H Aρίθα Φράνκλιν ήταν μόλις 24 ετών όταν κυκλοφόρησε η δική της εκτέλεση στο τραγούδι Respect τον Απρίλιο του 1967. Μέσα σε λίγες εβδομάδες εκτοξεύθηκε στο Ν.1 του Billboard όπου παρέμεινε για 12 εβδομάδες για να γίνει ύμνος των γυναικών, αλλά και όλων των περιθωριοποιημένων ομάδων που διεκδικούσε ισότητα και… σεβασμό!
Το τραγούδι δεν είχε ξεκινήσει όμως έτσι. Μάλιστα είχε το ακριβώς αντίθετο νόημα στην εκδοχή του 1965, όταν ο Ότις Ρέντινγκ το τραγούδησε πριν τη μεγάλη του επιτυχία "(Sittin’ on) The Dock of the Bay" (1968). Στην ουσία απηχούσε τις αξίες της πατριαρχικής κοινωνίας των δεκαετιών του ’50 και του ’60. Όταν ο άντρας που δούλευε σκληρά επέστρεφε στο σπίτι την ώρα του δείπνου και απαιτούσε "σεβασμό" από τη γυναίκα του. Οι στίχοι ήταν: "Hey little girl, you're so sweet, little honey / And I'm about to, just give you all of my money / And all I'm asking, hey / A little respect when I come home.”
Όμως η Αρίθα Φράνκλιν, πολύ πριν ακούσει το τραγούδι είχε αρχίσει να αποκτά κοινωνική συνείδηση και να αφουγκράζεται τα αιτήματα των γυναικών και των μειονοτήτων, ιδίως αφότου ακολούθησε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ σε περιοδεία του. "Δεν νομίζω πως ξέραμε τότε πόσο σημαντικός θα γινόταν ο Κινγκ και πως θα έμενε στην ιστορία. Ξέραμε όμως ότι προσπαθούσε πραγματικά να εξασφαλίσει ίσα δικαιώματα για τους Αφροαμερικανούς και τις μειονότητες" είχε πει η τραγουδίστρια σε συνέντευξη της στο περιοδικό Ebony το 2013. Ακολουθώντας τον στην περιοδεία του, έπειτα από άδεια του πατέρα της, αφυπνίστηκε και η ίδια και σκέφτηκε πως θα μπορούσε κι εκείνη να συμβάλλει με τον τρόπο της.
"Η Αρίθα έγραφε η ίδια το υλικό της ή επέλεγε μόνη της τα τραγούδια της, δουλεύοντάς τα έπειτα στο πιάνο της" είχε πει ο παραγωγός της Τζέρι Γουέξλερ στο Rolling Stone. "Στη συγκεκριμένη περίπτωση ήξερε ότι ήθελε να αλλάξει το τραγούδι του Ότις Ρέντινγκ. Όταν έφτασε στο στούντιο είχε πολύ ξεκάθαρη εικόνα για το τι ήθελε να κάνει".
Και το έκανε, αλλάζοντας για πάντα την ιστορία του. Ήταν 14 Φεβρουαρίου του 1967 όταν μπήκε στο στούντιο κι έγραψε το τραγούδι έχοντας ως δεύτερες φωνές την Κάρολιν και την Έρμα. Η Φράνκλιν κράτησε τη μελωδία και τον ρυθμό, άλλαξε όμως κάποιους στίχους και πρόσθεσε με την ομάδα της τη φράση 'sock it to me’ ("δωσ’ το μου- εννοώντας τον σεβασμό).
"Είχα ακούσει την εκδοχή του κ. Ρέντινγκ και μού άρεσε πολύ ο ρυθμός. Αποφάσισα λοιπόν να το ηχογραφήσω. Είχε έρθει και η Κάρολιν στο σπίτι. Τότε ζούσα σ΄ένα πολύ μικρό διαμέρισμα στη δυτική πλευρά του Ντιτρόιτ. Είχα τοποθετήσει το πιάνο μου δίπλα στο παράθυρο, απ’ όπου έβλεπα τα αυτοκίνητα να περνούν και εκεί σκεφτήκαμε να προσθέσουμε τη φράση 'sock it to me’" έχει πει η Φράνκλιν για το τραγούδι. Ήταν μια αργκό έκφραση πολύ διαδεδομένη εκείνη την εποχή και βέβαια δεν είχε κανένα σεξουαλικό υπονοούμενο στο τραγούδι.
Η διαδοχή των γυναικείων φωνών και ο δυναμισμός που απέπνεαν στην ερμηνεία δημιούργησαν εκρηκτική ατμόσφαιρα στο στούντιο, αλλά και δημιούργησαν μια γυναικεία "ομάδα", ένα sisterhood φωνών που ενώθηκε για να μεταδώσει το εκκωφαντικό της μήνυμα: απαιτούμε σεβασμό. Έγινε η κραυγή των γυναικών, πόσο μάλλον προερχόμενο από αφροαμερικανές γυναίκες. Όμως, δεν αφορούσε μόνο εκείνες. Αφορούσε κάθε άνθρωπο που αισθανόταν -και αισθάνεται- αδικημένος και περιθωριοποιημένος και απαιτεί να έχει ίση θέση στην κοινωνία όπως όλοι.
Κι έτσι το Respect έγινε ύμνος. Μόλις το άκουσε ο Ρέντινγκ ήξερε πια ότι το τραγούδι είχε γλιστρήσει από τα χέρια του και είχε γίνει πλέον δικό της. Είχε αποδομήσει και ανασυνθέσει το τραγούδι εμφυσώντας του νέο νόημα, νέα ζωή συντονισμένη με τον παλμό της εποχής. Στην φωνή της αντανακλάται η ένταση και η αποφασιστικότητα για τη διεκδίκηση των κοινωνικών δικαιωμάτων και την ανατολή μιας πιο δίκαιας εποχής. Ήταν μια άκρως βαθύτερη και πιο εσωτερική ερμηνεία από εκείνη του Ρέντινγκ.
Αργότερα, και άλλοι τραγουδιστές ερμήνευσαν το Respect ανάμεσα στους οποίους, η Τίνα Τάρνερ και η Τζάνις Τζόπλιν, ενώ το τραγούδι ακούστηκε επίσης στις ταινίες Forrest Gump, Mystic Pizza και Bridget Jones’s Diary. Και βέβαια στην ταινία Respect του 2021, το biopic για τις πρώτες δεκαετίες της ζωής της.
Η σπουδαία Αρίθα Φράνκλιν που μπορούσε να μεταπηδήσει από τη τζαζ στη ροκ, στα γκόσπελ και στην ποπ με την ευκολία γάτας είναι αναντίρρητα μία από τις σπουδαιότερες τραγουδίστριες όλων των εποχών. Γνωστή ως "Βασίλισσα της Σόουλ" είχε κερδίσει 20 Βραβεία Grammy, ανάμεσα στα οποία και εκείνα του "Ζωντανού Θρύλου" και της Συνολικής Προσφοράς. Μάλιστα, το Βραβείο στην κατηγορία "Καλύτερη Γυναικεία R&B Φωνητική Ερμηνεία" λέγεται άτυπα "βραβείο Αρίθα Φράνκλιν". Το κορίτσι που γεννήθηκε στο Μέμφις του Τενεσί, παιδί ιερέα, κατέκτησε τον κόσμο με τη χαρισματική φωνή και τις εκρηκτικές της ερμηνείες.
Kεντρική εικόνα: Splash News- Ideal
Ακολουθήστε το Woman Toc στο Instagram
