Το καλοκαίρι -όπως και σε κάθε περίοδο διακοπών- οι εντάσεις ανάμεσα στα ζευγάρια εντείνονται και ενδέχεται να πάρουν επικίνδυνες διαστάσεις για τις γυναίκες. Γυναίκες που μπορεί απλώς να ξεκίνησαν με τον σύντροφό τους για διακοπές και δεν γύρισαν ποτέ πίσω. Γυναίκες που δεν ήξεραν πως ζούσαν και εμπιστευόντουσαν τον δολοφόνο τους. Γιατί ζούμε ακόμα σε μια κοινωνία όπου μερίδα του ανδρικού πληθυσμού πιστεύει ακόμα πως οι σύντροφοί τους είναι ιδιοκτησία τους.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας ανακαλύψαμε δυστυχώς με τον χειρότερο τρόπο το μέγεθος της βίας κατά των γυναικών στην Ελλάδα. Μια κοινωνία που μέτρησε 17 νεκρές γυναίκες το 2021 και 13 γυναίκες το 2022. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι όμως και η εικόνα σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με την έκθεση των Γυναικών του ΟΗΕ και το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα τουλάχιστον 81.000 γυναίκες και κορίτσια έχασαν τη ζωή τους στα χέρια γυναικοκτόνων το 2021. Από αυτές, οι 45.000 αφορούν γυναικοκτονίες που διαπράχθηκαν σε οικογενειακό περιβάλλον, από κάποιο μέλος της οικογένειας, δηλαδή πατέρα, σύζυγο ή άλλο αντρικό συγγενικό πρόσωπο.
Όσον αφορά συνολικά το φαινόμενο της ενδοοικογενειακής βίας επίσημα καταγράφηκαν 11.476 περιστατικά το 2022, σύμφωνα με τον απολογισμό δραστηριότητας Ελληνικής Αστυνομίας. Και παρότι ο αριθμός είναι ήδη ιδιαίτερα ανησυχητικός, θα πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν ότι βλέπουμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου, αφού προφανώς δεν καταγγέλουν τις κακοποιητικές συμπεριφορές των δραστών όλες οι γυναίκες.
Δύο πολύτιμες εφαρμογές
Το Ίδρυμα Vodafone δημιούργησε την εφαρμογή Bright Sky, μέσω του οποίου όλοι εμείς μπορούμε να ενημερωθούμε για το ζήτημα της ενδοοικογενειακής βίας και να τεστάρουμε τις γνώσεις μας, είτε προσπαθούμε να κατανοήσουμε αν τυχόν υπάρχουν ενδείξεις για τη δική μας σχέση είτε για τις σχέσεις των φίλων και συγγενών μας. Η εφαρμογή διαθέτει έναν ευρύ τηλεφωνικό κατάλογο με υπηρεσίες υποστήριξης και ερωτηματολόγια για την αξιολόγηση του κινδύνου και καταρρίπτει μύθους σχετικά με την ενδοοικογενειακή και τη σεξουαλική κακοποίηση. Επιπλέον, το Bright Sky διαθέτει ειδική ρύθμιση κρυφής λειτουργίας, ώστε να μη γίνεται αντιληπτή η χρήση του. Η εφαρμογή λειτουργεί ήδη με μεγάλη επιτυχία σε 10 ευρωπαϊκές χώρες.
Επίσης, το Ίδρυμα Vodafone, αφουγκραζόμενο την κοινωνική ανάγκη που υπάρχει τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό δημιούργησε το Panic Button, μια δωρεάν εφαρμογή για το κινητό, που ενισχύει την αμεσότητα με την οποία κάθε γυναίκα, μπορεί να ειδοποιεί -με το πάτημα ενός κουμπιού στο κινητό της- τις ειδικές μονάδες της Ελληνικής Αστυνομίας, οι οποίες θα μπορούν, μέσω του γεω-εντοπισμού του κινητού τηλεφώνου του θύματος, να φτάνουν στο σημείο του στίγματος. Μετά τη δωρεά του Panic Button από το Ίδρυμα Vodafone στην Ελληνική Πολιτεία η εφαρμογή βρίσκεται σε λειτουργία και στη διάθεση των Αρχών.
Συνοπτικός Οδηγός SOS για την ενδοοικογενειακή βία
Μιλήσαμε λοιπόν με τους ειδικούς του Bright Sky προκειμένου να γνωρίζουμε όλες κάποια βασικά βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε εμείς ή οι γυναίκες του περιβάλλοντος μας σε περίπτωση που προκύψει κάποιο ανησυχητικό περιστατικό.
1. Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι η κατάσταση έχει κλιμακωθεί επικίνδυνα;
Κάθε φορά που εκδηλώνονται συστηματικά και επαναλαμβανόμενα ξεσπάσματα θυμού του δράστη και πράξεις που προκαλούν φόβο, δυσαρέσκεια και ανασφάλεια, κινδυνεύουμε. Από την πρώτη φορά που θα συμβεί ένα περιστατικό βίας θα πρέπει, παρότι το σοκ είναι μεγάλο, καθώς δεν αναγνωρίζουμε πλέον τον σύντροφό μας, θα πρέπει να τού δηλώσουμε ρητά ότι δεν είμαστε διατεθειμένες να αποδεχτούμε καμία μορφή βίας.
Σε περίπτωση που θέλουμε να τον εγκαταλείψουμε, ιδίως όταν μένουμε μαζί του, θα πρέπει να προετοιμάσουμε ένα σχέδιο διαφυγής σε συνεννόηση με τους αγαπημένους μας ανθρώπους, ανθρώπους που είμαστε σίγουρες πως μπορούμε να εμπιστευτούμε. Θα πρέπει όμως να προσέξουμε πολύ σε ποιον θα μιλήσουμε ώστε να μην υπάρχει καμία πιθανότητα να τού το μεταφέρει. Η στιγμή της εγκατάλειψης του σπιτιού είναι ιδιαίτερα κρίσιμη και για αυτό θα πρέπει να έχουμε καταστρώσει ένα ασφαλές σχέδιο.
2. Έχει νόημα να προσπαθήσει μια γυναίκα να κατευνάσει τον δράστη εκείνη την ώρα με κάθε δυνατό τρόπο ώστε να αποκλιμακωθεί η κρίση;
Δυστυχώς δεν υπάρχει μια γενική συμβουλή. Εξαρτάται από την περίπτωση, τις συνθήκες, το ιστορικό και άλλους παράγοντες. Στη μία περίπτωση πιθανόν ο κατευνασμός του δράστη να λειτουργήσει θετικά, σε άλλη όχι. Εξαρτάται από το πλαίσιο, τη δυναμική της σύγκρουσης, το αντικείμενο της σύγκρουσης, άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες όπως είναι για παράδειγμα η χρήση ουσιών. Αν βρεθούμε σε κίνδυνο καλούμε την Άμεση Δράση (100) ή πηγαίνουμε απευθείας στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής μας (που καλό είναι να γνωρίζουμε όλες πού ακριβώς βρίσκεται από πριν). Επίσης μπορούμε ανά πάσα στιγμή να ζητήσουμε συμβουλές και τη βοήθεια από τη Γραμμή "SOS 15900" που είναι εθνικής εμβέλειας και λειτουργεί σε 24ωρη βάση, όλες τις ημέρες της εβδομάδας.
3. Υπάρχει διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης αν η κρίση προκύψει εντός ή εκτός σπιτιού;
Εάν βρισκόμαστε σε σχέση βίας, όπως είπαμε και πριν, θα πρέπει να καταστρώσουμε ένα σχέδιο προστασίας και διαφυγής ανάλογα με τις συνθήκες. Ανεξαρτήτως του πού θα συμβεί το περιστατικό, θα πρέπει και πάλι να καλέσουμε την Αστυνομία (στο 100).
4. Θα πρέπει να απευθυνθούμε και κάπου αλλού;
Σε επείγουσα ανάγκη θα πρέπει να καλέσουμε αμέσως την Άμεση Δράση, το 100, δίνοντας ακριβείς πληροφορίες για το σημείο που βρισκόμαστε ή να στείλουμε γραπτό μήνυμα SMS στο 100 όπου θα πρέπει να σημειώσουμε το ονοματεπώνυμο μας, τη διεύθυνση στην οποία συμβαίνει το περιστατικό και το είδος της επείγουσας ανάγκης. Καλό είναι επίσης, μόλις είναι εφικτό, να ειδοποιήσουμε ανθρώπους από το περιβάλλον μας, για να προστρέξουν ώστε να μην είμαστε μόνες μας, αλλά και να καλέσουμε τον δικηγόρο μας. Αν δεν έχουμε δικηγόρο ή έχουμε αιφνιδιαστεί και δεν γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε, μπορούμε να λάβουμε συμβουλές και πληροφορίες, στη γραμμή "SOS 15900”.
5. Τι πρέπει να κάνουμε αν τυχόν είναι και τα παιδιά μαζί μας;
Όσο είναι εφικτό (που δεν είναι πάντα) θα πρέπει να προσπαθούμε τα παιδιά να μην είναι παρόντα σε ξεσπάσματα βίας. Ωστόσο, εφόσον έχει ξανασυμβεί κάποιο επεισόδιο, ίσως θα είναι καλό είναι να ενημερώσουμε τα παιδιά για το πώς θα πρέπει να δράσουν, σε περίπτωση που χρειαστεί να επικοινωνήσουν εκείνα με την Άμεση Δράση (είτε τηλεφωνικά είτε με γραπτό μήνυμα), είτε με το πρόσωπο άμεσης βοήθειας και αναφοράς (συγγενικό πρόσωπο, δικηγόρος κ.α.). Το σχέδιο διαφυγής θα πρέπει να περιλαμβάνει προφανώς και τα παιδιά, εφόσον συνήθως απειλούνται εξίσου και εκείνα σε τέτοιες περιπτώσεις.
6. Πώς πρέπει να κινηθούμε βήμα- βήμα σε περίπτωση βίαιου ξεσπάσματος;
Τα βήματα πρακτικά την ώρα της κρίσης και μετά από ένα βίαιο περιστατικό είναι:
Α. Δήλωση του συμβάντος στο Αστυνομικό Τμήμα της περιοχής μας και απαίτηση της προστασίας μας από το δράστη.
Β. Σε περίπτωση τραυματισμού πρέπει οπωσδήποτε να πάμε σε εφημερεύον, δημόσιο νοσοκομείο αναφέροντας τα πραγματικά στοιχεία του περιστατικού κακοποίησης. Περιστατικό που θα πρέπει να καταγραφεί στα πρακτικά ως κακοποίηση. Εάν ο τραυματισμός είναι σοβαρός, θα πρέπει να ζητήσουμε τη βοήθεια ασθενοφόρου- καλούμε λοιπόν το 166 για μεταφορά στο νοσοκομείο.
Γ. Κρατάμε αρχείο με φωτογραφίες, βίντεο και όποια άλλα στοιχεία από τα τραύματα ή τους μώλωπες στο σώμα μας, όπως και οποιοδήποτε άλλο τεκμήριο που μπορεί να υπάρχει σχετικά με το συμβάν. Καλό είναι να κάνουμε και αντίγραφα ή να τα στείλουμε σε ανθρώπους της απόλυτης εμπιστοσύνης μας, σε περίπτωση που χάσουμε το κινητό ή επέμβει ο δράστης και διαγράψει τα στοιχεία.
Δ. Επικοινωνούμε με τη γραμμή 15900 για ψυχοκοινωνική στήριξη, νομική συμβουλευτική και ανάγκες προσωρινής φιλοξενίας εάν δεν θέλουμε να επιστρέψουμε στη στέγη μας. Είτε δημόσια είτε ιδιωτικά θα ήταν καλό να αναζητήσουμε τη βοήθεια ψυχιάτρων και ψυχολόγων που θα μπορέσουν να μας στηρίξουν σε αυτή τη δύσκολη μεταβατική περίοδο.
Ακολουθήστε το Womantoc στο Instagram
