ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Γιάννης Μόραλης: Ο "ευπατρίδης της ζωγραφικής"

΄Ηταν ο τελευταίος "ευπατρίδης" της ελληνικής ζωγραφικής, όπως τον είχε αποκαλέσει ο Μάνος Χατζιδάκις Ο Γιάννης Μόραλης πέθανε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 2009, σε ηλικία 93 ετών.

Ο Γιάννης Μόραλης (1916 – 2009) υπήρξε μία από τις δημοφιλέστερες καλλιτεχνικές φυσιογνωμίες του ελληνικού 20ού αιώνα. Πρωτοπόρος ζωγράφος, ταλαντούχος χαράκτης, προικισμένος σκηνογράφος και σημαντικός ακαδημαϊκός δάσκαλος. "Ο τελευταίος ευπατρίδης της ελληνικής ζωγραφικής”, όπως τον είχε αποκαλέσει ο Μάνος Χατζιδάκις, πέτυχε τη σύζευξη του κλασικού με το μοντέρνο και επηρέασε με το έργο του το τοπίο της μεταπολεμικής τέχνης στη χώρα μας.

Η πρώτη επαφή με την Τέχνη

Γεννήθηκε στην Άρτα τo 1916, αλλά από το 1922 ως το 1928 έζησε στην Πρέβεζα, όπου υπηρετούσε ως γυμνασιάρχης ο φιλόλογος πατέρας του. Το 1927 εγκαταστάθηκε μόνιμα με την οικογένειά του στην Αθήνα. Από το 1931 ως το 1936 σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, ζωγραφική με τους Κωνσταντίνο Παρθένη, Ουμβέρτο Αργυρό και Δημήτριο Γερανιώτη και χαρακτική με τον Γιάννη Κεφαλληνό. Το 1937 με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών πήγε στη Ρώμη -όπου για έξι μήνες παρακολούθησε μαθήματα τοιχογραφίας και μωσαϊκού- και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Παρίσι με μαθήματα τοιχογραφίας στην Ecole des Arts et Metiers.

Το 1939 με την κήρυξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, ο Μόραλης επέστρεψε στην Αθήνα και αρχίζει να ασχολείται με την προσωπογραφία, ώστε να εξασφαλίζει κάποιο εισόδημα φιλοτεχνώντας πορτρέτα κατά παραγγελία, ενώ ασχολείται και με τη χαρακτική.

Ερωτικό, 1982, Ακρυλικό σε μουσαμά, Δωρεά Γιάννη Μόραλη, Εθνική Πινακοθήκη Μουσείο Αλέξανδρου Σούτσου

Το 1947 εξελέγη καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών ενώ δύο χρόνια αργότερα, μαζί με αρκετούς Έλληνες ζωγράφους, μεταξύ των οποίων ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Νικολάου και ο Νίκος Εγγονόπουλος, ίδρυσαν την καλλιτεχνική ομάδα "Αρμός" και διοργάνωσαν την πρώτη κοινή έκθεση στο Ζάππειο.

Οι γάμοι και η αγάπη του προς τις γυναίκες

Το 1941 παντρεύεται τη Μαρία Ρουσσέν με την οποία θα χωρίσει το 1945 και δύο χρόνια αργότερα θα παντρευτεί τη γλύπτρια Αγλαΐα Λυμπεράκη, με την οποία θα παραμείνουν παντρεμένοι μέχρι το 1955, ενώ μαζί της θα αποκτήσει έναν γιο, τον Κωνσταντίνο. Το 1996 πραγματοποιεί τον τρίτο κατά σειρά γάμο με την Ιωάννα Βασσάλου.

Τα μεγάλα του πάθη

Αν και κατά βάση υπήρξε ένας κάπως εσωστρεφής και ντροπαλός άνθρωπος είχε δύο μεγάλα πάθη: Τη ζωγραφική και τις γυναίκες. Ήταν σχεδόν εμμονικός με την τέχνη του, και είχε μεγάλη αγάπη προς τους πίνακες του. Μάλιστα, είχε δηλώσει κάποτε σε μία από τις λιγοστές συνεντεύξεις του στην εφημερίδα "Καθημερινή" ότι παλιά δεν πουλούσε εύκολα τα έργα του. Δεν ήθελε να τα αποχωρίζεται. Είχε όμως κάποιες περιόδους οικονομική στενότητα και δεν γινόταν να μην τα πουλάει. Ωστόσο, όταν μερικές φόρες συναντούσε τον κάτοχο ενός πίνακα του, τον ρωτούσε αν θέλει βερνίκωμα. Ήθελε να μάθει για την υγεία του…

Καθώς ο Γιάννης Μόραλης μεγάλωνε, η ζωγραφική του εξελισσόταν. Ολοένα και πιο αφαιρετικές συνθέσεις έκαναν την εμφάνισή τους. Στο ξεκίνημα της ζωγραφικής του, έθεσε ως βασικό του άξονα την ανθρώπινη μορφή. Οι σκούρες αποχρώσεις, τις οποίες χρησιμοποίησε σε συνδυασμό με το ήρεμο φως που τις περικλείει, αποδίδουν μία ρεαλιστική πραγματικότητα με ψυχολογικό βάθος.

Το μόνο οξύμωρο σε όλο το χρονογράφημα της ζωής του είναι ότι έφτασε σε ηλικία σαράντα δύο ετών για πραγματοποιήσει την πρώτη του ατομική έκθεση. Η συνεργασία που τον βοήθησε να ολοκληρώσει αυτό το εγχείρημα ήταν εκείνη με την Γκαλερί Ζουμπουλάκη, και έτσι, το 1959, η πρώτη προσωπική έκθεση του Γιάννη Μοράλη είναι γεγονός. Ακολούθησαν αλλεπάλληλες ατομικές εκθέσεις σε συνεργασία με την ίδια γκαλερί.

Ο Μόραλης έχει φιλοτεχνήσει εξώφυλλα δίσκων μουσικής, έχει κάνει εικονογραφήσεις βιβλίων, σκηνογραφίες, αλλά και κοστούμια για θεατρικές παραστάσεις, συνεργαζόμενος με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, το Εθνικό Θέατρο και με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου.

Ως, φίλος και συνεργάτης του Μάνου Χατζιδάκι, επιμελήθηκε πολλούς δίσκους, όπως Τα πέριξ, 6 λαϊκές ζωγραφιές και Οι μπαλάντες της οδού Αθηνάς.

zografies_moralis_

"Έξη Λαϊκές Ζωγραφιές" (1959)

Οι "Έξη Λαϊκές Ζωγραφιές" είναι μεταγραφή για πιάνο έξι γνωστών ρεμπέτικων τραγουδιών, τα οποία παρουσιάστηκαν από το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου στην ομώνυμη παράσταση.

Η εγχάρακτη διακόσμηση του Hilton

Μέσα στο 1959 επίσης, του ανατίθεται από τους αρχιτέκτονες Βασιλειάδη, Βουρέκα και Στάικο, η μελέτη για τη διακόσμηση των εξωτερικών τοίχων της ΒΔ και ΝΑ πλευράς του ξενοδοχείου Χίλτον στην Αθήνα, όπου η εγχάρακτη σε γιαννιώτικο μάρμαρο σύνθεση ολοκληρώνεται το 1962, οπότε και γίνονται τα εγκαίνια του ξενοδοχείου. Από τότε συνεργάζεται με Ελληνες και ξένους αρχιτέκτονες, όπως ο Sir Basil Spencer και Antony Blee, για τη διακόσμηση κατοικιών και κτιρίων δημόσιου χαρακτήρα.

Το Άξιον Εστί

Εκείνη την περίοδο φιλοτεχνεί και την προμετωπίδα της ποιητικής σύνθεσης του Οδυσσέα Ελύτη "Άξιον Εστί", για τον εκδοτικό οίκο Ίκαρος. Συνεργαζόμενος σταθερά με τον Ίκαρο, την επόμενη χρονιά ο Μόραλης θα φιλοτεχνήσει και την προμετωπίδα για την ποιητική σύνθεση, επίσης του Οδυσσέα Ελύτη "Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό".

Ο Μόραλης φιλοτεχνεί το έργο του Οδυσσέα Ελύτη: Άξιον Εστί, Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό και Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας.

Ένας Εσωστρεφής Άνθρωπος

Τι είδους άνθρωπος κρύβεται πίσω από αυτόν τον πολυπράγμονα καλλιτέχνη; Στον Γιάννη Μόραλη δεν άρεσε να δίνει συνεντεύξεις, να μιλά για τον εαυτό του, ενώ δεν διέθετε ευφράδεια λόγου. Ήταν όμως γνωστός στους καλλιτεχνικούς κύκλους για τα πιπεράτα ανέκδοτά του. Οι περισσότεροι γνωστοί και φίλοι τον θεωρούσαν έναν ήρεμο άνθρωπο, μετριοπαθή, που δεν έμπλεκε σχεδόν ποτέ σε αντιπαραθέσεις και τσακωμούς.

Ο Χατζιδάκις είπε για τον Γιάννη Μόραλη"Ο Μόραλης ήταν αποκαλυπτικός ως προς το περιεχόμενο του έργου μου, έτσι που κι εγώ ο ίδιος να το ανακαλύπτω μέσ’ από τη ζωγραφική του”

v

*Πληροφορές του βιογραφικού από την πηγή: Χρύσανθος Χρήστου, "Μόραλης Γιάννης”, Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, Εκδοτική Αθηνών, 1991

Read Next

16 Ιουν 2024

Τουπάκ Σακούρ: Η ανεξιχνίαστη δολοφονία του μεγάλου ράπερ-ποιητή

Ο θάνατος του "γκάνγκστερ" ποιητή των δρόμων Τουπάκ Σακούρ, αποτελεί ένα άλυτο μυστήριο εδώ και 27 χρόνια.

15 Ιουν 2024

Μαρία Φωκά: Η άγνωστη ιστορία της γιαγιάς Όλγας Μαρκάτου του Dolce Vita

Η γνωστή ηθοποιός και σύζυγος του Λυκούργου Καλλέργη καταδικάστηκε σε ισόβια για κατασκοπεία, μαζί με τον Μπελογιάννη.

Περισσότερα από

Stories

15 Ιουν 2024

Μάνος Χατζιδάκις - Βιογραφικό σε πρώτο πρόσωπο: "Περιφρονώ κάθε ηλίθιο του καιρού μου"

Η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυΐα της Ελλάδας, ο Μάνος Χατζιδάκις "έφυγε" από κοντά μας στις 15 Ιουνίου 1994. Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο πρόγραμμα των εκδηλώσεων του φεστιβάλ ελληνικού τραγουδιού, στη Μελβούρνη, το 1980.

14 Ιουν 2024

Όταν ο Παναγιώτης Φασούλας πήρε στην αγκαλιά του την Μελίνα Μερκούρη και έκλαιγαν από συγκίνηση

14η Ιουνίου 1987- Ο θρίαμβος της Εθνικής Ελλάδος στο Ευρωμπάσκετ του 1987. Μια μέρα που κανένας Έλληνας δεν θα ξεχάσει ποτέ.

14 Ιουν 2024

"Πυροβολήστε με, δειλοί. Θα σκοτώσετε έναν άνθρωπο, όχι τις ιδέες μου":

Σαν σήμερα γεννιέται ο Ερνέστο "Τσε" Γκεβάρα στο Ροζάριο της Αργεντινής. Το αιώνιο σύμβολο όλων των επαναστατημένων του κόσμου.

13 Ιουν 2024

Vintage stories: Η τηλεοπτική συνάντηση της συντρόφου του Ντέμη Νικολαΐδη με τον Σάκη Ρουβά

O Έλληνας σταρ με μακριά σγουρά μαλλιά στο πλευρό της Αλεξάνδρας Νικολαΐδου

12 Ιουν 2024

Γκρέγκορι Πεκ: Το καθαρό πρόσωπο, ο καλύτερος των "καλών ηρώων" και η Ίνγκριντ

21 χρόνια χωρίς τον γοητευτικό πρωταγωνιστή του κλασικού Χόλιγουντ.

12 Ιουν 2024

Μαρίκα Κρεβατά-Γιώργος Γαβριηλίδης: Ο κρυφός έρωτας που κράτησε 40 χρόνια

Μια αληθινή ιστορία αγάπης που κράτησε σχεδόν σαράντα χρόνια.

11 Ιουν 2024

Ζακ-Υβ Κουστώ: "Η γυναίκα του πέθαινε από καρκίνο και εκείνος δεν είχε ιδέα"

Ο βασιλιάς της θάλασσας Ζακ - Υβ Κουστώ, που γεννήθηκε σαν σήμερα ήταν ένας θρύλος, αλλά όχι υπόδειγμα πατέρα και συζύγου.

10 Ιουν 2024

H Τζούντι Γκάρλαντ είχε πέσει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης σε σκηνή πασίγνωστης ταινίας

Η Φράνσις Έθελ Γκαμ, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα γεννήθηκε στις 10 Ιουνίου 1922 και πρωτοεμφανίστηκε σε ηλικία τριών χρόνων. Από τότε δεν έπαψε παίζει, να τραγουδάει και να χορεύει.

09 Ιουν 2024

Ζωρζ Σαρή: "Aπό την ώρα που άρχισα να γράφω για παιδιά συνέχισα να είμαι νέα"

Η σπουδαία συγγραφέας Ζωρζ Σαρή γεννήθηκε από Γαλλίδα μητέρα και πέθανε πέθανε σαν σήμερα, εκπληρώνοντας μια τελευταία επιθυμία της: Να "την πάρει ο Θεός" πριν από την αγαπημένη της φίλη Άλκη Ζέη.

09 Ιουν 2024

Μιμή Ντενίση - Νίκος Γαλανός σε ένα σπάνιο ρετρό κλικ

Από την τηλεοπτική σειρά "Το ταξίδι" το 1977.