Στην ερευνητική τους δουλειά, οι (they/them) Dr Avi Boukli, Senior Lecturer Εγκληματολογίας στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, εστιάζει στην έννοια της κοινωνικής ζημίας, στο πώς απαντά η κοινωνία στο έγκλημα και στη δια του Τύπου «δίκη» (trial by media). Τους ζητήσαμε να σχολιάσει, μέσα από τέσσερις στοχευμένες ερωτήσεις, την υπόθεση των θανάτων των τριών αδερφιών στην Πάτρα και τη σύλληψη της μητέρας τους Ρούλας Πισπιρίγκου ως υπαίτιας για τη δολοφονία ενός εξ αυτών.
-H Ρούλα Πισπιρίγκου, από τις αρχές Φεβρουαρίου, για μία μεγάλη μερίδα του Τύπου, έχει απολέσει το όνομά της. Είναι η «μητέρα» ή η «μητέρα-τέρας», πριν αποδειχθεί ακόμη η ενοχή της. Σε αυτή την αναπαράστασή της ως monstruum πιστεύετε ότι έπαιξε ρόλο η 'απαθής' συμπεριφορά της, το ότι ήταν πολύ ψύχραιμη και π.χ. έδινε συνεντεύξεις παντού όπως έκανε ο Μπάμπης Αναγνωστόπουλος ή και άλλοι λόγοι;
Θα μπορούσαμε να ασχοληθούμε με την ψυχολογική κατάσταση της Ρούλας Πισπιρίγκου -ή και με τη συμπεριφορά συγκεκριμένων άλλων ατόμων που κατηγορούνται ότι έχουν διαπράξει ιδιαιτέρως ειδεχθή εγκλήματα- αλλά υπάρχουν ειδικοί ερευνητές-τριες, καθώς και το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης, που έχουν ήδη κινήσει σχετικές διαδικασίες για την εξιχνίαση των πράξεών της.
Προσωπικά, στην ερευνητική μου δουλειά, ασχολούμαι με άλλες εκφάνσεις των ποινικών διαδικασιών καθώς επίσης και με την έννοια της κοινωνικής ζημίας. Εν συντομία, με αφορά περισσότερο το πως αντιμετωπίζει η κοινωνία το έγκλημα, το πώς απαντά σε αυτό. Ασχολούμαι με τη δια του Τύπου «δίκη» (trial by media).
Μια κριτική ανάλυση των δημοσιευμάτων των τελευταίων ημερών, λοιπόν, ρίχνει φως τόσο στη συγκεκριμένη συμπεριφορά, όσο και στα πιο συστημικά στοιχεία που συμβάλουν στο έγκλημα.
Δύο συγκεκριμένα σημεία τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής. Αφενός, η φεμινιστική εγκληματολογία από το 1970 έως και σήμερα έχει περιγράψει την ιδιαίτερη φύση με την οποία οι κοινωνίες απαντούν στην εγκληματικότητα των γυναικών.
Για παράδειγμα, η Ομότιμη Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Frances Heidensohn (London School of Economics) έχει αναφερθεί στο φαινόμενο της 'διπλής παρέκκλισης'. Σύμφωνα με αυτό, οι γυναίκες που εγκληματούν συχνά αντιμετωπίζονται από το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης και τα ΜΜΕ ως διπλά παρεκκλίνουσες – από τη μία για το έγκλημα το οποίο έχουν διαπράξει και από την άλλη για το ότι έχουν παραβιάσει τις κοινωνικές συνθήκες της θηλυκότητας.
Δηλαδή ενώ το στερεότυπο της 'καλής γυναίκας' είναι αυτό που θέλει τη γυναίκα να είναι παθητική, υπομονετική, μητρική, ευγενική, έτοιμη να προσφέρει αγάπη και συμπόνια και να στηρίξει τον σύντροφο και τα παιδιά της, η γυναίκα που εγκληματεί ουσιαστικά αντιπαρατίθεται και παραβιάζει αυτό το στερεότυπο.
Στην περίπτωση των γυναικών που κατηγορούνται ή καταδικάζονται για εγκλήματα κατά παιδιών, όπως η βρεφοκτονία ή η παιδοκτονία, έχουμε ακριβώς αυτή τη σύγκρουση και θα έλεγα πως σε αυτή την περίπτωση η παρέκκλιση είναι τριπλή.
Από τη μια, ιδίως σε πατριαρχικές κοινωνίες, ο πρωταρχικός ρόλος της γυναίκας συνδέεται με την αναπαραγωγή και τη γέννηση παιδιών, την αναπαραγωγή του έθνους, και την προστασία της οικογένειας και του οίκου. Συνεπώς, κοινωνικά χαρακτηριστικά εντυπώνονται ως βιολογικά και συμβάλουν στην κατασκευή της γυναίκας-μητέρας, δομικά συγκροτημένη ως τροφός, προστάτιδα, και πηγή συναισθηματικής θαλπωρής.
Από την άλλη, η γυναίκα 'βρεφοκτόνος' ή 'παιδοκτόνος' συγκρούεται με αυτή την πρωταρχική κατασκευή διότι θεωρείται να της λείπει το μητρικό ένστικτο και το ένστικτο φροντίδας. Συνεπώς, η βρεφοκτονική ή παιδοκτονική θηλυκότητα θεωρείται πως χρήζει ιατρικού και ποινικού ελέγχου, ως παρεκκλίνουσα, ως προβληματική και ίσως παθολογική περίπτωση θηλυκότητας.
Το τέρας-monstruum-παιδοκτόνος μητέρα με τη στάση της ως 'παγερή', 'συγκροτημένη', 'απαθής' επιβεβαιώνει το στερεότυπο της παιδοκτονικής θηλυκότητας ως θηλυκότητας που παραβιάζει τις κοινωνικές συμβάσεις και νόρμες, την κοινή λογική και τα κοινά ήθη και έθιμα συγκεκριμένων κοινωνιών.
Διαβάστε περισσότερα στο esquire.com.gr
Ακολουθήστε το Woman Toc στο Instagram
