Σε ένα απρόσμενο και, για πολλούς, κωμικο-τραγικό περιστατικό στον χώρο της σύγχρονης τέχνης, ένα έργο 40 ετών με δυνατό συμβολισμό κατέληξε καταστραμμένο — όχι εξαιτίας τεχνικής αστοχίας, αλλά λόγω… υπερβάλλοντος ζήλου στην καθαριότητα. Το συμβάν έλαβε χώρα στο Keelung Museum of Art (Κίλουνγκ, Ταϊβάν) κατά τη διάρκεια της έκθεσης "We Are Me", και αφορά το έργο "Inverted Syntax – 16" του Ταϊβανού καλλιτέχνη Chen Sung‑Chih.
Τι συνέβη
Κατά τις εργασίες περιήγησης της έκθεσης, εθελόντρια του μουσείου εντόπισε τον καθρέφτη που αποτελούσε μέρος του έργου, ο οποίος ήταν καλυμμένος με σκόνη, η οποία όμως δεν ήταν απλώς σκόνη, αλλά μέρος της σύλληψης του καλλιτέχνη: η επιφάνεια είχε συσσωρευμένη σκόνη και σημάδια που σχηματίστηκαν επί δεκαετίες, συνιστώντας στοιχείο του έργου. Η εθελόντρια θεώρησε ότι ο καθρέφτης "ήταν απλώς βρόμικος" και τον σκούπισε με χαρτί τουαλέτας, αφαιρώντας τη σκόνη και τα σημάδια που είχαν σχηματιστεί επί 40 χρόνια - ουσιαστικά καταστρέφοντας την αρχική φόρμα του έργου.
Σύμφωνα με δηλώσεις του μουσείου, το έργο δεν είναι δυνατόν να αποκατασταθεί πλήρως στην αρχική του "φθαρμένη" μορφή. Το γραφείο Πολιτισμού και Τουρισμού της πόλης Κίλουνγκ εξέδωσε ανακοίνωση ζητώντας συγγνώμη από τον καλλιτέχνη και διερευνάται το ενδεχόμενο αποζημίωσης.
"Το πριν"
"Το μετά"
Γιατί ήταν σημαντικό το έργο
Το "Inverted Syntax – 16" αποτελεί έργο site-specific εγκατάστασης: ένας καθρέφτης τοποθετημένος πάνω σε ξύλινη επιφάνεια, με υφασμάτινο πλέγμα στα άκρα. Η συσσώρευση σκόνης με τα χρόνια δεν ήταν παρά "υλικό" του έργου, ενδεικτική της ιδέας ότι η μεσαία τάξη — και οι "ορατές" αλλά και "αόρατες" αποτυπώσεις της καθημερινότητας — αφήνουν τα ίχνη τους. Η διαδρομή της "σκόνης" ως "ύλη τέχνης" αναδεικνύει τις μεταμοντέρνες προσεγγίσεις όπου η πάροδος του χρόνου, η φθορά, η αποθήκευση, η μεταβολή - όλα αυτά - γίνονται μέρος της φόρμας και του νοήματος.
Το περιστατικό ήδη συζητείται διεθνώς, όχι μόνο ως ένα αστείο περιστατικό "καθαρισμού" αλλά ως συμβάν που ανοίγει το ερώτημα: σε ποιο βαθμό η συντήρηση ενός έργου τέχνης μπορεί να παραβιάζει το νόημα του; Κάποιοι μάλιστα προτείνουν ότι η πράξη του καθαρισμού - και η βίαιη αφαίρεση της σκόνης - θα μπορούσε να θεωρηθεί ως "νέα φάση" του έργου, μία πρόκληση στο θεατή και στην "αυθαίρετη" αντίδρασή του στον "βρώμικο" καθρέφτη. Στην πράξη όμως, το μουσείο αναφέρει ότι δεν δύναται να επαναφέρει το έργο στην προ-κατάστασή του, ενώ η αποζημίωση και η κάλυψη από ασφάλεια είναι υπό διερεύνηση.
Ποιος είναι ο καλλιτέχνης
Ο καλλιτέχνης, Chen Sung-Chih γεννήθηκε το 1978 στην κομητεία Nantou της Ταϊβάν. Σπούδασε στο Graduate Institute of Plastic Arts του Tainan National University of the Arts. Ζει και εργάζεται στη Ταϊτσουνγκ. Η καλλιτεχνική του προσέγγιση εστιάζει στην εγκατάσταση και τη χρήση έτοιμων υλικών ("ready-made") που επαναπροσδιορίζονται: πρόχειρα υλικά της καθημερινότητας, υφάσματα, καθρέφτες, ξύλο, συνδυάζονται με ένταση και παιχνίδι μορφής για να αναδείξουν ψυχολογικά και κοινωνικά θέματα.
Έχει συμμετάσχει σε διεθνή προγράμματα residency σε πόλεις όπως Παρίσι, Κάιρο, Γιογιάμα κ.ά. Έχει λάβει πλήθος βραβείων: μεταξύ αυτών το Hsiao Chin Creation Award (2022) και το Espace Louis Vuitton Taipei (Πρώτο Βραβείο 2013). Οι ατομικές του εκθέσεις περιλαμβάνουν "Time after Time" (Gallery 456, Νέα Υόρκη, 2015) και "Undercover" (Espace Louis Vuitton, Ταϊπέι, 2013). Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από μια ευαισθησία στο πέρασμα του χρόνου, στη φθορά, στην αποδόμηση της "καθαρής" φόρμας, και στη μετατόπισητου "ενοχλητικού" - εκείνου που δεν καθαρίζεται αντιλαμβανόμενο ως "ατέλεια" αλλά ως στοιχείο. Στην έκθεση "Time after Time" έγινε αντιληπτή αυτή η προσοχή στη φθορά, την πτώση, τη μετακίνηση - "falling flowers" όπως αναφέρεται στο υλικό της έκθεσης.
