Ο Paul Auster μεγάλωσε παίζοντας με πλαστικά εξάσφαιρα παριστάνοντας τους καουμπόηδες που έβλεπε σε γουέστερν δευτέρας διαλογής. Έζησε τα τραυματικά επακόλουθα του φόνου του παππού του από τη γιαγιά του όταν ο πατέρας του ήταν παιδί και ξέρει, από πρώτο χέρι, πώς καταστρέφονται οικογένειες από μία και μόνη περίσταση ένοπλης βίας.
Σε αυτό το σύντομο και καυστικό βιβλίο, ο Όστερ ακολουθεί αιώνες ολόκληρους της κατάχρησης των όπλων στην Αμερική: από τον βίαιο εκτοπισμό του γηγενούς πληθυσμού στην καταναγκαστική σκλαβιά εκατομμυρίων ανθρώπων, από τον άσπονδο διχασμό ανάμεσα στα στρατόπεδα υπέρ και κατά της οπλοκατοχής στα μακελειά που κυριαρχούν στα δελτία ειδήσεων σήμερα. Από το 1968, περισσότερο από ενάμισι εκατομμύριο Αμερικανοί έχουν σκοτωθεί από όπλα. Οι αριθμοί είναι τόσο μεγάλοι, τόσο ολέθριοι, που αναγκάζεται κανείς να αναρωτηθεί γιατί η Αμερική είναι η πιο βίαιη χώρα του δυτικού κόσμου;
Το κείμενο διανθίζεται με απόκοσμες, αλησμόνητες φωτογραφίες του Spencer Ostrander από τους τόπους παραπάνω από τριάντα μακελειών ανά τη χώρα. Το "Αιματοβαμμένο έθνος" διατυπώνει το κεντρικό, φλέγον ερώτημα του καιρού μας: Σε τι κοινωνία θέλουμε να ζούμε;
Η γέννηση ενός βιβλίου που "φωτογραφίζει" την σύγχρονη Αμερική
Το βιβλίο προέκυψε όταν ο γνωστός φωτογράφος Σπένσερ Οστράντερ και γαμπρός του Πολ Όστερ τού ανακοίνωσε ότι σκόπευε να ταξιδέψει σε όλη τη χώρα για να φωτογραφίσει μέρη όπου είχαν σημειωθεί μαζικοί πυροβολισμοί την τελευταία εικοσαετία.
"Οι ιστορίες που μοιράζεται ο Auster ανήκουν σε κάθε Αμερικανό, ενώ οι εικόνες του Ostrander είναι καθεμία με τον τρόπο της τόσο καθηλωτική όσο το κείμενο του Auster. Γιατί; Γιατί όλοι όσοι ζούν στην Αμερική επισκέπτονται τα ίδια μέρη, τον διάδρομο του σούπερ μάρκετ, έναν πεζόδρομος μια τάξη. Αυτό, φυσικά - όπως αναγνωρίζει ο συγγραφέας - είναι η ουσία του θέματος, ότι εμείς είμαστε το πρόβλημα που δεν μπορούμε να λύσουμε. Η δύναμη του βιβλίου του Auster είναι ότι δεν αναβοσβήνει ποτέ όταν διατυπώνει αυτό το δίλημμα, ότι δεν αφήνει κανέναν να ξεφύγει. Η βία με όπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι, τελικά, ένα συλλογικό πρόβλημα - πράγμα που σημαίνει επίσης, όπως υποστηρίζει τόσο επιτακτικά το Bloodbath Nation, ότι αποτελεί συλλογική ευθύνη.
Στο δρόμο...
Στα δυόμισι χρόνια που διήρκεσε το πρότζεκτ έβγαλε περισσότερες από τριάντα φωτογραφίες, στις οποίες απεικονίζονται κυρίως πολυκαταστήματα, σουπερμάρκετ, σχολεία και εκκλησίες. Οι φωτογραφίες αυτές έχουν κάτι απόκοσμο και ανατριχιαστικό καθώς, ενώ τα κτίσματα αυτά αποτελούν τόπους μαζικής συγκέντρωσης, απουσιάζει πλήρως το ανθρώπινο στοιχείο. Όταν τις είδε ο Όστερ του πρότεινε να φτιάξουν από κοινού ένα βιβλίο στο οποίο να συνυπάρχουν η εικόνα και ο λόγος.
Στις ΗΠΑ υπάρχουν 393 εκατομμύρια όπλα – σε κάθε κάτοικο, ακόμη και στα παιδιά, αντιστοιχεί πάνω από ένα. Περισσότεροι από 40.000 Αμερικανοί σκοτώνονται κάθε χρόνο από πυροβολισμούς – κατά μέσο όρο καθημερινά πάνω από εκατό, ενώ με την ίδια συχνότητα σημειώνονται και μαζικοί πυροβολισμοί. Τα παραπάνω δεδομένα παραθέτει ο Πολ Όστερ στο αυτοβιογραφικό δοκίμιό του "Αιματοβαμμένο έθνος" (εκδ. Μεταίχμιο, μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη), που προέκυψε όταν ο γνωστός φωτογράφος Σπένσερ Οστράντερ και γαμπρός του συγγραφέα τού ανακοίνωσε ότι σκόπευε να ταξιδέψει σε όλη τη χώρα για να φωτογραφίσει μέρη όπου είχαν σημειωθεί μαζικοί πυροβολισμοί την τελευταία εικοσαετία.
"Ποτέ δεν είχα δικό μου όπλο. Οχι αληθινό πάντως, όμως για δύο ή τρία χρόνια από τότε που έβγαλα τις πάνες πηγαινοερχόμουν εδώ κι εκεί με ένα εξάσφαιρο να κρέμεται στον γοφό μου. Ημουν Τεξανός, έστω κι αν ζούσα στα προάστια έξω από το Νιούαρκ του Νιου Τζέρσι, γιατί στις αρχές της δεκαετίας του ’50 η Αγρια Δύση ήταν πανταχού παρούσα και αναρίθμητες στρατιές μικρών Αμερικανών ήταν περήφανοι κάτοχοι ενός καουμπόικου καπέλου και ενός φτηνού ψεύτικου πιστολιού χωμένου σε δερμάτινη θήκη" γράφει ο Οστερ για τα παιδικά του χρόνια, περιγράφοντας μια ολόκληρη γενιά που μεγάλωσε με τα γουέστερν των πρώτων τηλεοράσεων.
Η πρώτη του επαφή με αληθινό όπλο ήρθε στα εννιά του, όταν σε μια κατασκήνωση έκανε μεταξύ άλλων αθλημάτων και μαθήματα σκοποβολής. Παρ’ όλα αυτά δεν ξανασχολήθηκε καθώς η οικογένειά του έδειχνε αδιαφορία γι’ αυτά.
Στις φωτογραφίες του Σπένσερ Οστράντερ απεικονίζονται κτίσματα που αποτελούν σημεία μαζικής συγκέντρωσης (εκκλησίες, σχολεία, πολυκαταστήματα κ.ά.), από τις οποίες όμως απουσιάζει πλήρως το ανθρώπινο στοιχείο.
Το οικογενειακό δράμα
Ο πατέρας του συγγραφέα απεχθανόταν τα όπλα καθώς η γιαγιά του Όστερ είχε δολοφονήσει τον παππού του μπροστά στα μάτια των παιδιών τους: Τον Ιανουάριο του 1919, δύο μήνες μετά το τέλος του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ο παππούς του συγγραφέα, ο οποίος είχε εγκαταλείψει τη γυναίκα του και τα παιδιά τους δύο χρόνια πριν, τους επισκέφθηκε στην πόλη όπου ζούσαν. Η γιαγιά του Όστερ τον δολοφόνησε εν ψυχρώ με ένα όπλο που είχε κρυμμένο στο σπίτι. Στο δικαστήριο αθωώθηκε με το ελαφρυντικό της προσωρινής παράνοιας. Για να γλιτώσει την κοινωνική κατακραυγή εγκαταστάθηκε με τα παιδιά της σε άλλη πολιτεία και τα εκπαίδευσε να μη μιλήσουν ποτέ και σε κανέναν για όσα είχαν συμβεί. Εκείνο το όπλο, όπως αναφέρει ο Όστερ, δεν σκότωσε μόνο τον παππού του αλλά κατέστρεψε και τη ζωή του πατέρα του, καθώς εξαιτίας του ψυχικού τραύματος που υπέστη παρέμεινε ένας σιωπηλός άνθρωπος που αδυνατούσε να συνδεθεί με τους γύρω του.
Στην προσπάθειά του να βρει την άκρη του νήματος για το αμιγώς αμερικανικό φαινόμενο να σκοτώνει κάποιος ανθρώπους που δεν γνωρίζει καν, ο Όστερ ανατρέχει στην εποχή της δουλοκτησίας των αρχών του 17ου αιώνα και αναφέρεται στους νόμους και στις διατάξεις περί οπλοκατοχής από τότε μέχρι σήμερα. Εξηγεί τη νοοτροπία ενός έθνους που στήριξε την οικονομική του ανάπτυξη στην άμισθη εργασία σκλάβων, τους οποίους οι λευκοί μπορούσαν να ελέγξουν μόνο μέσα από τον τρόμο που προκαλούσε η θέα ενός όπλου.
Το βιβλίο "Αιματοβαμμένο έθνος" του Πολ Οστερ, με φωτογραφίες του Σπένσερ Οστράντερ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Ιωάννας Ηλιάδη
