Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) είναι το πιο συχνό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα: Υπολογίζεται ότι έως και το 60% των γυναικών, σύμφωνα με στοιχεία για την Αμερική και τον Καναδά, προσβάλλονται στη διάρκεια της ζωής τους από μία τουλάχιστον λοίμωξη του HPV, που έχει περισσότερους από 200 διαφορετικούς τύπους, περίπου 40 εκ των οποίων προσβάλλουν τους ιστούς της γεννητικής περιοχής.
Η Jen Gunter, Καναδέζα γυναικολόγος με 25ετή εμπειρία, στο νέο βιβλίο της, «Η βίβλος του κόλπου. Αιδοίο και κόλπος: Διαχωρίζοντας τον μύθο από την ιατρική» (εκδ. Μεταίχμιο), μπεστ σέλερ των New York Times, λύνει όλες τις γυναικολογικές απορίες μας, από τη γυναικεία σεξουαλική ικανοποίηση μέχρι τις αισθητικές επεμβάσεις στην περιοχή των γεννητικών οργάνων και τα «γιατροσόφια» της Γκουίνεθ Πάλτροου, με τρόπο αναλυτικό, ενημερωμένο, απλό αλλά και καθησυχαστικό μαζί, διαχωρίζοντας την εμπεριστατωμένη γνώση από την παραφιλολογία και την ψευδοεπιστήμη.
Σε αυτή την έκδοση-εγκυκλοπαίδεια, που αξίζει να κρατήσουμε στη βιβλιοθήκη μας ώστε να ανατρέχουμε καλύτερα εκεί και όχι στην Google όποτε αναζητάμε κάποια πληροφορία, η ειδικός αφιερώνει ένα κεφάλαιο στον HPV, απαντώντας στα πιο αγωνιώδη ερωτήματά μας. Ας δούμε μερικά από αυτά.
Πώς προκαλεί καρκίνο μια λοίμωξη με HPV;
Ορισμένοι τύποι του HPV είναι ογκογόνοι, δηλαδή προκαλούν καρκίνους. Οι τύποι HPV 16 και HPV 18 προκαλούν περίπου το 70% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας και οι τύποι 31,33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 69 και 82 προκαλούν τους υπόλοιπους, σύμφωνα με την ειδικό. Κάποιοι τύποι HPV, επίσης, μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού, αλλά και καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, του φάρυγγα και του λάρυγγα. «Οι ογκογόνοι τύποι HPV διαταράσσουν έναν συγκεκριμένο μηχανισμό διόρθωσης του DNA, οπότε οι μεταλλάξεις μένουν ανέλεγκτες και είναι πιθανότερο να εξελιχθούν σε καρκίνο» όπως εξηγεί η συγγραφέας-γυναικολόγος.
Κάποιοι τύποι HPV, επίσης, μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του αιδοίου, του κόλπου, του πρωκτού, αλλά και καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, του φάρυγγα και του λάρυγγα.
Πόσο πιθανό είναι να εξελιχθεί σε καρκίνο ένας ογκογόνος τύπος HPV;
Η μόλυνση με έναν ογκογόνο τύπο δεν συνεπάγεται ότι θα πάθουμε καρκίνο, αλλά ότι διατρέχουμε κίνδυνο. «Στις περισσότερες περιπτώσεις», εξηγεί η γυναικολόγος, «το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει τον ιό: δύο χρόνια μετά τη μόλυνση, στο 90% των γυναικών έχει εξαφανιστεί ή δεν παρατηρούνται σημεία λοίμωξης. Η ανησυχία για τον HPV προκύπτει όταν ο ιός επιμένει· αυτό είναι που θέτει τις γυναίκες σε κίνδυνο να προσβληθούν από καρκίνο».
Όπως προσθέτει όμως η ειδικός, για να εξελιχθεί μια λοίμωξη από ογκογόνο στέλεχος σε καρκίνο, απαιτείται πολύς χρόνος. «Το πρώτο βήμα είναι δυσπλασία, δηλαδή προκαρκινικές αλλοιώσεις οι οποίες κατά κανόνα εμφανίζονται αρκετά χρόνια μετά τη μόλυνση. Το ανοσοποιητικό σύστημα πιθανόν να καταφέρει να αντιμετωπίσει τις πρώιμες προκαρκινικές αλλοιώσεις. Ο χρόνος από τη λοίμωξη έως τον καρκίνο συνήθως ξεπερνά τα δέκα χρόνια».
«Ο χρόνος από τη λοίμωξη έως τον καρκίνο συνήθως ξεπερνά τα δέκα χρόνια»
Ένας μείζων παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο του τραχήλου, όπως επισημαίνει η Dr Gunter, τον οποίο μπορούμε να ελέγξουμε είναι το κάπνισμα, που «αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες να εξελιχθεί μια λοίμωξη από HPV σε καρκίνο».
Πόσο συνηθισμένοι είναι οι καρκίνοι που συνδέονται με τον HPV;
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο τέταρτος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως και ο δεύτερος στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας (15-44). Κάθε χρόνο διαγιγνώσκεται σε περισσότερες από 500.000 και πάνω από 250.000 πεθαίνουν από αυτόν. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Gunter, «το μεγαλύτερο μέρος αυτών των περιστατικών αφορά χώρες στις οποίες οι γυναίκες δεν έχουν πρόσβαση στο εμβόλιο κατά του HPV, σε προσυμπτωματικό έλεγχο ή σε θεραπεία προκαρκινικών βλαβών και καρκίνων. Οι καρκίνοι του αιδοίου, του κόλπου και του πρωκτού είναι λιγότερο συχνοί από ό,τι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Ο καρκίνος του πρωκτού που συνδέεται με τον HPV εμφανίζει αύξηση».
Πώς θα προλάβουμε την εξέλιξη του HPV σε καρκίνο του τραχήλου;
Με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, που έχει στόχο τον εντοπισμό τυχόν ογκογόνων ιών ή πρώιμων προκαρκινικών αλλοιώσεων, ώστε να τεθούν υπό παρακολούθηση και, αν χρειαστεί, να υποβληθούν σε θεραπεία για να προληφθεί η ανάπτυξη καρκίνου. Αυτός περιλαμβάνει το γνωστό τεστ Παπανικολάου και τη λήψη κυτταρικού υλικού για την αναζήτηση ογκογόνων στελεχών του HPV με τεστ νουκλεϊκού οξέος (DNA). «Μπορεί να εφαρμοστεί συνδυασμός των δύο».
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο τέταρτος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως και ο δεύτερος στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας (15-44).
Συγκεκριμένα, η Gunter συνιστά τις εξής εξετάσεις (το πρωτόκολλο φυσικά εξατομικεύεται, πάντα σε συνεννόηση με τον δικό μας γιατρό):
-Τεστ Παπανικολάου κάθε τρία χρόνια στις ηλικίες 21-29 ετών. Στις ηλικίες 30-65 ετών, είτε τεστ Παπ κάθε τρία χρόνια είτε τεστ Παπ συν HPV DNA τεστ κάθε πέντε χρόνια.
-Εξέταση για τους υψηλού κινδύνου τύπους HPV κάθε τρία έτη σε γυναίκες 25 ετών και άνω. «Ο/η ιατρός σου ενδέχεται να μπορεί να συλλέξει υλικό χωρίς κολποδιαστολέα».
-Οι γυναίκες με ιστορικό απουσίας παθολογικών ευρημάτων μπορούν να σταματήσουν να υποβάλλονται σε προληπτική εξέταση μετά την ηλικία των 65 ετών.
Είχα παθολογικά ευρήματα στις εξετάσεις μου. Τι κάνω τώρα;
Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται περαιτέρω αξιολόγηση: ένα επαναληπτικό τεστ Παπανικολάου και τεστ HPV ή κολποσκόπηση, «διαδικασία κατά την οποία ο/η ιατρός σου ή άλλος επαγγελματίας υγείας εξετάζει τον τράχηλο της μήτρας με έναν ειδικό μεγεθυντικό φακό. Πιθανόν να ληφθούν ένα ή περισσότερα μικρά δείγματα ιστού (βιοψίες) από τον τράχηλο της μήτρας. […] Οι αλλοιώσεις χαμηλού βαθμού (LSIL) σημαίνουν πολύ χαμηλό κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου και η αντιμετώπιση περιορίζεται συχνά σε παρατήρηση και εξέταση παρακολούθησης σε ένα έτος. Οι δε αλλοιώσεις υψηλού βαθμού (HSIL) συνήθως απαιτούν θεραπεία. Ο κίνδυνος εξέλιξης σε καρκίνο είναι 4% το πρώτο 12μηνο και αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου.
»Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι για την αφαίρεση των παθολογικών κυττάρων των αλλοιώσεων υψηλού βαθμού και για την επιλογή πρέπει να ληφθούν υπόψη αρκετοί παράγοντες. Η αφαίρεση είναι δυνατό να επηρεάσει τον τράχηλο της μήτρας για τις μελλοντικές εγκυμοσύνες ή μία τρέχουσα, γι’ αυτό δεν συνιστάται για τις γυναίκες 21-24 ετών ή για τις εγκύους, εκτός αν υπάρχει σοβαρή υποψία καρκίνου».
Παρακολουθήστε την Jen Gunter σε μια ομιλία Ted για το ταμπού της εμμηνόρροιας:
Ακολουθήστε το WomanToc στο Instagram
Photo: Hel Mort / Pxhere
