα κομμάτια των σχεδιαστών;». α) οι εκατομμυριούχοι, β) οι wannabe της μεσαίας τάξης, γ) οι συλλέκτες της μόδας, δ) οι λάτρεις της μόδας και του μαύρου χρήματος ε) όλοι οι παραπάνω, στ) κανείς από τους παραπάνω.
Οι τυχερές, εν προκειμένω, είναι οι διάσημες και οι στάρλετ, οι οποίες φοράνε τις φρέσκιες κολεξιόν των οίκων μόδας πρώτες και καλύτερες. Τζάμπα μάλιστα. Δεν εκταμιεύουν ούτε ένα σεντ. Η μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη διαφήμιση για έναν σχεδιαστή είναι να φωτογραφηθεί το φόρεμά του πάνω σε ένα διεθνούς φήμης σελέμπριτι που περιδιαβαίνει το κόκκινο χαλί ή παραβρίσκεται σε κάποιο γκαλά –και καλά. Τα ρούχα ονείρου μεταμορφώνουν τους επώνυμους σε σούπερ ήρωες, σε εξωγήινους, σε πρόσωπα μυθικά. Το αν τους δείχνουν και καλοντυμένους, αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Η καλαισθησία δεν συνάδει αναγκαία με την χρηματική αξία μιας εμφάνισης. Όπως και στην τέχνη, έτσι και στην υψηλή ραπτική, η απόκτηση ενός έργου (μιας δημιουργίας) ισοδυναμεί με την σχεδόν μεταφυσική προσέγγιση της παγίδευσης του χρόνου που τρέχει. Αγοράζεις την χρονική, ιστορική, κοινωνικοοικονομική στιγμή, στην οποία αυτή η καλλιτεχνία εδέησε να γίνει. Και ο χρόνος, ως γνωστόν, είναι χρήμα.
Οι συλλέκτες της μόδας, οι οποίοι αγοράζουν μετά μανίας ό,τι φέρει την ταμπέλα «μοναδικό», «σπάνιο», «απρόσιτο», «τώρα» δοκιμάζονται από τις ίδιες εμμονές με τους συλλέκτες της τέχνης και μοιράζονται το ίδιο δαπανηρό γούστο σε ένα παιχνίδι που για κάποιους φαντάζει κενόδοξο, αλλά για τους ίδιους αποτελεί αυτοσκοπό.
Οι έρευνες ισχυρίζονται ότι μόνο το 40% των εκατομμυριούχων επενδύει σε μόδα γιατί η μόδα δεν κάνει απόσβεση. Κι εδώ έρχονται τα μαθηματικά. Σύμφωνα με το Forbes οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη είναι 2.095 για το 2020, ενώ το 2019 ήταν 2.153 και το 2012 ήταν 1.153.
«Με ενδιαφέρει το total look, όπως ακριβώς εμφανίστηκε στην πασαρέλα, όπως ακριβώς το έδειξε ο σχεδιαστής» λέει η 54χρονη Cindy Rachofsky, φιλάνθρωπος και συλλέκτης μόδας από το Ντάλας, όταν ερωτήθηκε από δημοσιογράφο της ηλεκτρονικής έκδοσης της Wall Street Journal πως αντιλαμβάνεται την μόδα. Από την απάντησή της συμπεραίνουμε ότι την αντιλαμβάνεται μονοδιάστατα. Όχι σαν ρέκτης, αλλά σαν συλλέκτης. Προσωπικότητα μηδέν. Αυτή και ο εισοδηματίας σύζυγός της, Howard, θιασώτες και οι δύο της μοντέρνας τέχνης εκτιμούν ότι η συλλογή μόδας της Cindy είναι μία «ζωντανή» έκθεση και η ίδια είναι η επιμελήτρια της.
«Είμαι υπερήφανη, ειδικά για τα vintage κομμάτια. Ελπίζω ότι στο μέλλον κάποιος θα καταλάβει την σπουδαιότητά της» θριαμβολογεί η γυναίκα που για μία χρυσοκόκκινη κάπα από την τελευταία συλλογή του αυτόχειρα, σχεδιαστή Alexander McQueen έδωσε 12.000 δολάρια.
Μετά την παγκόσμια πανδημία του Μαρτίου του 2020, εμφανίστηκαν στο κάδρο και δύο τρισεκατομμυριούχοι: Ο Τζεφ Μπέζος της Amazon και ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ του Facebook.
Κι ενώ η οικονομική ύφεση κρατάει γερά, ο τρελός χορός των υψηλών τζίρων στα είδη πολυτελείας κορυφώνεται. Ο γαλλικός οίκος Hermes, σημείωσε αύξηση 7,5% στις πωλήσεις των σκληροπυρηνικών πολυτελών ειδών, για το 2018. Ο Μπερνάρ Αρνό, δισεκατομμυριούχος, ο πιο πλούσιος άνθρωπος της Ευρώπης και ιδιοκτήτης της LVMH, της εταιρίας στην οποία ανήκουν πολλοί οίκοι μόδας μεταξύ αυτών η Louis Vuitton και ο Givenchy, δήλωσε επίσημα ότι το 2018 έκλεισε με ρεκόρ-κέρδη, της τάξεως των 53.5 δις δολαρίων, παρά το «ασταθές περιβάλλον», όπως ο ίδιος χαρακτήρισε την εποχή.
Αυτά μέχρι το 2020, που όλα άλλαξαν. Όλα; Όχι και όλα. Όχι για όλους. Το πρώτο εξάμηνο του 2020 χαρακτηρίστηκε από μια άνευ προηγουμένου υγειονομική και οικονομική κρίση σε κλίμακα, διάρκεια και γεωγραφική έκταση. Όπως ήταν αναμενόμενο, η πανδημία εντατικοποιήθηκε το δεύτερο τρίμηνο στην Ευρώπη, την Αμερική και σε ορισμένες ασιατικές χώρες, με αποτέλεσμα το προσωρινό κλείσιμο των καταστημάτων σύμφωνα με τις διάφορες κυβερνητικές οδηγίες και τη διακοπή της παραγωγής στη Γαλλία και την Ευρώπη για την προστασία των εργαζόμενων Τα ενοποιημένα έσοδα του ομίλου Hermes το πρώτο εξάμηνο του 2020 ανήλθαν σε 2.488 εκατομμύρια ευρώ, μειωμένα -24% ενώ τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε 335 εκατομμύρια ευρώ (13,5% των πωλήσεων).
Ο πρόεδρος του ομίλου Hermes, Axel Dumas, δήλωσε: «Αυτή η άνευ προηγουμένου κρίση, η οποία ξεκίνησε στις αρχές του έτους και συνεχίζεται, μας επιτρέπει να δοκιμάσουμε τη δύναμη του επιχειρηματικού μας μοντέλου. Σύμφωνα με τις αξίες του, ο όμιλος έχει διατηρήσει όλες τις θέσεις εργασίας και διατήρησε τους βασικούς μισθούς των υπαλλήλων του παγκοσμίως, χωρίς να προσφύγει στις έκτακτες κυβερνητικές επιδοτήσεις που παρέχονται σε διάφορες χώρες. Είμαι περήφανος για την αφοσίωση της ομάδας και το θάρρος, τη δέσμευση και τη γενναιοδωρία που έχουν δείξει. Θέλω να τους ευχαριστήσω. Οι πιστοί πελάτες, οι επιθυμητές συλλογές, το ευκίνητο δίκτυο πωλήσεων και η ανεξαρτησία της ομάδας είναι οι πυλώνες που μας δίνουν εμπιστοσύνη στο μέλλον και θα υποστηρίξουν την ανάκαμψή μας».
Οι ανεπίσημες δηλώσεις, από την άλλη, των ανθρώπων σε νευραλγικές θέσεις στους οίκους μόδας λένε ότι οι εκατομμυριούχοι δεν μπαίνουν εύκολα στις μπουτίκ για να αγοράσουν (ειδικά τα τελευταία χρόνια της κρίσης, κάτι που ενισχύθηκε φυσικά με την πανδημία), προτιμούν να δειγματίζονται σπίτι τους έχοντας συνεννοηθεί με τους luxury dealers, οι οποίοι μεταφέρουν τα αντικείμενα του πόθους τους σε μαύρες σακούλες σκουπιδιών για την αποφυγή στοχοποίησης.
Τι έχουμε σαν αποτέλεσμα; Ακόμη και δυο-τρεις πιστούς πελάτες να καταφέρει να αποκτήσει ο κάθε οίκος, θα το βγάλει το μεροκάματο και με το παραπάνω.
«Όταν είσαι στην μπουτίκ και κάποιο βλέμμα έξω από το δοκιμαστήριο έχει καρφωθεί στο εσώρουχό σου είναι πολύ δύσκολο να σκεφτείς με τι ταιριάζει το τζάκετ των 3.500 δολαρίων», λέει η Cindy Rachofsky, η οποία ψωνίζει κι αυτή στο σπίτι της παρέα με τον άντρα της κι ένα ποτήρι κόκκινο κρασί.
Οι έρευνες ισχυρίζονται ότι μόνο το 40% των εκατομμυριούχων επενδύει σε μόδα γιατί η μόδα δεν κάνει απόσβεση. Κι εδώ έρχονται τα μαθηματικά. Σύμφωνα με το Forbes οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη είναι 2.095 για το 2020, ενώ το 2019 ήταν 2.153 και το 2012 ήταν μόλις 1.153.
Μετά την παγκόσμια πανδημία του Μαρτίου του 2020, εμφανίστηκαν στο κάδρο και δύο τρισεκατομμυριούχοι: Ο Τζεφ Μπέζος της Amazon και ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ του Facebook.
Προσθέτουμε και τις χιλιάδες από τους εκατομμυριούχους διεθνώς, συν την σως των εξτρίμ πλούσιων, συν τους προνομιούχους της μεσαίας τάξης (όσοι έχουν απομείνει), οι οποίοι σπανίως αποθηκεύουν και περισσότερο καταναλώνουν χρήμα, συν όλους εκείνους που δάγκωσαν το όνειρο με ψεύτικα δόντια και όταν οι σχεδιαστές μίλαγαν για το «νέο μαύρο» αυτοί κατάλαβαν «νέο χρήμα». Τι έχουμε σαν αποτέλεσμα; Ακόμη και δυο-τρεις πιστούς πελάτες να καταφέρει να αποκτήσει ο κάθε οίκος, θα το βγάλει το μεροκάματο και με το παραπάνω.
Φωτό: Max Böhme
