Στην Ελλάδα και εν γένει στις Μεσογειακές χώρες (εκτός ίσως από τη Γαλλία) γνωρίζουμε καλά πως προορίζουμε τις γυναίκες της τρίτης ηλικίας μόνο για... γιαγιάδες. Νταντάδες που μας εξυπηρετούν κάθε ώρα και στιγμή, όποτε το ζητήσουμε, όποτε το χρειαστούμε. Κι εκείνες δεν έχουν το δικαίωμα να πουν ποτέ όχι, αφού αυτό θα σήμαινε ότι δεν αγαπούν ούτε εμάς ούτε τα εγγόνια τους. Όμως, τι γίνεται όταν κάποιος άνθρωπος ονειρεύεται άλλα πράγματα για αυτή τη φάση της ζωής του που επιτέλους είναι ελεύθερος από τις υποχρεώσεις;
Ευτυχώς η ποπ κουλτούρα και τα μίντια αρχίζουν να προβάλλουν σταδιακά (τουλάχιστον στο εξωτερικό) ένα άλλο πρόσωπο για τις γιαγιάδες και τους παππούδες, που, ω, ναι έχουν και αυτοί τη ζωή τους. Πρωτοπόρο στάθηκε το Netflix προβάλλοντας το Grace and Frankie, στο οποίο είδαμε δυο γυναίκες να ζουν τη ζωή στο έπακρο, να ερωτεύονται, να κάνουν σχέδια και επιχειρήσεις, να απολαμβάνουν τις φιλίες τους. Το ίδιο ισχύει και με το σίριαλ "Η μέθοδος Κομίνσκι", στην οποία πρωταγωνιστεί ο Μάικλ Ντάγκλας, αλλά και η ταινία Intern με τον Ρόμπερτ Ντε Νίρο, ο ήρωας του οποίου δεν θέλει να βρίσκεται στο περιθώριο της ζωής, αλλά στο κέντρο της.
Για κάποιες γυναίκες στόχος γίνεται η διεκδίηση ενός καλύτερου κόσμου. Για τον λόγο αυτό οι "γιαγιάδες" έχουν πλέον ισχυρή παρουσία στο ακτιβιστικό κίνημα, μαχόμενες για την προστασία του περιβάλλοντος, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα δικαιώματα των γυναικών. Οι περισσότεροι ίσως έχουμε δει την Τζέιν Φόντα σε διαδηλώσεις (έχει μάλιστα τεθεί και υπό κράτηση για αυτό), αλλά δεν είναι η μόνη. Γυναίκες ανά τον κόσμο ξεσηκώνονται.
Χαρακτηριστική είναι η viral εικόνα μίας κυρίας που κρατά ένα πλακάτ με ευρηματικό σύνθημα: "Nans against Nazis" σε μια πρόσφατη αντιρατσιστική πορεία στο Λίβερπουλ της Αγγλίας. "Κάποιος μού είπε ότι είσαι πολύ μεγάλη για να κάνεις κάτι τέτοιο" δήλωσε η κυρία Pat, που κρατούσε το πλακάτ στην Indepedent. "Αλλά αφού είναι ακόμα εδώ (οι ρατσιστές) κάποιος θα πρέπει να κάνει τη δουλειά".
Έπειτα είναι οι Raging Grannies, μια ομάδα ακτιβιστριών που διεξάγουν εκστρατείες σε όλη τη Βόρεια Αμερική για την ειρήνη και για περιβαλλοντικά θέματα, αμφισβητώντας τις στερεοτυπικές απόψεις για τις ηλικιωμένες γυναίκες και την υπόθεση ότι η πολιτική δράση είναι μόνο για τους νέους. Κατά τη διάρκεια των 30 και πλέον ετών ακτιβισμού, οι Raging Grannies έχουν πραγματοποιήσει αρκετές αντιπολεμικές συγκεντρώσεις, ενώ τον Ιούλιο του 2005 πέντε μέλη της ομάδας κατηγορήθηκαν για καταπάτηση, αφού επιχείρησαν να καταταγούν σε κέντρο στρατολόγησης του αμερικανικού στρατού στην Τουσόν της Αριζόνα. Η ομάδα δήλωσε ότι ήθελε να σταλούν στο Ιράκ για να μπορέσουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους να επιστρέψουν στην πατρίδα.
Αντιπροσωπεύουν πολλές γιαγιάδες σε όλο τον κόσμο που εργάζονται για να κάνουν τη διαφορά. Συχνά, οι γυναίκες αυτές οδηγούνται στην εκστρατεία από την ανησυχία τους για το περιβάλλον. Φέτος, μια ομάδα ηλικιωμένων γυναικών στην Ελβετία κέρδισε την πρώτη νίκη για την κλιματική αλλαγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, υποστηρίζοντας ότι η αδράνεια της χώρας τους όσον αφορά τα ορυκτά καύσιμα παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματά τους.
Η ομάδα περισσότερων από 2.000 γυναικών, γνωστή ως "κλιματικές γιαγιάδες", υποστήριξε ότι επειδή οι ηλικιωμένες γυναίκες είναι πιο πιθανό να πεθάνουν σε καύσωνες -οι οποίοι έχουν γίνει πιο ζεστοί και πιο συνηθισμένοι λόγω των ορυκτών καυσίμων- η Ελβετία θα πρέπει να κάνει το χρέος της για να σταματήσει η υπερθέρμανση του πλανήτη και να τηρήσει τον στόχο της συμφωνίας του Παρισιού για 1,5C. Η απόφαση κατέδειξε τη δύναμη των ηλικιωμένων γυναικών. "Δεν είμαστε φτιαγμένες για να καθόμαστε σε μια κουνιστή καρέκλα και να πλέκουμε", δήλωσε ένα από τα μέλη τους, η Ελίζαμπεθ Στερν.
Δεν είναι οι μόνες. Πάρτε το "Διεθνές Συμβούλιο των Δεκατριών Αυτοχθόνων Γιαγιάδων", οι συμμετέχουσες του οποίου εκτείνονται από την Αρκτική μέχρι τη Βραζιλία, το Θιβέτ μέχρι το Μεξικό. Η πίστη τους βασίζεται σε πνευματικές αρχές και στην πρακτική των παραδοσιακών φαρμάκων. Ανησυχούν βαθιά για την περιβαλλοντική υποβάθμιση, τη φτώχεια, την υλιστική μας κουλτούρα και την καταστροφή των αυτόχθονων τρόπων ζωής. Κρίσιμα, πιστεύουν ότι η σοφία των προγόνων μας μπορεί να "φωτίσει το δρόμο μας μέσα από ένα αβέβαιο μέλλον".
Άλλες ομάδες ιδρύθηκαν για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προκλήσεων. Η εκστρατεία "Grandmothers to Grandmothers Campaign", ένα διηπειρωτικό πρόγραμμα που δημιουργήθηκε το 2006, δημιουργήθηκε ως απάντηση στην κρίση που αντιμετώπιζαν οι γιαγιάδες στις αφρικανικές χώρες καθώς αγωνίζονταν να μεγαλώσουν εκατομμύρια παιδιά που είχαν μείνει ορφανά από AIDS. Το έργο έφερε αρχικά σε επαφή Αφρικανές και Καναδές γυναίκες για να υποστηρίξουν η μία την άλλη και να μάθουν η μία από την άλλη, συγκεντρώνοντας κεφάλαια και δημιουργώντας εκπαιδευτικά προγράμματα για την υποστήριξή τους.
Από τότε το έργο έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 40 εκατομμύρια δολάρια και περιλαμβάνει πλέον ομάδες γιαγιάδων στον Καναδά, την Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Το έργο τους αναδεικνύεται από την Αμερικανίδα φωτορεπόρτερ Paola Gianturco, της οποίας το βιβλίο "Grandmother Power: A Global Phenomenon" συγκεντρώνει μια σειρά από εικόνες γυναικών που είναι αποφασισμένες να κάνουν τη διαφορά. Ανάμεσα τους είναι γιαγιάδες της Ινδίας που φέρνουν ηλιακή ενέργεια και φως στα χωριά τους και οι γιαγιάδες της Αργεντινής που αναζήτησαν και επέστρεψαν περισσότερα από 100 παιδιά που απήχθησαν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
*Με πληροφορίες από την Guardian
Ακολουθήστε το Womantoc στο Instagram
