Ποιο είναι το μυστικό της ανθρώπινης ευτυχίας; Ο Ron Gutman, καθηγητής του Στάνφορντ, επιχειρηματίας, συγγραφέας και εφευρέτης, έχει αφιερώσει την καριέρα του στην προσπάθειά του να μάθει περισσότερα για αυτό το θέμα.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, έκανε ένα ταξίδι τριών εβδομάδων στο Μπουτάν, τη χώρα που δίνει προτεραιότητα στην ανθρώπινη ευτυχία έναντι της οικονομικής ανάπτυξης.
Η ιδέα της "Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας" γεννήθηκε τη δεκαετία του 1970 από τον τέταρτο βασιλιά του Μπουτάν, Jigme Singye Wangchuck, ο οποίος είχε πει ότι "η Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία είναι πιο σημαντική από το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν".
Για αυτό και ο Gutman έψαξε το κλειδί της ευτυχίας περπατώντας μαζί με ακαδημαϊκούς, κληρικούς και ντόπιους, στα βουνά του Μπουτάν.
Όπως διαπίστωσε εκεί, το Μπουτάν είναι μία "φούσκα παράδοσης". "Δίνουν μεγάλη προσοχή στη φύση, είναι πολύ προστατευτικοί με τη φύση… Είναι ιερή για αυτούς. Δεν μπορείς να κόψεις ένα δέντρο χωρίς να πάρεις μια πολύ ειδική άδεια".
Το κλειδί της ευτυχίας
Αναζητώντας, λοιπόν, το κλειδί της ανθρώπινης ευτυχίας, ο Gutman κατέληξε πως είναι να κάνει κανείς τα πράγματα πιο απλά.
"Όσο περισσότερο προχωρώ στην έρευνα της ευτυχίας, όσο περισσότερο την καταλαβαίνω καλύτερα, τόσο πιο πολύ τη συνδέω με την ενσυνειδητότητα", λέει στο CNBC.
Όπως διαπίστωσε από τις συζητήσεις του με ντόπιους στο Μπουτάν, η ευτυχία συνδέεται με την ενσυνειδητότητα, η οποία μπορεί να βρεθεί στη φύση.
"Στη σύγχρονη κουλτούρα, μας απασχολεί πολύ το τι συμβαίνει έξω. Υπάρχουν πολλά ερεθίσματα που έρχονται προς εμάς. Σε κάποιο σημείο, γινόμαστε δέσμιοί τους", εξηγεί. "Η φύση δημιουργεί ακριβώς το αντίθετο. Η φύση βρίσκεται απλά εκεί, απλά συμβαίνει".
"Όταν η φύση απλά συμβαίνει, έχεις την ευκαιρία να κατανοήσεις ότι η επίγνωση συμβαίνει απλώς ως αποτέλεσμα αυτού. Βασικά, η επίγνωση - και αυτή είναι μια μεγάλη ανακάλυψη που έκανα – είναι επίσης άδεια".
Ο Gutman μιλά για τον "άδεια εαυτό"."Στο Μπουτάν έμαθε ότι όπως η φύση είναι ήρεμη, η ανθρώπινη επίγνωση είναι ήρεμη. Είτε ξαπλώνεις στο γρασίδι σε μια απομακρυσμένη λίμνη ή τρέχεις ανάμεσα σε συσκέψεις σε μια μεγάλη πόλη, το ποιος είσαι και το ποια είναι η επίγνωσή σου δεν αλλάζει. Βασικά εμείς επιλέγουμε να αγχωνόμαστε από όλα αυτά τα ερεθίσματα, γιατί το μέσα μας είναι ήρεμο και άδειο. Η φύση σε βοηθά να το δεις και να το καταλάβεις αυτό".
Οι δυσκολίες του Μπουτάν
Όλα αυτά δεν σημαίνουν, βέβαια, ότι τα πάντα στο Μπουτάν είναι ρόδινα.
Η χώρα βγήκε από τη λίστα του ΟΗΕ με τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες μόνο τον περασμένο Δεκέμβριο. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ήταν 3.700 δολάρια το 2022.
"Δεν είναι μια εύκολη ζωή, γιατί δεν είναι ένας πλούσιος λαός. Αλλά είναι ευτυχισμένοι", λέει ο Gutman.
Η κυβέρνηση του Μπουτάν προσπαθεί να ενισχύσει την οικονομία, διατηρώντας ωστόσο τις βασικές αρχές της χώρας για την βιωσιμότητα του περιβάλλοντος (μέσω μέτρων όπως το ημερήσιο τουριστικό τέλος) και την Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία.
Το 2010 το Μπουτάν έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε την παραγωγή και τις πωλήσεις προϊόντων καπνού, ενώ απαγορεύονται επίσης οι γάμοι με αλλοδαπούς, όπως και η ομοφυλοφιλία. Οι κάτοικοι δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις παραδόσεις και ακολουθούν μια εθιμοτυπία που ονομάζεται Driglamnamzha. Με βάση αυτόν τον κώδικα συμπεριφοράς, μαθαίνουν πώς να τρώνε σε δημόσιες εκδηλώσεις, πώς να στέλνουν και να παίρνουν δώρα, να μιλούν με αρμοδίους και να ντύνονται – σύμφωνα με τον εθνικό ενδυματολογικό κώδικα οι άνδρες είναι υποχρεωμένοι να φορούν παραδοσιακά ενδύματα μέχρι το γόνατο και οιγυναίκες φορέματα μέχρι τον αστράγαλο.
Από το 1999 έχει επιτραπεί η τηλεόραση και η πρόσβαση στο διαδίκτυο, σε μιαπροσπάθεια εκσυγχρονισμού, αλλά το Μπουτάν εξακολουθεί να απέχει πολύ από τα δυτικά πρότυπα. Και, απ’ ό,τι φαίνεται, χάρη στο τέλος βιώσιμης ανάπτυξης η τελευταία βουδιστική χώρα Βατζραγιάνα στον κόσμο δεν θα γίνει ένας ακόμη δημοφιλής σταθμός για backpackers του Banana Pancake Trail της Νότιας Ασίας.
Η "χώρα των ευτυχισμένων ανθρώπων" με τα χαμόγελα που δεν έχουν ακόμη φθαρεί από τις selfies θα παραμείνει ένας αυθεντικός προορισμός για τους ταξιδιώτες οι οποίοι εκτιμούν το διαφορετικό και είναι διατεθειμένοι να συνεισφέρουν στα αναπτυξιακά της προγράμματα.
