Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 99 ετών, κλείνοντας έναν κύκλο που έμοιαζε περισσότερο με μυθιστόρημα παρά με απλή βιογραφία. Υπήρξε μια γυναίκα που δεν συμβιβάστηκε ποτέ με τα όρια, ούτε τα κοινωνικά ούτε τα προσωπικά, και που έκανε πράξη αυτό που συμβούλευε διαρκώς τους νεότερους: να διαγράφουν τη λέξη "αδύνατο" από το λεξιλόγιό τους.
Από τον Βύρωνα στη Σορβόννη: Η διαδρομή μιας ασυμβίβαστης Ελληνίδας
Παιδί προσφύγων από τη Μικρά Ασία, μεγάλωσε σε συνθήκες φτώχειας στον Βύρωνα, μέσα σε ένα σπίτι γεμάτο φωνές, βιβλία και όνειρα. Από πολύ νωρίς κατάλαβε πως η γνώση ήταν το διαβατήριό της για έναν μεγαλύτερο κόσμο. Σπούδασε Αρχαιολογία στην Αθήνα, έζησε την Κατοχή και συμμετείχε στην Αντίσταση μέσα από την ΕΠΟΝ, πριν πάρει τη μεγάλη απόφαση να φύγει για το Παρίσι.
Εκεί αφοσιώθηκε στη βυζαντινή ιστορία, χτίζοντας βήμα βήμα μια διεθνή ακαδημαϊκή πορεία που κορυφώθηκε όταν έγινε καθηγήτρια και αργότερα πρύτανης στη Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, η πρώτη γυναίκα στην επτακοσίων ετών ιστορία του ιδρύματος. Δεν δίδαξε απλώς Ιστορία, δίδαξε στάση ζωής, επιμένοντας πως η ελεύθερη σκέψη χρειάζεται θάρρος και αυτογνωσία.
Η εργογραφία της αποτελεί μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς για τη βυζαντινολογία, ενώ η δημόσια παρουσία της ξεπερνούσε τα όρια της ακαδημαϊκής κοινότητας. Συνομίλησε με πολιτικούς ηγέτες, διανοητές και ανθρώπους της τέχνης, χωρίς ποτέ να χάσει τη βαθιά ελληνικότητα και την αιχμηρή της ματιά. Ανάμεσά τους, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και ο Ανδρέας Παπανδρέου, με τους οποίους διατηρούσε σχέσεις αμοιβαίου σεβασμού.
Τα τελευταία χρόνια μοίραζε τον χρόνο της ανάμεσα στη Γαλλία και την Ελλάδα, ενώ διετέλεσε πρόεδρος στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών και στο Εθνικό Θέατρο, συνεχίζοντας να υπηρετεί τον πολιτισμό με την ίδια αφοσίωση.
Πάνω απ’ όλα, όμως, θα μείνει στη μνήμη ως μια γυναίκα που απεχθανόταν τις ταμπέλες, παραδεχόταν τις φοβίες της και πίστευε πως ο άνθρωπος οφείλει να έχει "τα πόδια στη γη και το βλέμμα ψηλά".
Με την απώλειά της, η Ελλάδα αποχαιρετά μια σπάνια μορφή. Η κληρονομιά της, όμως, παραμένει ζωντανή, σε βιβλία, σε φοιτητές, σε ιδέες. Και κυρίως, σε εκείνη τη μικρή, επίμονη φωνή που μας θυμίζει ότι τίποτα δεν είναι πραγματικά αδύνατο.
