Όταν το 1917 ο Μαρσέλ Ντισάν εξέθετε την «Κρήνη» του, ουσιαστικά ένα πορσελάνινο ανδρικό ουρητήριο, υπονόμευε τον αισθητικό ρόλο της τέχνης θέτοντας τα θεμέλια της λεγόμενης conceptual art, της εννοιολογικής τέχνης, η οποία προοριζόταν για να ευφράνει τον νου και όχι τον αμφιβληστροειδή. Έναν περίπου αιώνα μετά ο Ιταλός εικαστικός Μαουρίτσιο Κατελάν, κλείνοντας το μάτι στον Γάλλο πρωτοπόρο και προκάτοχό του και ταυτόχρονα προβαίνοντας σε μια τολμηρή πολιτική δήλωση, πρόσφερε στον Ντόναλντ Τραμπ μια τουαλέτα μεν, άκρως λειτουργική και ολόχρυση δε, με τίτλο «Αμερική».
Ο Μαουρίτσιο έχει χαράξει μια καλλιτεχνική διαδρομή βασισμένη στην ανελέητη σάτιρα, με χαρακτηριστικούς σταθμούς έργα όπως «Η Ενάτη Ώρα», ένα γλυπτό που απεικονίζει τον πάπα χτυπημένο από μετεωρίτη. Δεν έσκασε λοιπόν σαν κεραυνός εν αιθρία η καινούρια του εγκατάσταση, «Κωμικός», που μέσα από το όνομά της αποκαλύπτει πλήρως τις προθέσεις της, αν και σε αυτή την περίπτωση ο δημιουργός σχεδόν εκμηδενίζει την υλική αξία του έργου, στερεώνοντας μια αληθινή μπανάνα στον τοίχο με μονωτική ταινία. Μάλιστα αυτό το installation πωλήθηκε προς 120.000 δολάρια, περίπου 108.000 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι το χρηματιστήριο της τέχνης ποντάρει όχι μόνο στην έμπνευση αλλά και στην προβοκάτσια – όταν μάλιστα αυτά τα δύο συνυπάρχουν, ακόμα καλύτερα.
Σε πλήρη σύμπνοια προς την τεχνοτροπία του Κατελάν είναι και η περφόρμανς που εκτέλεσε ο Ντέιβιντ Ντατούνα, ένας Αμερικανός εικαστικός με καταγωγή από τη Γεωργία όπως αυτοπεριγράφεται, ο οποίος επισκέφτηκε την γκαλερί Perrotin στο Art Basel στο Μαϊάμι, όπου εκτίθετο σε περίοπτη θέση η εν λόγω μπανάνα, την ξεκόλλησε από τον τοίχο και την καταβρόχθισε. Στην ανάρτησή του στο Facebook ο Ντατούνα εξήγησε τη χειρονομία του με τη λεζάντα: «”Πεινασμένος καλλιτέχνης”: Καλλιτεχνική περφόρμανς από εμένα. Αγαπώ το έργο του Μαουρίτσιο Κατελάν και ιδιαίτερα αυτή την εγκατάσταση. Είναι πολύ νόστιμη».
«Δεν κατέστρεψε το έργο τέχνης. Η μπανάνα είναι η ιδέα» σχολίασε ο διευθυντής της Galerie Perrotin, Λισιέν Τεράς, στη Miami Herald. Άλλωστε η αξία του έργου, όπως έγραψε η εφημερίδα, βρίσκεται στο πιστοποιητικό γνησιότητας. Έτσι, η μπανάνα αντικαταστάθηκε πάραυτα με μια άλλη, και ούτε γάτα ούτε ζημιά.
«Αυτή η ενέργεια προκάλεσε πολλή ένταση και τράβηξε την προσοχή στον χώρο, αλλά δεν θέλουμε να γίνουμε θέαμα», πρόσθεσε ο Τεράς, καταλήγοντας όμως: «Η αντίδραση ήταν υπέροχη. Έκανε πολλούς ανθρώπους να χαμογελάσουν». Ακόμα πάντως κι αν δεν θέλουν να γίνουν θέαμα, η αλήθεια είναι ότι λίγη παραπάνω δημοσιότητα κανέναν δεν έβλαψε.
Δείτε την ανάρτηση του Ντατούνα:
Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram
photo: Ronn Torossian via REUTERS, Με στοιχεία από ΑΠΕ-ΜΠΕ
