«Η ποιότητα ζωής του μέσου Έλληνα με όρους μετρήσιμους ολοένα και χειροτερεύει. Ζούμε σε μια εποχή που τα αδιέξοδα, θεωρητικά και πρακτικά και η καθημερινότητα οδηγούν στην εμφάνιση πλήθους διαταραχών στην σφαίρα του ψυχισμού. Στις μέρες μας είναι αντικείμενο μελέτης και έρευνας η αύξηση ατόμων με ψυχικές διαταραχές. Άγχος, κατάθλιψη, αυτοκτονικός ιδεασμός, κρίσεις πανικού, φοβίες, χαμηλή λίμπιντο, ψυχώσεις... και ένας κατάλογος με διαγνώσεις που αφορούν την ψυχιατρική επιστήμη. Με αφορμή την δήλωση του Δημάρχου Θεσσαλονίκης, κου Μπουτάρη, “όλη η Ελλάδα είναι με χάπια πια…”, σαν ιατρός αναρωτήθηκα και παρατήρησα μια ραγδαία αύξηση των ψυχιατρικών περιστατικών. Φαίνεται ότι η κοινωνία νοσεί» λέει ο γιατρός Παναγιώτης Τριανταφυλλάκης, γνωστός στους ασθενείς του που τον λατρεύουν και ως Dr. Rose, μόνο που η ιατρική του ταυτότητα δεν του επιτρέπει να μιλήσει με ονόματα.
Όλοι όμως, στις παρέες, στα σουαρέ, στα φαρμακεία, με ονόματα μιλάμε για τα χάπια που καταναλώνουμε, καθημερινά. Διαμόρφωσα μια λίστα, κατόπιν συζητήσεων με φίλους (ναι, οι φίλοι μου κάτι ψιλοκατεβάζουν σε χάπι) και μετά από καμουφλαρισμένο ρεπορτάζ με φαρμακοποιούς (ούτε αυτοί επιτρέπεται να μιλήσουν με ονόματα). Όταν όμως χρειάστηκε πέρσι να καταφύγω στη λύση “κάτι να με κουλάρει, γιατί η ταχυπαλμία βγαίνει μέσα από το T-Shirt μου”, το Bespar, ήρθε ουρανοκατέβατο. Και, ναι δούλεψε.
Η 11άδα με τα χάπια που καταναλώνουμε καθημερινά:
1. Valmane (Βαλεριάνα): ήπιο αγχολυτικό
2. Bespar (αγχολυτικό)
3. Seropram (αντικαταθλιπτικό)
4. Cipralex (αντικαταθλιπτικό)
5. Efexor (αντικαταθλιπτικό)
6. Atarax (αντιαλλεργικό, κατασταλτικό του νευρικού συστήματος)
7. Remeron (αντικαταθλιπτικό)
8. Xanax (ηρεμιστικό)
9. Lexotanil (ηρεμιστικό)
10. Stilnox (ηρεμιστικό)
11. Tranxene (ηρεμιστικό, ήταν διαδεδομένο στα 90s)
«Σύμφωνα με τον ορισμό που διατυπώθηκε στο καταστατικό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (1946)» συνεχίζει ο Παναγιώτης Τριανταφυλλάκης «η υγεία είναι “η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι μόνο η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας”. Έτσι λοιπόν, η έννοια της υγείας, δεν αποδίδεται μόνο από την ιατρική, αλλά και από άλλους παράγοντες όπως είναι το περιβάλλον, η οικονομία, η εργασία κ.α. Η έλλειψη οικονομικής ασφάλειας , η ανεργία , η καθίζηση των εισοδημάτων ,οι κοινωνικές αντιθέσεις , η έλλειψη ουσιαστικών σχέσεων αποτελούν σοβαρή απειλή για την ψυχική υγεία. Βέβαια από ιατρικής απόψεως η εμφάνιση-εκδήλωση κάποιας ψυχικής νόσου έχει βιο-ψυχο-κοινωνικά αίτια (γονίδια-περιβάλλον-ψυχισμός ατόμου-κοινωνικές συνθήκες). Συνέπεια της εκδήλωσης νόσου ή ακόμα και κάποιων συμπτωμάτων είναι η χρήση και κάποιες φορές η κατάχρηση ψυχότροπων ουσιών ,είτε σύμφωνα με ιατρική οδηγία , που είναι και ο ενδεδειγμένος τρόπος , είτε κάποιες φορές λανθασμένα η αυτόβουλη χρήση τέτοιων ουσιών. Η λίστα των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται μεγάλη και ολοένα αυξανόμενη. Η οικονομία σε χρηματιστηριακή αξία που στηρίζεται στα ψυχοφάρμακα τεράστια, όπως τεράστια και τα συμφέροντα».
Από το μελισσόχορτο στην παροξετίνη χωράει μεγάλο κομμάτι “πειραγμένου” ψυχισμού, βέβαια. Κι εδώ έρχεται ο επικουρικός ρόλος των εναλλακτικών μορφών εκτόνωσης. Το λέει και ο γιατρός: «Τέλος, θα ήθελα να αναφερθώ ότι η διάθεση (δεν αναφέρομαι σε βαριά ψυχιατρικά περιστατικά με συγκεκριμένη παθολογία) εξαρτάται και αυτή από την βιοχημεία του σώματος, από ουσίες όπως η σεροτονίνη και οι ενδορφίνες, που παράγονται από το ανθρώπινο σώμα. Μπορούμε να τις αυξήσουμε φυσικά; Η απάντηση είναι ναι. Με το γέλιο, τη γυμναστική, το σεξ, την άθληση και σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, ακόμη και όταν τρώμε σοκολάτα (προσοχή παχαίνει) ή άλλες τροφές που δρουν ευεργετικά στη διάθεσή μας, όπως τα καρύδια, τα φρούτα, ο λιναρόσπορος, τα ψάρια (λόγω Ω-3 λιπαρών οξέων). Ασκώντας την ιατρική με αγάπη προς τον συνάνθρωπο και προσπαθώντας να εφαρμόσω την σύγχρονη τάση στην ιατρική επικοινωνία ιατρού-ασθενή, το λεγόμενο empathy/ενσυναίσθηση, ενστερνίζομαι τη φράση “ο σύγχρονος ιατρός πρέπει να σταματήσει να βλέπει ασθένειες και να βλέπει ασθενείς”».
Τον ρωτάω εάν συμφωνεί με τι λίστα που διαμόρφωσα, μου απαντάει με ουσίες και επί της ουσίας: «Οι βενοδιαζεπίνες, αντικαταθληπτικά όπως η παροξετίνη , η σιταλοπράμη , η φλουεξετίνη, η σερτραλίνη είναι ουσίες ευρέως συνταγογραφούμενες που φαίνεται να βοηθούν κάποιες περιπτώσεις ασθενών. Από την άλλη είναι διαδεδομένη η χρήση φυσικών ήπιων αγχολυτικών-αντικαταθλιπτικών όπως το μελισσόχορτο, η πασιφλώρα, το φασκόμηλο, το χαμομήλι, η βαλεριάνα, το σπαθόχορτο ή βότανο του Αγίου Ιωάννη (St John’s wort), το πλούσιο σε βιταμίνες σαφράν (κρόκος Κοζάνης), η ρίζα του τζίνσενγκ, που όμως πρέπει να αναφέρουμε ότι η χρήση τους εμπεριέχει κάποιους κινδύνους λόγω αλληλεπιδράσεων με αποτέλεσμα να απαιτείται προσεκτική και υπό καθοδήγηση λήψη».
