Η θυρεοειδίτιδα hashimoto είναι μία χρόνια, αυτοάνοσης αιτιολογίας, φλεγμονώδης πάθηση του θυρεοειδούς. Είναι η συνηθέστερη μορφή θυρεοειδίτιδας. Χαρακτηρίζεται από τη διήθηση του θυρεοειδικού ιστού από λεμφοκύτταρα και για τον λόγο αυτό είναι επίσης γνωστή και ως χρόνια λεμφοκυτταρική θυρεοειδίτιδα. Αποτελεί τη συνηθέστερη αιτία υποθυρεοειδισμού σε περιοχές με επάρκεια ιωδίου. Συνηθέστατα, εντούτοις, δεν συνοδεύεται από συμπτώματα και η διάγνωσή της τίθεται με βάση τα αυξημένα επίπεδα θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων (αντι-ΤΡΟ και αντι-Tg).
Επιδημιολογία
Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto που συνοδεύεται από συμπτώματα (συνήθως υποθυρεοειδισμός) παρατηρείται στο γενικό πληθυσμό σε ποσοστό που κυμαίνεται από 0.3 – 1.5%. Αν όμως για τη διάγνωσή της χρησιμοποιηθεί η μέτρηση των θυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων, τότε η θυρεοειδίτιδα Χασιμοτο παρατηρείται σε ποσοστό μέχρι 10 – 15% του γενικού πληθυσμού. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως στα αρχικά στάδια της νόσου, μπορεί να εμφανιστεί παροδικός υπερθυρεοειδισμός για μια σύντομη περίοδο.
Γιατί είναι τόσο συχνή η Θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
Το ότι η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι τόσο συχνή οφείλεται σε έναν συνδυασμό γενετικών, ορμονικών, ανοσολογικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Γενετική Προδιάθεση
Θα πρέπει κατ’ αρχάς να υπογραμμιστεί ότι δεν "κληρονομείται" η θυρεοειδίτιδα Hashimoto αυτούσια, αλλά η προδιάθεση του ανοσοποιητικού συστήματος να εκδηλώσει λανθασμένη απόκριση, στρεφόμενο "εναντίον" ιστών και οργάνων του ίδιου του οργανισμού. Η νόσος έχει έντονο κληρονομικό υπόβαθρο, καθώς η πιθανότητα εμφάνισής της είναι περίπου 20–30 φορές υψηλότερη σε συγγενείς πρώτου βαθμού. Είναι σήμερα γνωστά γονίδια HLA (όπως HLA-DR3, DR4, DR5) και γονίδια που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση (CTLA4, PTPN22, IL-2R) που αυξάνουν τον κίνδυνο.
Ο Ρόλος των Οιστρογόνων
Η νόσος είναι πολύ πιο συχνή στις γυναίκες, ειδικά στις ηλικίες 30–50 ετών. Το γεγονός αυτό σχετίζεται με τη δράση των οιστρογόνων, τα οποία επηρεάζουν τη λειτουργία των Τ-λεμφοκυττάρων. Για τον ίδιο λόγο, οι ορμονικές μεταβολές σε περιόδους όπως η εφηβεία, η εγκυμοσύνη, η λοχεία και η εμμηνόπαυση θεωρούνται παράγοντες που μπορεί να διεγείρουν την αυτοάνοση απόκριση.
Ο Ρόλος των Περιβαλλοντικών Παραγόντων
Η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο, σχετίζεται με παράγοντες που πυροδοτούν το ανοσοποιητικό, όπως:
· Υψηλή πρόσληψη ιωδίου
· Λοιμώξεις (π.χ. ιοί Epstein-Barr, Coxsackie, ηπατίτιδα C)
· Έλλειψη σεληνίου
· Τοξικές ουσίες και βαρέα μέταλλα (π.χ. κάδμιο, φυτοφάρμακα)
· Χρόνιο ψυχολογικό στρες, που μεταβάλλει τη λειτουργία των κυτοκινών και της κορτιζόλης.
Υπογραμμίζεται ότι οι αλλαγές του τρόπου ζωής (επεξεργασμένα τρόφιμα, χαμηλή φυσική δραστηριότητα, ρύποι) έχουν αυξήσει δραματικά τη συχνότητα παθήσεων με χρόνια φλεγμονή.
Ο Ρόλος της Ακριβέστερης Διάγνωσης
Η νόσος διαγιγνώσκεται πλέον συχνότερα λόγω της ευρείας χρήσης σύγχρονων μεθόδων, όπως το υπερηχογράφημα και η μέτρηση αντιθυρεοειδικών αυτοαντισωμάτων.
Η Σημασία του Αυξημένου Προσδόκιμου Επιβίωσης
Η παράταση του προσδόκιμου επιβίωσης σχετίζεται με την αυξημένη συχνότητα, καθώς η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Το Μικροβίωμα του Εντέρου και ο Ρόλος του
Το μικροβίωμα του εντέρου αποτελεί το σύνολο των μικροοργανισμών που εποικούν το γαστρεντερικό σύστημα και κυρίως το παχύ έντερο (βακτήρια, ιοί, μύκητες). Παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η διαταραχή της ισορροπίας του (δυσβίωση) μπορεί να προκαλέσει αυξημένη διαπερατότητα του εντερικού φραγμού ("διαρρέον έντερο"). Αυτό επιτρέπει την είσοδο πρωτεϊνών στην κυκλοφορία που "μιμούνται" θυρεοειδικά αντιγόνα, ενεργοποιώντας την αυτοάνοση επίθεση στον θυρεοειδή αδένα.
Dr. Γεώργιος Σακοράφας
Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων (Θυρεοειδούς-Παραθυρεοειδών)
Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Τ. Συντονιστής Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου "Άγιος Σάββας"
