Η μαμά μου μού έμαθε να βγαίνω μπροστά, να διεκδικώ τη θέση μου, να μην πληγώνω τα άλλα παιδιά, αλλά να μην τους επιτρέπω να με προσβάλουν. «Δε θα μασάς τα λόγια σου, θα είσαι πάντα καθαρή και θα φροντίζεις να κάνεις τους γύρω σου χαρούμενους» επαναλάμβανε σαν μάντρα, σχεδόν κάθε μέρα. Ειδικά, στη λέξη «καθαρή» η φωνή της γινόταν πιο βαθιά.
Και η ίδια έδινε το πιο φωτεινό παράδειγμα. Ακόμα και σήμερα αυτό κάνει. Η πρώτη της κίνηση στο σούπερ μάρκετ είναι να κατευθυνθεί στα ράφια με τα απορρυπαντικά και να διαλέξει κάποια από τα νέα προϊόντα του Skip, είτε κάψουλες, είτε υγρό, είτε σκόνη. Πενήντα χρόνια πριν έκανε ακριβώς το ίδιο. Τότε, βέβαια, το Skip ήταν ένα νέο προϊόν που έκανε δυναμικά την εμφάνισή του και η μόνη επιλογή των νοικοκυρών ήταν η σκόνη. Πέντε δεκαετίες μετά, οι επιλογές έχουν πολλαπλασιαστεί, το ίδιο και οι δυνατότητες. Το Skip έχει ενδυναμωθεί και έχει καθιερωθεί στη συνείδηση όλων των γυναικών που βάζουν πλυντήριο, ως ο μόνος δρόμος. Ως η συμβουλή που πέρασε από τη μητέρα στην κόρη και από την κόρη στα δικά της παιδιά.
«Ένας λεκές είναι» έλεγε η μητέρα μου χαρούμενη, «τι, δεν θα καταφέρω να τον εξοντώσω; Άλλωστε, αυτές οι “βρωμιές” είναι σαν λεζάντες στις εμπειρίες μας. Αυτά τα σημάδια στα ρούχα είναι τα αναγνωριστικά μας χνάρια στη ζωή» της άρεσε να γίνεται ποιητική, ενίοτε.
Πόσο δίκιο έχουν αυτά τα λόγια. Πόση αλήθεια κρύβουν. Μια στάλα κόκκινο κρασί πάνω στο λευκό μου τζιν έπεσε όταν γελούσαμε, από καρδιάς, με την κολλητή μου εκείνο το βράδυ, στο μπαρ. Μια γουλιά από τον γαλλικό καφέ ξέφυγε από το ποτήρι και έγραψε τη δική της ιστορία πάνω στην μακό μπλούζα μου -την αγαπημένη μακό μπλούζα μου-, μια μέρα με ένταση στο γραφείο. Μια ξαφνική μπόρα, σε ένα ταξίδι μου, στο Παρίσι, στάθηκε αφορμή να λερώσω με λάσπες την κόκκινη ζιπ κιλότ μου. Μια σταγόνα καρπούζι πάνω στο παλ μαγιό μου. Όλες οι κουκκίδες στα ρούχα είναι σταθμοί στον χάρτη της ζωής μας. Και είναι όλες δικές μας, τις κουβαλάμε, ακόμα και όταν τις ξεφορτωνόμαστε.
Ποιος δε θυμάται το θρυλικό διαφημιστικό σλόγκαν «Είκοσι εννέα κατασκευαστές πλυντηρίων συνιστούν Skip. Αυτοί ξέρουν»; Μαζί με τη συμβουλή της μαμάς για το Skip, το απορρυπαντικό αυτό κατάφερε να συνοδεύσει τα παιδικά καλοκαίρια όσων σήμερα είναι γύρω στα 40, αλλά να γίνει και μια ζωντανή ανάμνηση των νεότερων. Γιατί η μυρωδιά είναι ανάμνηση και καμία ευωδιά δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή των ρούχων που μόλις είχαν βγει από το πλυντήριο της μαμάς και είχαν απλωθεί στο σύρμα να στεγνώσουν.
«Είναι μεγάλη η ευχαρίστηση να νικάς τους πιο δύσκολους λεκέδες» χαιρόταν η μητέρα μου. Σκέφτομαι αυτή τη φράση κάθε φορά που απλώνω το χέρι μου και παίρνω ένα μπουκάλι υγρό Skip, με «διαστημική τεχνολογία», από το ράφι του σούπερ μάρκετ. Με κάνει και αισθάνομαι πολύ όμορφα.
