Η Γκρέτα ήταν 15 ετών, όταν κάθισε για πρώτη φορά οκλαδόν στο λιθόστρωτο έξω από το σουηδικό κοινοβούλιο με μια μεγάλη χειρόγραφη πινακίδα που έγραφε "Σχολική Απεργία για το Κλίμα". Από τότε δεν έχει σταματήσει να παροτρύνει το κοινό να δράσει και να αρχίσει να προστατεύει ουσιαστικά τον πλανήτη.
Σήμερα είναι σχεδόν 19 και λίγο πριν από την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "The Climate Book" (το οποίο κυκλοφόρησε στις 27 Οκτωβρίου), μίλησε στο βρετανικό ELLE για όλα αυτά που την απασχολούν, την βασανίζουν και την θυμώνουν.
"Οι άνθρωποι με θεωρούν μια θυμωμένη έφηβο προφανώς γιατί δεν με γνωρίζουν".
Η Γκρέτα πέρασε το lockdown στη Στοκχόλμη δουλεύοντας πάνω σε ένα βιβλίο. Το Climate Book περιέχει σύντομα δοκίμια από επιστήμονες και συγγραφείς όπως η Naomi Klein, καθώς και εξέχοντες περιβαλλοντολόγους συμπεριλαμβανομένου του Wanjira Mathai. Πρόκειται για ένα κολοσσιαίο εγχείρημα. Οι πέντε ενότητες του εξηγούν πώς λειτουργεί το κλίμα, πώς αλλάζει ο πλανήτης μας, πώς αυτό μας επηρεάζει, τι κάναμε γι' αυτό και τι πρέπει να κάνουμε τώρα.
Μέσα από το κίνημα για το κλίμα, η Γκρέτα ανακάλυψε την αίσθηση του να ανήκει κάπου. "Τώρα είμαστε πολύ στενοί φίλοι, είμαστε σε επαφή καθημερινά", λέει για τους συνομηλίκους της ακτιβιστές. "Κάνουμε ομαδικές συνομιλίες, διασκεδάζουμε, χορεύουμε".
Η διάγνωση του συνδρόμου Άσπεργκερ για την Γκρέτα ήταν η αφορμή για να ανοίξει ο δόμος της αυτογνωσίας. Το αποκάλεσε "υπερδύναμη" της.
"Η μόδα είναι επιβλαβής"
Και βέβαια από μια συνέντευξη σε ένα περιοδικό μόδας δεν θα μπορούσε να λείπει και μια άποψη της σχετική με αυτήν.
"Νομίζω ότι, λίγο πολύ, οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι η γρήγορη μόδα είναι πολύ επιβλαβής για το περιβάλλον, αλλά πολλοί άνθρωποι φαίνεται να πιστεύουν ότι υπάρχουν πολλοί στη βιομηχανία της μόδας που προσπαθούν να γίνουν καλύτεροι και πιο βιώσιμοι. Όμως, στην πραγματικότητα, δεν συμβαίνει αυτό. Το χρησιμοποιούν για να κάνουν τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι κάνουν κάτι καλό για το περιβάλλον. Πρέπει να απομακρυνθούμε από αυτή την "άποψη της συσσώρευσης". Συνεχώς απλώς μαζεύουμε πράγματα αντί να τα πετάμε".
Η ίδια προσπαθεί να μειώσει το οικολογικό της αποτύπωμα καταναλώνοντας ελάχιστα:"Θα έλεγα ότι πάνω από το 90% των ρούχων μου, μου τα έχουν δώσει άλλα άτομα, όπως μέλη της οικογένειας μου, φίλοι, συμμαθητές. Δεν αγοράζω καινούρια πράγματα και είμαι κοντή, πράγμα που σημαίνει ότι όταν οι άλλοι δεν χωράνε στα παλιά τους ρούχα, μπορούν να μου τα δώσουν. Είναι βολικό".
Η ίδια όχι μόνον δεν αγοράζει καινούργια πράγματα, δεν έχει καν αυτοκίνητο . Ταξίδεψε στη Σύνοδο Κορυφής του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη με μια βάρκα χωρίς ντους ή τουαλέτα: "Ήταν διασκεδαστικό! Μου άρεσε πολύ!" Αλλά, πάνω από όλα, λέει: "Είμαι ακτιβίστρια και προσπαθώ να δημιουργήσω αλλαγές με αυτόν τον τρόπο".
"Δεν θέλω να είμαι influencer"
Αν ήταν στο χέρι της, θα διέγραφε τα μέσα κοινωνικής της δικτύωσης: "Δεν θέλω επηρεάζω το κόσμο μέσω της τεχνολογίας αλλά μέσω της φυσικής μου παρουσίας, κάτι που φυσικά γίνεται κάπως δύσκολο όταν έχεις πολλούς followers", λέει.
Το δημόσιο προφίλ της πάντως έχει προσελκύσει υψηλούς επαίνους :η Μάργκαρετ Άτγουντ την συνέκρινε με την Ζαν ντ' Αρκ, ο πρίγκιπας Χάρι είπε ότι κάθε χώρα χρειάζεται τη δική της Γκρέτα.
Κάποιοι αντίστοιχα την αποκάλεσαν "ένα κακό παιδί που χειραγωγεί τα πλήθη", "κομμουνίστρια", "ακραία καπιταλίστρια" και έχει δεχτεί πολλές απειλές λόγω της δράσης της. "Μου φαίνεται περίεργο που κάποιοι λένε ότι πρέπει να λογοδοτήσω. Δεν καταλαβαίνω για τι πρέπει να λογοδοτήσω", λέει. "Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι έχω περισσότερη δύναμη από ό,τι έχω."
Πριν από τέσσερα χρόνια, κανείς, συμπεριλαμβανομένων των γονιών της, δεν πίστευε ότι η Γκρέτα θα περνούσε στον ακτιβισμό. Είχε διαγνωστεί με σύνδρομο Άσπεργκερ, και έπασχε από επιλεκτική αλαλία. Επί πέντε χρόνια, δεν μιλούσε σε κανέναν άλλο εκτός από τους γονείς της, την αδερφή της και τον δάσκαλό της. Τα ταραγμένα χρόνια που την οδήγησαν στην απεργία του σχολείου περιγράφονται σε απομνημονεύματα, τα οποία είναι γραμμένα από όλη την οικογένεια. Στο βιβλίο, η μητέρα της, η Σουηδή τραγουδίστρια της όπερας και πρώην διαγωνιζόμενη στη Eurovision, Μαλένα Έρνμαν, αφηγείται πώς, σε ηλικία 11 ετών, η Γκρέτα ξαφνικά "Φαινόταν να σταματά να λειτουργεί". Σταμάτησε να παίζει πιάνο. Σταμάτησε να γελάει. Σταμάτησε να μιλάει. Και σταμάτησε να τρώει".
"Ήμουν ένα πολύ περίεργο παιδί", λέει για τον εαυτό της σήμερα. "Υπήρχαν τέσσερα άτομα με τα οποία μίλησα και ήμουν στο σπίτι. Δεν μπορούσα να μιλήσω με αγνώστους, δεν μπορούσα να φάω με αγνώστους. Έτσι δεν πίστευαν ότι θα έκανα την απεργία. Ούτε εγώ το πίστευα, αλλά το έκανα."
