ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή: πως βοήθησε καταλυτικά τους Μικρασιάτες πρόσφυγες να χτίσουν μια νέα ζωή

Μια ματιά στη συμβολή της Αμερικανικής Σχολής με την αφορμή των 100 ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Το 1923, όταν η British Society of Friends (Βρετανική Εταιρεία Φίλων) των Κουακέρων έφθασε στη Θεσσαλονίκη, έστησε την έδρα και το αρχηγείο της στην "Κιβωτό" της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής και με την πρόσληψη ειδικευμένων γιατρών συνέβαλε με συστηματικό τρόπο στην αποκατάσταση των προσφύγων.

Η "Κιβωτός", ένα κτίριο με παράξενο σχήμα, στέγαζε ανθρώπους, ζώα και την παραγωγή της Σχολής, από εκεί προμήθευαν οι μαθητές της σπόρους σιτηρών στους πρόσφυγες για να τους καλλιεργήσουν και εκεί φυλασσόταν μέρος της συγκομιδής που επέστρεφαν οι ωφελούμενοι για να δοθεί στη συνέχεια σε άλλους που είχαν ανάγκες.

Πτυχές του έργου αρωγής και αποκατάστασης της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής Θεσσαλονίκης, στις πολύ δύσκολες στιγμές της προσφυγιάς, παρουσίασαν η προϊσταμένη της Βιβλιοθήκης "Δημήτρης και Αλίκη Περρωτή" της ΑΓΣ, Δαμιάνα Κουτσομίχα και η ιστορικός από το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς Μαρία Καζαντζίδου, στο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο "Η επόμενη μέρα μετά την Καταστροφή", στη Θεσσαλονίκη.

Οι Κουακέροι ανέλαβαν πολλά από τα προγράμματα που είχαν εγκαινιάσει οι μαθητές και το προσωπικό της Σχολής από τις πρώτες μέρες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτέλεσε ο Arthur Bertholf, σύμφωνα με τις κ.κ. Κουτσομίχα και Καζαντζίδου, ο οποίος ήταν καθηγητής μαθηματικών στη Σχολή και εργάστηκε συστηματικά με του Κουάκερους για την οργάνωση προγραμμάτων αρωγής. Μαθητές - πρόσκοποι της Σχολής, υπό την καθοδήγησή του, εξορμούσαν με αποστολή τον δανεισμό σπόρων σιταριού στους πρόσφυγες. Το 1923, το 76% των αγροτών στη Μακεδονία απασχολούνταν στην καλλιέργεια δημητριακών, κυρίως σιταριού, μιας και αυτό είχε ταχύτερη απόδοση.

Η Γεωργική Σχολή τηρούσε αυστηρά τον κανόνα να μην χαρίζει τίποτε απευθείας, αλλά να προσφέρει εργασία ή να δανείζει προμήθειες, με τον όρο ότι πρόσφυγες θα ξεπλήρωναν το δάνειο σε είδος, όπως τους είχε δοθεί. Οι μεγαλύτεροι μαθητές παρέδιδαν τους σπόρους σιταριού στους πρόσφυγες αγρότες, οι οποίοι την εποχή της συγκομιδής επέστρεφαν την ποσότητα που είχαν δανειστεί. Οι σπόροι που επιστρέφονταν, δανείζονταν σε άλλους πρόσφυγες και με τον τρόπο αυτό ωφελούνταν περισσότερες οικογένειες.

Η "Κιβωτός" κατασκευάστηκε με χρήματα που δώρισε η Bible Lands Mission Aid Society (BLMAS) και έγινε ο χώρος όπου φυλάσσονταν η παραγωγή. Ο λόγος που ονομάστηκε "Κιβωτός" ήταν το παράξενο σχήμα της και το γεγονός πως στέγαζε ανθρώπους, ζώα και την παραγωγή της Σχολής.

Μέχρι το 1924, η Αμερικανική Γεωργική Σχολή, σε συνεργασία με την Society of Friends, την BLMAS και την Επιτροπή της Κοινωνίας των Εθνών εργαζόταν σε μία ακτίνα περίπου 50 χιλιομέτρων από τις εγκαταστάσεις της, όπου εντάσσονταν 50 χωριά με συνολικά 300 οικογένειες, επισημαίνουν οι κ.κ. Κουτσομίχα και Καζαντζίδου.

Οι μαθητές της Σχολής, οι οποίοι είχαν υπό την "εποπτεία" τους τις οικογένειες αυτές, λειτουργούσαν επιπρόσθετα και ως σύνδεσμος μεταξύ οικογενειών και των λειτουργών των προγραμμάτων αρωγής.

Το 1924, κατά τη διάρκεια των διακοπών τους, μαθητές κατέγραψαν τις συνθήκες διαβίωσης στις οικογένειες αυτές. Η μετακίνησή τους γινόταν με γαϊδουράκια και περνώντας μέσα από λασπωμένα και παγωμένα μονοπάτια έπρεπε να μεταφέρουν όσο το δυνατόν περισσότερες προμήθειες για τη συντήρηση των προσφυγικών οικογενειών.

Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από την καταγραφή αυτή ήταν απελπιστικές, αλλά άκρως διαφωτιστικές για την πραγματική κατάσταση που βίωναν οι πρόσφυγες δύο χρόνια μετά την ανταλλαγή πληθυσμών. Όπως διαπίστωσαν οι μαθητές "υπήρχαν πολλές οικογένειες που ζούσαν μέσα σε στάβλους χωρίς σκεπή, έχοντας για στρώμα σακιά και άχυρα, ενώ για σκεπάσματα υπήρχαν το πολύ δύο κουβέρτες για έξι άτομα".

Το Princeton Hall- Κοιτώνας για πρόσφυγες που χτίστηκε από πρόσφυγες

Στις 5 Δεκεμβρίου 1922, η Αμερικανική Γεωργική Σχολή πληροφορήθηκε με τηλεγράφημα από το Συμβούλιο των Εφόρων ότι της είχε δοθεί δωρεά 2.000 δολαρίων για να ξεκινήσουν τα έργα κατασκευής ενός κοιτώνα που θα στέγαζε τα ορφανά προσφυγόπουλα.

Οικογένειες προσφύγων ενημερώθηκαν ότι υπήρχε εργασία στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή. Την επόμενη μέρα, οι πρόσφυγες εργάτες άρχισαν να μεταφέρουν πέτρες για τα θεμέλια του Princeton Hall. Το μέρος έμοιαζε όλο και περισσότερο με προσφυγικό καταυλισμό, καθώς πρόχειρα κτίσματα στήθηκαν βιαστικά για να στεγάσουν τους εργάτες.

Επική ιστορία χαρακτηρίζουν οι κ.κ. Κουτσομίχα και Καζαντζίδη την ανέγερση του Princeton Hall, τονίζοντας ότι περίπου 1.000 πρόσφυγες απασχολήθηκαν στο χτίσιμο. Με σκοπό να μοιραστούν μεροκάματα σε όσο το δυνατόν περισσότερους, οι εργάτες δούλευαν κατά ομάδες, οι οποίες εναλλάσσονταν κάθε λίγες εβδομάδες. Οι τοίχοι ολόκληρου του κτιρίου κατασκευάστηκαν από γρανίτη που εξορύχτηκε από μια έκταση που ανήκε στη Σχολή.

Το οικοδόμημα είχε κοιτώνες για 250 αγόρια, κουζίνα, τραπεζαρία, αίθουσα ψυχαγωγίας, αίθουσα συγκεντρώσεων, και διαμερίσματα για τους καθηγητές.

Η προσφυγιά του 1922 μέσα από τα μάτια του διεθυντή της Σχολής, Τσάρλι Χάουζ

Στο Ιστορικό Αρχείο της Αμερικανικής Σχολής Θεσσαλονίκης υπάρχει πλήθος επιστολών του Τσάρλι Χάουζ, που υπήρξε ο δεύτερος διευθυντής της, οι οποίες περιγράφουν με έντονο τρόπο την άφιξη των πρώτων προσφύγων στη Θεσσαλονίκη, όπως επισημαίνουν οι κ.κ. Κουτσομίχα και Καζαντζίδη.

Σε μία από αυτές τις επιστολές προς την σύζυγο του Αν Κέλογκ Τσάπμαν στις 28 Σεπτεμβρίου 1922, αναφέρει: "Οι παραζαλισμένοι πρόσφυγες από τη Σμύρνη συνωθούνται στην πόλη κατά χιλιάδες. Τέτοια θλιβερή μοίρα με οικογένειες χωρισμένες και χωρίς ιδέα για το που βρίσκονται τα άλλα μέλη τους. Τις προάλλες ήταν εδώ ένας από τους μαθητές μας. Είχε σώσει τη ζωή του, αφού έζησε 14 μέρες σε ένα χωράφι... Είχε κόψει τα παντελόνια του στο ύψος των γονάτων για να μοιάζει με μικρότερο παιδί, καθώς οι Τούρκοι έπαιρναν όσους άντρες και εφήβους δεν σκότωναν και τους έστελναν στο στρατό τους".

Δεκαπέντε μέρες μέρες μετά την είσοδο των Τούρκων στη Σμύρνη, ο Τσάρλι Χάουζ έγραψε στην σύζυγό του πως κάθε μέρα που περνούσε η κατάσταση επιδεινωνόταν: "Φαίνεται πως υπάρχει πραγματική διάθεση εκ μέρους του κόσμου να βοηθήσει, αλλά έχει ξεπεραστεί κάθε όριο ώστε η κατάσταση να μπορεί να αντιμετωπιστεί με ιδιωτικές προσπάθειες και ακόμη δε φαίνεται να υπάρχει κανένα επαρκές δημόσιο όργανο σε λειτουργία. Είναι πιθανόν ότι, αν δεν φτάσουν σιτηρά πολύ γρήγορα, ο κόσμος θα μείνει χωρίς ψωμί".

Ο Τσάρλι Χάουζ διετέλεσε διευθυντής της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής έως το 1955. Σε ραδιοφωνική συνέντευξή που έδωσε το 1956, ηχητικό απόσπασμα της οποίας παρουσίασαν οι κ.κ. Κουτσομίχα και Καζαντζίδου επισημαίνει ότι "στην Ελλάδα είδε πολλές δυσκολίες και εκείνο που μου έκανε μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η προσφυγιά το 1922, την οποία ποτέ δεν θα ξεχάσω".

Ακολουθήστε το Womantoc στο Instagram

Read Next

03 Δεκ 2022

Κάθριν Ζέτα Τζόουνς: Ο γάμος της με τον Μάικλ Ντάγκλας είναι σαν μια πανάκριβη τσάντα Chanel

"Ξοδεύεις μια περιουσία για να την αποκτήσεις και τώρα δεν σ ’αρέσει πια. Θα την μεταπωλήσεις;" δήλωσε χαρακτηριστικά.

Περισσότερα από

News

03 Δεκ 2022

Mαντόνα: Επανακυκλοφορεί το βιβλίο-σκάνδαλο 'Sex' σε συνεργασία με τον Yves Saint Laurent

Τριάντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του βιβλίου-σκάνδαλο, ξαναφέρνει τα 90s με μια promo φωτογράφιση.

03 Δεκ 2022

Μίνως Μάτσας: Η γνωριμία του με την Όλγα Κεφαλογιάννη και το τραγούδι που λατρεύει να της αφιερώνει

Ο γνωστός συνθέτης και στιχουργός σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη για την σύζυγό του.

03 Δεκ 2022

Άβελ και Κάιν; Το τρέιλερ του ντοκιμαντέρ των Sussexes κυκλοφόρησε κατά την επίσημη επίσκεψη του Ουίλιαμ και της Κέιτ στις ΗΠΑ

Με κομμένη την ανάσα περιμένουν όλοι το ντοκιμαντέρ του Netflix και την βιογραφία του Χάρι. Γιατί όμως το τρέιλερ κυκλοφόρησε τώρα;

03 Δεκ 2022

Η Παναγιώτα Βλαντή φόρεσε τη δαντέλα με τον πιο σικ τρόπο

Η κομψή και άκρως χειμερινή εμφάνιση της ηθοποιού.

02 Δεκ 2022

Δίκη για το Μάτι: Η συγκλονιστική κατάθεση της Βαρβάρας Φύτρου "Θα ήθελα να ήμουν κι εγώ μαζί τους - Για την Εβίτα, τον Γρηγόρη και τον Ανδρέα"

Το ακροατήριο σηκώθηκε όρθιο όταν η Βαρβάρα Βουκάκη μπήκε στην αίθουσα του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου της Αθήνας. Η γυναίκα που έχασε το σύζυγο και τα δύο της παιδιά συγκλόνισε περιγράφοντας τα όσα βίωσε την 23η Ιουλίου, την ημέρα της φωτιάς στο Μάτι.

02 Δεκ 2022

Χιού Τζάκμαν: Η γυναίκα του αρνήθηκε τον έρωτα του Μικ Τζάγκερ για εκείνον

H ατέλειωτη αγάπη του Χιού Τζάκμαν για τη γυναίκα της ζωής του και το τρυφερό του μήνυμα για τα γενέθλια της.

02 Δεκ 2022

ERTFLIX και το μέλλον της τηλεόρασης

Με δύο εκατομμύρια προβολές την εβδομάδα το ERTFLIX είναι πιο δυναμική κίνηση της ΕΡΤ που σύντομα θα κάνει και τις δικές της... παραγωγές.

02 Δεκ 2022

Ισέι Σαγκάου:Ο "ιάπωνας κανίβαλος" που έφαγε μια κοπέλα "από αγάπη"

"Ήθελα να φάω γλουτούς, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στον κόσμο" δήλωσε ο κανίβαλος που αφέθηκε ελεύθερος.