Για κάποιους είναι απλώς μία συνηθισμένη ημέρα του ημερολογίου. Για άλλους, όμως, η Παρασκευή και 13 είναι μια ημερομηνία που συνοδεύεται από κακοτυχία, ανησυχία και την αίσθηση ότι κάτι δυσάρεστο μπορεί να συμβεί. Η συγκεκριμένη πρόληψη είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις αγγλόφωνες χώρες, ενώ η φοβία απέναντι στη συγκεκριμένη ημέρα έχει αποκτήσει και επιστημονικά αναγνωρίσιμο όνομα: Paraskavedekatriaphobia, μια λέξη που προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις "Παρασκευή", "δεκατρία" και "φοβία".
Στην Ελλάδα, όπως και σε αρκετές ισπανόφωνες χώρες, η ημέρα που θεωρείται γρουσούζικη είναι διαφορετική: πρόκειται για την Τρίτη και 13.
Πώς καθιερώθηκε η Παρασκευή και 13 ως γρουσούζικη ημέρα;
Η συγκεκριμένη δεισιδαιμονία άρχισε να διαδίδεται στις αγγλόφωνες χώρες κατά τον 19ο αιώνα. Στη συνέχεια, απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα διεθνώς, κυρίως χάρη στην ταινία τρόμου "Παρασκευή και 13" (1980), η οποία συνέβαλε καθοριστικά στη σύνδεση της ημερομηνίας με τον φόβο και την κακοτυχία.
Η ακριβής προέλευση της προκατάληψης δεν είναι ξεκάθαρη. Υπάρχουν, ωστόσο, αρκετές θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν πώς δημιουργήθηκε:
Η σύλληψη των Ναϊτών Ιπποτών: Στις 13 Οκτωβρίου 1307, ημέρα Παρασκευή, ξεκίνησε η μαζική σύλληψη μελών του Τάγματος των Ναϊτών, με εντολή του βασιλιά Φιλίππου Δ΄ της Γαλλίας.
Η ιστορία του Αδάμ και της Εύας: Σύμφωνα με μία παράδοση, Παρασκευή ήταν η ημέρα κατά την οποία η Εύα έδωσε στον Αδάμ τον απαγορευμένο καρπό, γεγονός που οδήγησε στην εκδίωξή τους από τον Παράδεισο.
Ο βιβλικός κατακλυσμός: Μία ακόμη εκδοχή συνδέει την Παρασκευή με τη μεγάλη πλημμύρα που περιγράφεται στη Βίβλο.
Η Σταύρωση του Χριστού: Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, ο Ιησούς σταυρώθηκε ημέρα Παρασκευή, προσδίδοντας στη συγκεκριμένη ημέρα έναν επιπλέον συμβολισμό.
Γιατί ο αριθμός 13 θεωρείται γρουσούζικος;
Η αρνητική φήμη της Παρασκευής και 13 δεν συνδέεται μόνο με την ημέρα της εβδομάδας, αλλά και με τον ίδιο τον αριθμό 13, ο οποίος έχει θεωρηθεί σε πολλές παραδόσεις σύμβολο κακοτυχίας.
Μία από τις ερμηνείες θέλει το 13 να διαταράσσει την αρμονία και την πληρότητα του 12, ενός αριθμού με ισχυρή συμβολική παρουσία σε διαφορετικούς πολιτισμούς και θρησκείες. Οι 12 θεοί του Ολύμπου, οι 12 άθλοι του Ηρακλή, οι 12 φυλές του Ισραήλ και οι 12 μαθητές του Χριστού είναι μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Έτσι, το 13, ως αριθμός που ακολουθεί το 12, συνδέθηκε συμβολικά με το άγνωστο, την ανατροπή της τάξης και την αβεβαιότητα. Αυτή η σύνδεση ενίσχυσε σταδιακά την πεποίθηση ότι πρόκειται για έναν αριθμό που φέρνει κακοτυχία.
Ο ιός "Friday 13th" στην Πληροφορική
Η φήμη της Παρασκευής και 13 πέρασε ακόμη και στον κόσμο της τεχνολογίας. Το 1988 δημιουργήθηκε στο Ισραήλ ένας ηλεκτρονικός ιός με την ονομασία "Friday 13th".
Ο συγκεκριμένος ιός είχε σχεδιαστεί ώστε να ενεργοποιείται όταν η ημερομηνία του υπολογιστή έδειχνε Παρασκευή και 13, προκαλώντας προβλήματα στη λειτουργία του συστήματος και επιβραδύνοντάς το.
Από τις παλιές δοξασίες και τις θρησκευτικές παραδόσεις μέχρι τον κινηματογράφο και την Πληροφορική, η Παρασκευή και 13 εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προλήψεις παγκοσμίως. Και μπορεί να μην υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι φέρνει κακοτυχία, η ιδιαίτερη φήμη της παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα.
