«Άλλαζα πάνες στον αδελφό μου όταν ήταν μωρό, και τώρα; Είμαι μια 42χρονη μητέρα, και τον χρειάζομαι να υπογράφει όταν ταξιδεύω στο εξωτερικό;» Η διαζευγμένη φίλη μου από την Σαουδική Αραβία και εγώ, γράφει η αρθρογράφος του Fortune, Nina Easton, πίναμε τσάι στο Al Faisaliah Hotel στο Ριάντ, και δεν μπορούσε να κρύψει την αποστροφή της. Έχοντας μια εντυπωσιακή βασιλική ομορφιά, εργάζεται σε μια υψηλής ισχύος διεθνή θέση και διαθέτει περιορισμένη υπομονή για την ασφυκτική «προστασία» τής κουλτούρας της προς τις γυναίκες.
Το σύστημα επιτροπείας της Σαουδικής Αραβίας παραμένει το πιο σημαντικό εμπόδιο για τα δικαιώματα των γυναικών στη χώρα παρά τις περιορισμένες μεταρρυθμίσεις κατά την τελευταία δεκαετία, αναφέρει σε έκθεση που δημοσιεύτηκε χθες η Human Rights Watch. Ενήλικες γυναίκες πρέπει να λάβουν άδεια από έναν αρσενικό κηδεμόνα για να ταξιδέψουν στο εξωτερικό, να παντρευτούν, ή να απελευθερωθούν από τη φυλακή, και μπορεί να χρειαστεί να παράσχει τη συναίνεσή του ο κηδεμόνας για να εργαστούν ή να χρησιμοποιήσουν υγειονομική περίθαλψη. Αυτοί οι περιορισμοί διαρκούν από τη γέννηση μέχρι το θάνατο των γυναικών αφού κατά το Σαουδικό κατεστημένο, νομικά είναι μόνιμα ανήλικες.
Η έκθεση των79 σελίδων, “Boxed In: Women and Saudi Arabia’s Male Guardianship System,” εξετάζει λεπτομερώς τα επίσημα και ανεπίσημα εμπόδια των γυναικών στη Σαουδική Αραβία όταν προσπαθούν να πάρουν αποφάσεις ή να αναλάβουν δράση χωρίς την παρουσία ή τη συναίνεση ενός άνδρα. Όπως ανέφερε μια 25χρονη γυναίκα στη Human Rights Watch, «Όλες μας πρέπει να ζήσουμε στα όρια των κουτιών των μπαμπάδων ή των συζύγων που θα μας τύχουν». Μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνδρες χρησιμοποιούν τις απαιτήσεις για άδεια για να αποσπάσουν μεγάλα χρηματικά ποσά από τις εξαρτώμενες γυναίκες.
«Το γεγονός ότι οι γυναίκες στη Σαουδική Αραβία αναγκάζονται να πάρουν την άδεια ενός άνδρα κηδεμόνα για να ταξιδεψουν, να εργάστούν, ή να κάνουν οτιδήποτε άλλο είναι μια μακροχρόνια παραβίαση δικαιωμάτων και εμπόδιο στα σχέδια της κυβέρνησης για τη βελτίωση της οικονομίας», δήλωσε η Sarah Leah Whitson, δ/ντρια του Human Rights Watch στη Μέση Ανατολή. «Η κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει την χάρη στην ίδια και τελικά να ακούσει τα αιτήματα του μισού πληθυσμού της και να τον απελευθερώσει από τα δεσμά του συστήματος επιτροπείας»
Η Σαουδική Αραβία παραμένει η μόνη χώρα στην γη που απαγορεύει στις γυναίκες να οδηγούν, μια δραστηριότητα που ειδικά για τους δυτικούς ταυτίζεται με τις βαθιά ριζωμένες έννοιες της ελευθερίας, της κινητικότητας και της ανεξαρτησίας. Είναι κρίμα που η γυναίκα δεν μπορεί να οδηγήσει ως το εμπορικό κέντρο, στο γραφείο του γιατρού, ακόμη και στη δική της δουλειά - αλλά πρέπει, αντίθετα, να φορά την μπούρκα στο πίσω κάθισμα. Ακριβώς το γεγονός ότι οι γυναίκες που οδηγούν στους δρόμους τής χώρας θεωρούνται διαδηλώτριες κάνει την Σαουδική Αραβία να φαίνεται ότι έχει κολλήσει σε ένα μακρινό αιώνα.
Οι γυναίκες τής Σαουδικής Αραβίας βέβαια, έχουν σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο μόλις στα τελευταία πέντε χρόνια. Περισσότερες γυναίκες από ποτέ αποφοιτούν από το κολέγιο, ακολουθούν σταδιοδρομία και μιλούν ελεύθερα, ειδικά στις κοινωνικές πλατφόρμες των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
Οι γυναίκες παίζουν επίσης ένα νέο ρόλο στα δικαστήρια της χώρας. Τον περασμένο Οκτώβριο, τέσσερις γυναίκες στην Σαουδική Αραβία έγιναν οι πρώτες με άδεια θηλυκοί δικηγόροι τής χώρας. Στο παρελθόν, οι γυναίκες με πτυχία νομικής μπορούσαν να εργαστούν ως σύμβουλοι, αλλά τους απαγορευόταν η εμφάνιση στο δικαστήριο ή το να λειτουργούν δικά τους δικηγορικά γραφεία. Τώρα, μπορούν να κάνουν και τα δύο, κάτι που θα βοηθήσει όχι μόνο τις φιλόδοξες νέες δικηγόρους αλλά και τους πελάτες τους. Σε ένα ανδροκρατούμενο σύστημα το οποίο θεωρείται ευρέως εχθρικό προς τις γυναίκες, ιδίως στον τομέα τού οικογενειακού δικαίου, οι νεοεισερχόμενοι θα είναι σε θέση «να λάβουν υπόψη τους και να δημοσιοποιούν αντιφάσεις κατά την εφαρμογή του νόμου», λέει ο Σμιθ, ο οποίος προσθέτει ότι αν και η αλλαγή είναι «πρωτοποριακή», θα χρειαστεί χρόνος για να φανούν τα αποτελέσματα.
Εκτός από τους περιορισμούς στις μετακινήσεις τους, οι γυναίκες είναι αναγκασμένες να κυκλοφορούν δημοσίως με καλυμμένο το πρόσωπο. Η απαγόρευση της ανάμιξης γυναικών και ανδρών καθιστά πολύ δύσκολη την πρόσβαση των γυναικών σε πολλά επαγγέλματα, με αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας των γυναικών να ξεπερνά το 30% σύμφωνα με επίσημη έρευνα, τη στιγμή που η χώρα έχει ανάγκη από περίπου οχτώ εκατομμύρια ξένους εργάτες.
