Η ιστορία της Βελίκα Καραβάλτσιου
"Με το προσφυγικό ασχολούμαι πολλά χρόνια και αρχικά βρέθηκα στα σύνορα γι’ αυτόν τον λόγο. Το ένα έφερε το άλλο, και μετά από δύο εβδομάδες πήρα το τρένο και μπήκα στην Ουκρανία. Μία διαδρομή που κανονικά είναι 1,5 με 2 ώρες, διήρκεσε περίπου 7, εξαιτίας των διαρκών ελέγχων. Έψαχναν ενδελεχώς τα χαρτιά μας, μας γκούγκλαραν, κοιτούσαν τα προφίλ μας στα social media, σκέψου πως έφτασα βράδυ, μετά την απαγόρευση κυκλοφορίας. Κανονικά έπρεπε να διανυκτερεύσω στον σταθμό, αλλά ευτυχώς ήρθε ένας φίλος οπερατέρ και, ρισκάροντας μέσα στην απαγόρευση, με πήρε μαζί του.
Ήθελα πάρα πολύ να πάω. Πώς αντέδρασαν οι δικοί μου; Η μητέρα μου θύμωσε πολύ, δεν μου μιλούσε, και ο πατέρας μου μου είπε ότι περισσότερο φοβάται να κυκλοφορώ με το μηχανάκι στην Κηφισίας παρά στην εμπόλεμη ζώνη.
Η Λβιβ, καθότι βρίσκεται στα δυτικά, κοντά στα σύνορα, ήταν πιο ζωντανή συγκριτικά με το Κίεβο, όπου οι εικόνες ήταν πολύ σοκαριστικές. Δεν ξέρω αν συνηθίζονται, εμένα μου έδινε δύναμη το γεγονός ότι ήξερα πως, για εμένα, αυτό σε κάποια στιγμή θα τελείωνε. Με βεβαιότητα μπορώ να σου πω ότι συνηθίζεις τις σειρήνες, από ένα σημείο και μετά δεν σε τρομάζουν.
Η πρώτη εικόνα που αντίκρισα σε κεντρικό δρόμο του Κιέβου, ήταν οι σοροί αμάχων, στην προσπάθειά τους να φύγουν. Επειδή είχαν περάσει ημέρες, τους έτρωγαν πια τα ζώα. Κάτι που επίσης δεν μπορείς να μεταφέρεις, είναι η μυρωδιά του θανάτου.
Η ιστορία της Olga, μίας γυναίκας από την Μπούτσα, ήταν η πιο δύσκολη για εμένα. Ήταν στα χαμένα, της είχαν κάψει το σπίτι, τα είχε όλα και τα έχασε μέσα σε μία ημέρα. Οι Ρώσοι χτύπησαν το παράθυρό της και της είπαν "ήρθαμε για να δούμε πού κρύβετε τους ναζί". Έβγαλαν τον σύζυγό της έξω στη διασταύρωση, τον έγδυσαν και τον απειλούσαν με όπλα. Δίπλα του, εκείνη περνούσε από ανάκριση, ξαφνικά άκουσε πυροβολισμούς και είδε τον άντρα της νεκρό στο έδαφος. Ήταν γυμνός. Το σώμα του, στο μεταξύ, το είχα αντικρίσει την πρώτη ημέρα που μπήκα στην πόλη. Την ιστορία την έμαθα μετά.
Δεν μπορείς να πεις κάτι σε τέτοιες περιπτώσεις. Μιλάς περισσότερο με τα μάτια. Εμένα μου ανοίχτηκε γιατί τη συνάντησα στο δρόμο τυχαία και της χαμογέλασα, χωρίς να την ξέρω. Πώς το αντιμετωπίζεις; Αποστασιοποιείσαι λόγω επαγγέλματος. Ένιωθα πως ό,τι συνέβαινε έπρεπε να το μεταφέρω όσο πιο αναλυτικά γινόταν στον κόσμο. Θεωρούσα χρέος μου να μεταδώσω εικόνες που δεν είχε τη δυνατότητα να δει.
Προκειμένου να εμποδίσουν την πρόσβαση των εισβολέων στις πόλεις, υπάρχουν τοποθετημένα πολλά εμπόδια, όπως καμμένα αυτοκίνητα, τρίαινες, σακιά κ.λπ. Στο Τσερνίχιβ χαθήκαμε κάπου στη διαδρομή, καθυστερήσαμε, και μετά στην επιστροφή υπήρχε μόνο σκοτάδι, ούτε φώτα δρόμου ούτε τίποτα. Ανά 200 μέτρα μόνο, υπήρχαν μπλόκα με πολιτοφύλακες, από απλούς πολίτες δηλαδή, όπως εγώ κι εσύ, που πήραν ένα όπλο για να προστατεύσουν την πατρίδα τους. Πηγαίναμε, λοιπόν, χωρίς φώτα στο αυτοκίνητο για να μην τους τρομάζουμε και προσπαθούσαμε, μέσω του διερμηνέα μας, να τους εξηγήσουμε ότι είμαστε Έλληνες δημοσιογράφοι. Εκεί φοβήθηκα πάρα πολύ, δεν ήταν δύσκολο να γίνει κάποια "στραβή".
Δεν τα έχω πει πολλές φορές όλα αυτά, δεν τα συζήτησα καν με τους δικούς μου. Δεν το αντέχουν όλοι και είναι λογικό. Άλλοι, πάλι, θέλουν να μου πουν εκείνοι τι συμβαίνει χωρίς να έχουν πάει εκεί. Δέχτηκα και πολλά αρνητικά μηνύματα. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις έρευνες, ένα ποσοστό περίπου 30% υποστηρίζει τους Ρώσους και κάποιοι μου έγραφαν ότι η παρουσίαση των γεγονότων ήταν μονόπλευρη. Ήταν όμως αναπόφευκτο, γιατί βρισκόμουν στην Ουκρανία και μετέδιδα εικόνες ανθρώπων που υπερασπίζονταν την εδαφική τους ακεραιότητα.
Έκανα πολλές συνεντεύξεις για να καταλάβω αν υπάρχουν ναζί. Όταν έμπαιναν οι Ρώσοι μέσα στα χωριά και τους έλεγαν "ήρθαμε να σας ελευθερώσουμε", οι κάτοικοι τους απαντούσαν "από ποιους;". Υπήρχαν εθνικιστές και ακροδεξιές οργανώσεις, όπως το τάγμα του Αζόφ, αλλά για τους Ουκρανούς ήταν ο στρατός τους, που –στην προκειμένη περίπτωση– πολεμούσε για την ελευθερία της πατρίδας τους.
Κάποιες εικόνες αναπαράγονται ακόμη στο κεφάλι μου, δεν θέλω να τις ξεπεράσω. Ένας ομαδικός τάφος, για παράδειγμα, με περίπου 100 σορούς που ήταν στην εκκλησία του Αγίου Ανδρέα. Τις είχαν θάψει, τις ξέθαψαν για να τις δει ο ιατροδικαστής, τις ξαναέριξαν μέσα, τις έβγαλαν ξανά για τους συγγενείς. Ύστερα, για να τις μεταφέρουν στα νεκροταφεία, τις σήκωναν με γερανό και τις τοποθετούσαν πάνω σε μία πόρτα. Αυτή η βεβήλωση του νεκρού, που δεν μπορεί να ησυχάσει η ψυχή του... Πώς να το ξεχάσεις αυτό;
Στον αντίποδα, η αθωότητα των παιδιών που είχαν περπατήσει χιλιάδες χιλιόμετρα, στους -10 βαθμούς, για να φτάσουν στην Πολωνία. Δεν γκρίνιαζαν – έπαιζαν, ήταν χαμογελαστά... Από όλο αυτό κρατάω ότι τα δεδομένα μπορούν να αναιρεθούν από τη μία στιγμή στην άλλη. Και ναι, θα ξαναπήγαινα."
Δείτε όλες τις ιστορίες των Ελλήνων δημοσιογράφων στο Esquire.com.gr
