Με μια σύντομη ανάρτηση ο σεφ του Noma, René Redzepi, ανακοίνωσε πως το καλύτερο εστιατόριο στον κόσμο θα κλείσει σύντομα τις πόρτες του: "Αγαπητοί φίλοι, έχουμε σημαντικά νέα. Ετοιμάζουμε εδώ και καιρό κάτι και με ενθουσιασμό θα ήθελα να μοιραστώ το ξεκίνημα ενός νέου κεφαλαίου, του noma 3.0" έγραψε εξηγώντας πως ο χειμώνας του 2024 θα είναι η τελευταία σεζόν λειτουργίας του εστιατορίου. "Για να συνεχίσουμε να είμαστε το Noma πρέπει να αλλάξουμε" σημείωσε ο ίδιος ενώ συμπλήρωσε πως το Noma θα πάψει να λειτουργεί ως εστιατόριο και θα μετατραπεί σε εργαστήριο ανάπτυξης νέων ιδεών και προϊόντων.
Από τότε που άνοιξε τις πόρτες του πριν από δύο δεκαετίες, το Noma έχει μεταμορφώσει το fine dining.
Το εστιατόριο της Κοπεγχάγης -το οποίο αυτή την εποχή σερβίρει από ψητή καρδιά ταράνδου πάνω σε πευκοβελόνες μέχρι παγωτό σαφράν μέσα σε μπολ από κερί μέλισσας- έχει δημιουργήσει μια ολόκληρη, νέα κατηγορία "γαστρο-τουριστών" που ταξιδεύουν κάθε χρόνο στη πρωτεύουσα της Δανίας και οργανώνουν ολόκληρα ταξίδια με επίκεντρο την επίσκεψη στο εστιατόριο. Το μενού γευσιγνωσίας του κοστίζει περίπου 500 ευρώ. Παρόλα αυτά, ο Redzepi δήλωσε σήμερα πως το Noma θα πάψει να εξυπηρετεί πελάτες στα τέλη του 2024.
Ο ίδιος ο Ρετζέπι έχει παραδεχθεί σε συνεντεύξεις του ότι η πίεση για την επιτυχία αλλά και η διάθεσή του να αναπτυχθεί ως άνθρωπος (χωρίς την απίστευτη ενέργεια, πειθαρχία αλλά και αλαζονεία που τον διέκρινε όταν πρωτοάνοιξε το Νoma το 2003) τον έστειλαν πολλές φορές εξαντλημένο στο ντιβάνι της ψυχανάλυσης όπως και σε περιπάτους περισυλλογής στα δάση προκειμένου να μπορέσει να συνεχίσει αυτό που του έφερε τόση δόξα, ψάχνοντας έναν τρόπο να το συνδυάσει επιτυχημένα με την αρμονική οικογενειακή ζωή (σημαντική αξία για τους Δανούς) και την προσωπική του ευτυχία. "Αυτό δεν μπορεί να συνεχίσει, δεν είναι ανθρωπίνως δυνατό πλέον", δηλώνει στα 45 του χρόνια.
Ο Ρετζέπι, όπως πολλοί διάσημοι σεφ, είχε κατηγορηθεί ότι έθιγε λεκτικά τους συνεργάτες του, συμβάντα που δημοσιοποιούνταν αστραπιαία στο Instagram κάθε εργαζόμενου και βέβαια μείωναν το γόητρο του ξακουστού εστιατορίου και του ίδιου του σεφ.
Ο Φιλανδός Κιμ Μικκόλα, σεφ για τέσσερα χρόνια στο πολυτελές δανέζικο εστιατόριο, παρομοίασε το fine dining με μια σκληρή εργασία που εμπεριέχει "την κακοποίηση σχεδόν εξ ορισμού", όπως το μπαλέτο ή η εξόρυξη διαμαντιών. Ο ίδιος τράβηξε πάντως προς μια συνεταιριστική αλυσίδα τηγανητού κοτόπουλου, το KotKot, αποχαιρετώντας δια παντός την υψηλή πλευρά της εστίασης.
Ο ίδιος έχει παραδεχθεί: "Ήμουν νταής για ένα μεγάλο μέρος της καριέρας μου. Φώναξα και έσπρωξα κόσμο… Έτσι με είχαν μάθει να μαγειρεύω και ήταν ο μόνος τρόπος που ήξερα για να περάσω ένα μήνυμα" είπε αλλά ο κύκλος της κακοποίησης δεν κλείνει εύκολα. Το Noma δεν φημιζόταν για δίκαιη μεταχείριση των εργαζομένων της, με το εστιατόριο να βασίζεται σε απλήρωτους ασκούμενους. Αναγκάστηκε να πληρώνει τους ασκούμενους, μια αλλαγή που έχει προσθέσει τουλάχιστον 50.000$ στο μηνιαίο κόστος εργασίας του εστιατορίου.
Και έτσι ο σεφ αποφάσισε ότι δεν είναι βιώσιμο να παράγει έτσι fine dining.
