O Christian Dior τον είχε αποκαλέσει "ο δάσκαλός μας". Η Γκαμπριέλ Σανέλ είχε είπε ότι "είναι couturier με την πραγματική έννοια της λέξης, οι άλλοι είναι απλά σχεδιαστές μόδας", η Έλσα Σκιαπαρέλι ότι "είναι ο μόνος που τολμά να κάνει αυτό που του αρέσει", ενώ ο φωτογράφος και καλλιτέχνης Σέσιλ Μπίτον τον είχε χαρακτηρίσει "Picasso της μόδας". Στο ατελιέ του δίδαξε άλλους σπουδαίους σχεδιαστές, όπως τους Εμανουέλ Ουνγκαρό, Aντρέ Κουρέζ και τον προτεζέ του, Ιμπέρ ντε Ζιβανσί, ενώ η τεχνική και τα σχέδιά του επηρέασαν πολλούς ακόμα. Ουσιαστικά, διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τη μόδα του 20ου αιώνα. Ωστόσο, όσο επιδραστική και πρωτοπόρα υπήρξε η υψηλή ραπτική του Κριστόμπαλ Μπαλενσιάγκα, αλλά τόσο αινιγματική παρέμεινε η προσωπικότητά του - και κρυφή, η προσωπική του ζωή.
Ο couturier που έντυσε την αριστοκρατία της Ισπανίας, τις socialite του Παρισιού και τις σταρ του Hollywood, γεννήθηκε το 1895 στη Χώρα των Βάσκων, στο "άσημο" ψαροχώρι της Getaria. Ο πατέρας του, Ζοζέ, ήταν ψαράς και η μητέρα του, Mαρτίνα, μοδίστρα, και ήταν δίπλα της που έμαθε να ράβει. Η οικογένεια του Μπαλενσιάγκα ήταν φτωχή, αλλά όχι άπορη. Αντιθέτως, οι γονείς του είχαν αποκτήσει καλές διασυνδέσεις μέσα από τη σκληρή δουλειά που έκαναν για να συντηρήσουν την οικογένειά τους, που εκτός από τον Κριστόμπαλ, είχε δυο μεγαλύτερα παιδιά, την Agustina και τον Juan. Ο πατέρας του είχε διατελέσει δήμαρχος της μικρής πόλης που ζούσε η οικογένεια και μετά τη θητεία του, έγινε κυβερνήτης ενός μικρού κρατικού σκάφους, με το οποίο, στη διάρκεια του καλοκαιριού, μετέφερε συχνά μέλη της ισπανικής βασιλικής οικογένειας, όπως τη βασίλισσα Mαρία Χριστίνα και τα παιδιά της, αλλά και της Κυβέρνησης, από το γειτονικό Σαν Σεμπαστιάν, όπου είχε μεταμορφωθεί σε θέρετρο διακοπών για την ισπανική αριστοκρατία. Ανάλογες ήταν και οι γνωριμίες της μητέρας του που είχε τη φήμη της επιδέξιας μοδίστρας και είχε αναλάβει να ράβει ρούχα για αριστοκράτισσες της περιοχής, ανάμεσά τους και την περίφημη Blanca Carrillo de Albornoz y Elio, Μαρκησία του Casa Torres, η οποία είχε εγκατασταθεί στη Getaria πριν ακόμα γεννηθεί ο Κριστόμπαλ. Μάλιστα, η βίλα Vista Ona, στην οποία κατοικούσε, φιλοξενεί σήμερα το Μουσείο Balenciaga.
Η εκλεπτυσμένη και σπάνια σε ποικιλία, couture σχέδια και πολυτελή υφάσματα γκαρνταρόμπα της Marchioness of Casa Torres έγινε μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης (και πεδίο πρακτικής άσκησης) για τον Μπαλενσιάγκα, ο οποίος ακόμα τότε ήταν παιδί. Ο πατέρας του είχε μόλις πεθάνει και η μητέρα του είχε πολλαπλασιάσει την εργασία της για να μπορέσει να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις της οικογένειας, με τον μικρό της γιο να είναι ο βοηθός της σε όλες τις μεταποιήσεις, τροποποιήσεις και το ράψιμο που είχε αναλάβει για τις πελάτισσές της, και σχεδόν αποκλειστικά για τη Μαρκησία. Το ταλέντο του νεαρού Κριστόμπαλ έγινε σύντομα αντιληπτό από τη Marchioness of Casa Torres, η οποία ήταν εκείνη που τον στήριξε στη μαθητεία του ως couturier. Η συναναστροφή, δε, του μικρού μόδιστρου με την καλλιεργημένη και κοσμοπολίτισσα Μαρκησία και τα ερεθίσματα που του παρείχε το περιβάλλον της, καλλιέργησαν πολύ νωρίς στον Κριστόμπαλ την αγάπη του για τις τέχνες, τα ταξίδια και φυσικά τη μόδα και διαμόρφωσαν το γούστο του - κόντρα, βεβαίως, σ' αυτό που έμοιαζε να είναι η προοπτική ενός ράφτη σ' ένα μικρό ψαροχώρι.
Από το Σαν Σεμπαστιάν στην κορυφή της μόδας
Σε ηλικία μόλις 12 ετών, ένα χρόνο μετά τον θάνατο του πατέρα του, και με τη υποστήριξη της Μαρκησία σε πόρους και διασυνδέσεις, ο Κριστόμπαλ Μπαλενσιάγκα θα φύγει για το Σαν Σεμπαστιάν για να διδαχτεί την τέχνη της ραπτικής. Όπως ήδη αναφέραμε, η πόλη είχε εξελιχθεί σε τουριστικό θέρετρο της ισπανικής, και όχι μόνο, αριστοκρατίας και η επαφή του με τον κόσμο της υψηλής κοινωνίας θα συνεχιζόταν απρόσκοπτη. Έπιασε δουλειά ως εκπαιδευόμενος σ' ένα από τις φημισμένα καταστήματα ένδυσης της περιοχής, το Casa Gómez. Σε ηλικία 16 ετών θα πιάσει δουλειά στο παράρτημα του παριζιάνικου Les Grands Magasins du Louvre και οι μαρτυρίες συνεργατών του από τη θητεία του στο κατάστημα τον περιγράφουν τον έφηβο ως "εξαιρετικό επαγγελματία". Σύντομα, θα αναλάβει επικεφαλής του ραφείου του καταστήματος, ενώ την ίδια περίοδο θα ξεκινήσει και τα ταξίδια στο Παρίσι όπου θα έρθει σε επαφή με την Υψηλή Ραπτική και τους μεγάλους οίκους μόδας. Είναι ακριβώς αυτή η στιγμή που θα σιγουρέψει μέσα του αυτό που θέλει να γίνει: couturier. Παραιτείται από τη δουλειά του και για ένα διάστημα θα μετακομίσει στη Γαλλία για να μάθει το πώς λειτουργεί ο χώρος της μόδας, αλλά και για να διδαχτεί τη γαλλική γλώσσα. Λίγο μετά, 1917, θα επιστρέψει στο Σαν Σεμπαστιάν όπου ιδρύει το δικό του ατελιέ, το C. Balenciaga, διατηρώντας τις επαφές του με τη πρωτεύουσα της μόδας και τους εκπροσώπους της. Στο Σαν Σεμπαστιάν γνώρισε για πρώτη φορά από κοντά και την Coco Chanel, η οποία είχε ταξιδέψει εκεί για να παρουσιάσει την collection της, ενώ και ο ίδιος θα ταξιδεύει συχνά στο Παρίσι για να παρακολουθήσει τα κορυφαία shows κάθε σεζόν, όπως αυτά της Chanel ή της Vionnet.
Δημιουργίες του Κριστόμπαλ Μπαλενσιάγκα με ισπανικές επιρροές
Η επιτυχία της boutique Balenciaga στο Σαν Σεμπαστιάν του έδωσε τη δυνατότητα να ανοίξει και δεύτερη στην ίδια πόλη, μεταβάλλοντας την επωνυμία σε Eisa Costura προς τιμήν της μητέρας του (το πατρώνυμο της οποίας ήταν Eizaguirre), αλλά και να επεκταθεί αργότερα σε άλλες πόλεις της Ισπανίας, όπως τη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη. Το ξέσπασμα, ωστόσο, του Ισπανικού Εμφυλίου (1936) τον ανάγκασε να κλείσει (προσωρινά) τις επιχειρήσεις του στη χώρα και να φύγει για το Παρίσι - έχοντας ήδη εδραιώσει τη φήμη του ως σπουδαίου couturier.
Ο Μπαλενσιάγκα στο Παρίσι
Το 1937, o Κριστόμπαλ Μπαλενσιάγκα με συνεργάτες έναν συντοπίτη του μηχανικό, εκτωπισμένο στο Παρίσι, τον Nicolás Bizcarrondo και τον Γαλλο- Πολωνό αριστοκράτη και milliner, Wladzio Jaworowski d’Attainville (σύντροφό του και στη ζωή), ιδρύει στον αριθμό 10 της Avenue George V στο Παρίσι τον οίκο υψηλής ραπτικής "Balenciaga". Μέσα σε ελάχιστο διάστημα θα παρουσίασει την πρώτη του haute couture συλλογή στο Παρίσι. Η επιτυχία είναι δεδομένη ή, όπως το συνοψίζει άρθρο της Vogue από το 1962, "Σχεδόν από την πρώτη στιγμή που εγκαινίασε το ατελιέ του, το 1937, ο Μπαλενσιάγκα αναγνωρίστηκε ως ο μεγάλος ηγέτης της μόδας. Αυτό που κάνει ο Μπαλενσιάγκα σήμερα, άλλοι σχεδιαστές θα το κάνουν αύριο ή την επόμενη χρονιά, μέχρι τότε εκείνος θα έχει προχωρήσει ακόμα πιο μπροστά".
Ο τρόπος με τον οποίο ο Μπαλανσιάγκα αναδιαμόρφωνε τις σιλουέτες στα γυναικεία φορέματα, τα πρωτοποριακά του σχέδια που συχνά θύμιζαν γλυπτά, η βιρτιοζιτέ του στο pattern-cutting και η άριστη δεξιοτεχνία στο ράψιμο, έχτισαν ένα μύθο που δύσκολα θα μπορούσε να γκρεμιστεί, ακόμα και τόσο χρόνια μετά. Ο Μπαλενσιάγκα κουβαλούσε τον χαρακτηρισμό του τελειομανούς και του ανθρώπου που δεν συμβιβαζόταν στο ελάχιστο αναφορικά με τις δημιουργίες του. Ακόμα και στη διάρκεια του B' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν υπήρχαν περιορισμοί στη χρήση των υφασμάτων, εκείνος είχε βρει τρόπους να προμηθεύεται (παράνομα) υλικά και υφάσματα από την Ισπανία (όπου δεν ίσχυαν τα δελτία) που χρειαζόταν ώστε να μην κάνει καμία έκπτωση στο τελικό αποτέλεσμα.
Διάβασε περισσότερα στο harpersbazaar.gr
