Είτε τον έχει δει κανείς είτε όχι, δεν υπάρχει άνθρωπος που να αγνοεί τι είναι ο "Εξορκιστής". Μια πεισματικά σφηνωμένη στο συλλογικό ασυνείδητο ταινία, βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γουίλιαμ Πίτερ Μπλάτι, η οποία μπορεί να κυκλοφόρησε πριν από πενήντα χρόνια, αλλά μοιάζει να μην έχει φύγει ποτέ από τον δημόσιο κινηματογραφικό διάλογο – ελέω και της ευφυούς μαρκετινίστικης προώθησής του. Η επέτειος από την πρεμιέρα του εμβληματικού horror, ωστόσο, έχει γλυκόπικρη γεύση. Από τη μία, ο δημιουργός του και ένας εκ των αναμορφωτών του Χόλιγουντ στα 70s, Γουίλιαμ Φρίντκιν, έφυγε από τη ζωή τον περασμένο Αύγουστο σε ηλικία 87 ετών. Από την άλλη, σήμερα ανοίγεται το έδαφος για ολόφρεσκες ανατριχιαστικές συναναστροφές με τη δαιμονισμένη Ρίγκαν ΜακΝίλ (Λίντα Μπλερ), καθώς η πρεμιέρα του απευθείας σίκουελ της πρωτότυπης ταινίας "Ο Εξορκιστής: Πιστός" φιλοδοξεί να επανεκκινήσει το franchise και να κάνει την αρχή για μια νέα τριλογία. Γιατί, όμως, παρά τον κορεσμό του καθώς διαχύθηκε στην ποπ κουλτούρα, το φιλμ του Φρίντκιν παραμένει αγνά τρομακτικό μέχρι σήμερα;
Γύρνα το σαν ντοκιμαντέρ
Περίπου μία δεκαετία προτού ο Φρίντκιν δώσει νέα δυναμική στο χολιγουντιανό σινεμά με τον "Άνθρωπο από τη Γαλλία", στις αρχές της δεκαετίας του ’60, ο σκηνοθέτης δοκιμάστηκε στο είδος του πολιτικού ντοκιμαντέρ. Ενδεικτικά παραδείγματα τα τηλεοπτικής παραγωγής "The People vs. Paul Crump" και "The Thin Blue Line", τα οποία εξερευνούν τον συστημικό ρατσισμό του αμερικανικού κράτους σε συνδυασμό με την αλόγιστη χρήση του μονοπωλίου της βίας εις βάρος των καταπιεζόμενων τάξεων. Αμφότερα εμπειρίες που εξοικείωσαν τον Φρίντκιν με τους εναλλακτικούς τρόπους κινηματογραφικής χρήσης του κοινωνικού ρεαλισμού και αποδείχθηκαν πολύτιμες όταν έφτασε η ώρα του "Εξορκιστή". Αυτονόητα, παρακάτω ακολουθούν spoilers σχετικά με την πλοκή. Όπως και το βιβλίο του Μπλάτι, έτσι και η διασκευή του χαρακτηρίζονται από έναν βραδυφλεγή ρυθμό, ο οποίος δίνει το τέμπο σε μια αφήγηση όπου την περισσότερη ώρα "δεν συμβαίνει τίποτα". Εν αντιθέσει με το σύγχρονο horror, όπου τα πράγματα οφείλουν να είναι "τρομακτικά" από το πρώτο πλάνο, ο "Εξορκιστής" παίρνει το χρόνο του, αναπτύσσοντας τα ξεχωριστά διακυβεύματα των χαρακτήρων και τις μεταξύ τους δυναμικές – όπως η παραλυτική αγωνία που κυριεύει τη μητέρα της Ρίγκαν (Έλεν Μπέρνστιν) όταν αδυνατεί να εντοπίσει τι συμβαίνει στην κόρη της ή οι ισοπεδωτικές ενοχές που κατακλύζουν τον ελληνικής καταγωγής ιερέα Ντέιμιεν Κάρας (Τζέισον Μίλερ), ο οποίος, αντιστρόφως, νιώθει πως ευθύνεται για το θάνατο της μητέρας του.
Σε αυτό το πλαίσιο, όταν πια όλοι τους βρίσκονται απέναντι στη βασανισμένη από το δαίμονα Ρίγκαν, η ανημπόρια τους "δονεί" την οθόνη. Αυτό δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί, αν ο Φρίντκιν δεν προσέγγιζε σκηνοθετικά την ιστορία με όρους γήινου νατουραλισμού, ήτοι το βασικό συστατικό το οποίο ευθύνεται για τη διαχρονικά ανατριχιαστική διάσταση του "Εξορκιστή". Εδώ είναι άξια αναφοράς η σεκάνς στο δωμάτιο του κοριτσιού, όπου φαίνεται η ανάσα των ιερέων να παγώνει εξαιτίας της αφύσικα απότομης αλλαγής θερμοκρασίας, μια σειρά σκηνών η οποία εξυπηρετεί την κινηματογραφική αληθοφάνεια, αλλά είχε επώδυνες συνέπειες στην υγεία των ηθοποιών. Το ίδιο και οι ανέκφραστοι, σχεδόν κυνικοί ήρωες: ο πάτερ Κάρας, π.χ., που συνομιλεί νηφάλια με την παραμορφωμένη και δεμένη στο κρεβάτι Ρίγκαν, σαν οι κρίσεις της να μην είναι κάτι έξω από τα συνηθισμένα. Η συνύπαρξη του ανίερου και του τετριμμένου δημιουργεί μια τόσο παράξενη ισορροπία, ώστε είναι αδύνατο να μην κορυφωθεί ο τρόμος στις σκηνές όπου το αβοήθητο κορίτσι ξεστομίζει βλασφημίες, βία και σωματικά υγρά σε όλο τους το gore μεγαλείο.
Διάβασε περισσότερα στο athinorama.gr
