Όλα τα ονόματα, τα κινήματα, οι τάσεις, οι δημιουργίες της μόδας και της μοντέρνας τέχνης με τις οποίες μέχρι τώρα μπορεί να είχαμε έρθει σε επαφή αποσπασματικά, π.χ., από επισκέψεις σε εκθέσεις, από άρθρα αλλά ακόμα και από βιβλία, επιτέλους οργανώνονται σε ένα συνεκτικό πλαίσιο, βρίσκουν τη θέση τους σε ένα χρονοδιάγραμμα και προσλαμβάνουν, στο μυαλό μας, εναλλακτικές ερμηνείες και βαθύτερα επίπεδα ανάγνωσης.
Τα «Μικρή Ιστορία της Μοντέρνας Τέχνης» και «Μικρή Ιστορία της Μόδας» είναι δύο νέα βιβλία που είχαμε ανάγκη, αλλά δεν το γνωρίζαμε μέχρι να τα κρατήσουμε στα χέρια μας και να αρχίσουμε να τα καταβροχθίζουμε. Μικρά, μεστά, με καλαίσθητο σκληρόδετο εξώφυλλο, αναδεικνύονται σε στολίδι της βιβλιοθήκης αλλά και σε μια ιδιαίτερα πρακτική και διαχρονική πηγή πληροφοριών. Κάτι ανάμεσα σε μίνι εγκυκλοπαίδεια και table book.
Το σημαντικότερο είναι όμως ότι φέρουν την υπογραφή ενός γνώστη του περιεχομένου τους, του Δημοσθένη Δαββέτα, Διδάκτωρα Αισθητικής στο Πανεπιστήμιο Paris VIII, που μοιράζει το χρόνο του ανάμεσα σε Ελλάδα και Γαλλία, ανάμεσα στη διδασκαλία, τα σεμινάρια, τις διαλέξεις, τη συγγραφή βιβλίων, την αρθρογραφία και τη δημιουργία έργων τέχνης. Μιλήσαμε με τον πολυπράγμονα επιστήμονα και καλλιτέχνη με αφορμή την κυκλοφορία των δύο νέων βιβλίων του.
Γιατί αποφασίσατε να γράψετε τις «Μικρές Ιστορίες» της μόδας και της μοντέρνας τέχνης; Σε ποιους αναγνώστες απευθύνεστε;
«Απευθύνομαι σ' όλους. Αυτός είναι ο στόχος: και οι ειδικοί και οι ανειδίκευτοι να ενδιαφερθούν για μόδα και τέχνη ως κάτι το φυσιολογικό δίπλα τους. Γι' αυτό και, δίχως να κάνω έκπτωση στις επιστημονικές έννοιες, τα έγραψα σε μια γλώσσα απλή, κατανοητή, καθομιλουμένη, μια γλώσσα για όλους κι από όλους, μια γλώσσα που θα έλκει και δεν θ' απωθήσει. Και νομίζω ότι το πέτυχα, όπως δείχνουν οι πρώτες ως τώρα αντιδράσεις του κοινού».
Μόδα και μοντέρνα τέχνη: Πώς συνδέονται;
«Μόδα και μοντέρνα τέχνη συνδέονται μέσω της εποχής που τα δημιούργησε. Είναι παιδιά της βιομηχανικής εποχής. Έχουν σχέση με το παρόν, δηλαδή με την αυτοπραγμάτωση των ανθρώπων. Οι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν (σ)την καθημερινότητά τους. Το εδώ και τώρα κυνηγούν. Και για να το πετύχουν θέλουν να 'ναι ελεύθεροι, να ‘χουν ευζωία, να 'ναι οι δημιουργοί της εικόνας τους.
»Αυτή την ελευθερία έκφρασης και δράσης με βάση την αυτοπραγμάτωση υποστηρίζουν μόδα και μοντέρνα τέχνη. Είναι δυο γλωσσικά εργαλεία που μιλούν για την καθημερινότητα του καθένα, όπως είναι ή όπως θα ήθελε να είναι. Και η Μόδα και η Τέχνη συνδέονται επίσης με την επιθυμία διαρκούς αλλαγής και καινοτομίας. Συνδέονται επίσης με την ταχύτητα, τις νέες τεχνολογίες, την αύξηση παραγωγής και γενικά τη μετατροπή του κάθε δημιουργήματος σε κάτι το ευπρόσιτο για όλο και πιο πολλούς. Μιλάμε για εκδημοκρατισμό και διεύρυνση των τεχνών, στις οποίες πλέον ανήκει και η μόδα».
«Απευθύνομαι σ' όλους. Αυτός είναι ο στόχος: και οι ειδικοί και οι ανειδίκευτοι να ενδιαφερθούν για μόδα και τέχνη ως κάτι το φυσιολογικό δίπλα τους. Γι' αυτό και, δίχως να κάνω έκπτωση στις επιστημονικές έννοιες, τα έγραψα σε μια γλώσσα απλή, κατανοητή, καθομιλουμένη»
Μοιράζετε τη ζωή σας μεταξύ Ελλάδας και Παρισιού. Πόση πρόοδο έχει κάνει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια σε επίπεδο τέχνης και μόδας;
«Έχει ακόμα πολλά βήματα να κάνει. Πρέπει να περάσει από το στάδιο του καταναλωτή σ' αυτό του παραγωγού και δημιουργού. Και για να γίνει αυτό πρέπει ν' αλλάξει η κουλτούρα εκπαίδευσης σε σχολεία αλλά και στην οικογένεια. Πρέπει να μάθουμε ότι ευζωία δεν είναι μόνο η εύκολη κατανάλωση αλλά η επιλογή που στηρίζεται στην αυτογνωσία. Μόνο όταν αρχίσουμε να μαθαίνουμε τον εαυτό μας, μόνο τότε θα γίνουμε επιλεκτικοί ποιοτικά και θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τις πραγματικές αξίες σε μόδα και τέχνη. Το Παρίσι έχει πίσω του μεγάλη ιστορία, καιρός να φτιάξουμε και τη δική μας. Όμως θέλει δουλειά κι όχι εύκολες λύσεις».
Από τους κορυφαίους σχεδιαστές που μας συστήνετε στο βιβλίο «Μικρή Ιστορία της Μόδας», ποιον θα ξεχωρίζατε προσωπικά και γιατί;
«Υπήρξα προσωπικός φίλος του [Αζεντίν] Αλαϊά για 30 χρόνια. Και τον λατρεύω. Όμως θα επέλεγα Υβ Σαιντ Λωράν γιατί εκτός του ταλέντου κατάφερε να συνδυάσει άριστα υψηλή ραπτική και πρετ-α-πορτέ. Υπήρξε κολοσσός. Τον γνώρισα μαζί με τον Άντυ Γουόρχωλ και με γοήτευσε».
Στην ψηφιακή εποχή, τα social media καθορίζουν τη μόδα ή η μόδα τα social media; Ποιες είναι οι σημαντικότερες αλλαγές που έχουν φέρει στη μόδα οι λεγόμενες νέες τεχνολογίες;
«Τα social media συνέβαλαν στη διεύρυνση της μόδας. Η μόδα έφυγε από τους πολύ κλειστούς κύκλους κι άρχισε να γίνεται προσβάσιμη στο πλατύ κοινό. Μόδα και σύγχρονη επικοινωνία μέσω των social media πηγαίνουν μαζί κι επηρεάζουν την εικόνα και την αγορά του σχεδιαστή μόδας και των προϊόντων του. Σήμερα είναι αδύνατον να υπάρξει η μόδα δίχως τα social media».
«Ο Υβ Σαιντ Λωράν εκτός του ταλέντου κατάφερε να συνδυάσει άριστα υψηλή ραπτική και πρετ-α-πορτέ. Υπήρξε κολοσσός. Τον γνώρισα μαζί με τον Άντυ Γουόρχωλ και με γοήτευσε».
Από τότε που ολοκληρώσατε τη συγγραφή του βιβλίου «Μικρή ιστορία της μόδας», πώς έχει επηρεάσει η πανδημία τη μόδα;
«Η πανδημία επηρέασε ίσως αρχικά την αγορά μόδας, όμως έδωσε τη δυνατότητα της αναδιοργάνωσής της. Αυτή η επιστροφή στον εαυτό μας, στην οποία μας οδήγησε η πανδημία, θα οδηγήσει και σε επιστροφή στον εαυτό της μόδας. Θα δώσει προτάσεις ποιοτικότερες από τους σχεδιαστές. Προτάσεις που θα ’χουν μεγαλύτερη αυτογνωσία. Κι αυτό το χρειάζεται η μόδα, το χρειαζόμαστε όλοι. Περιμένω άμεσα ευχάριστες εκπλήξεις. Είμαι βέβαιος».
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε στην προσπάθεια να εκλαϊκεύσετε τη γνώση χωρίς να μειωθεί η αξία της;
«Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν για μένα ο συνδυασμός γλώσσας και γνώσης. Έπρεπε να σεβαστώ τη γνώση, τις γνωστικές πληροφορίες, με μια γλώσσα που θα ήταν τόσο κατανοητή από όλους ώστε να νοιώσουν οικειότητα και φιλικότητα με έννοιες όπως Μόδα και Τέχνη, που συνήθως νομίζουν ότι είναι ελιτίστικα. Έπρεπε λοιπόν να επιλέξω λέξεις που θα ήταν κατανοητές από όλους. Και νομίζω ότι το πέτυχα. Δεν ήταν εύκολο και εργάστηκα πολύ αλλά με ευχαρίστησε. Το απόλαυσα».
Να περιμένουμε και νέες προσθήκες στη σειρά των βιβλίων «Μικρή Ιστορία»;
«Πρώτα ο Θεός, ας είμαστε καλά στην υγεία μας. Προσωπικά θα το ήθελα. Άλλωστε γράφω από δική μου ανάγκη και "τρέλα", έτσι κι αλλιώς... Αν οι συνθήκες το επιτρέψουν θα χαρώ ιδιαίτερα να εκδώσω κι άλλα βιβλία στη σειρά αυτή, όπως η μικρή ιστορία της σύγχρονης τέχνης ή μικρά πορτρέτα καλλιτεχνών, σχεδιαστών μόδας, φιλοσόφων, μυθιστορήματα κ.λπ. Έχω πολύ υλικό στο μυαλό μου, θα δούμε. Η θετική διάθεσή μου και επιθυμία είναι δεδομένες».
Info
Τα «Μικρή Ιστορία της Μοντέρνας Τέχνης» και «Μικρή Ιστορία της Μόδας» κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Διόπτρα. Ο Δημοσθένης Δαββέτας γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και έχει Διδακτορικό στην Αισθητική από το University of Paris VIII. Είναι καθηγητής στο IESA στο Παρίσι και δίνει διαλέξεις για την ποίηση και τη μοντέρνα τέχνη στο University of Paris IV. Δίδαξε επίσης Φιλοσοφία της Τέχνης στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, το Πανεπιστήμιο Πειραιά, το Strate Ecole de Design των Σεβρών και το Creapole στο Παρίσι. Επιπλέον, έχει δώσει σεμινάρια για τη Φιλοσοφία της Τέχνης στην Ecole des Beaux-Arts στο Παρίσι και σεμινάρια για τη Φιλοσοφία των Εφαρμοσμένων Τεχνών στη Σχολή Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Δίνει διαλέξεις σε πολλές σχολές Τέχνης και πανεπιστήμια.
Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram
