Από τις 28 Σεπτεμβρίου, όταν και έκανε την πρεμιέρα της στοNetflix, η πολυαναμενόμενη ταινία "Blonde” του Andrew Dominik, η οποία και αποτελεί μια βιογραφία της Marilyn Monroe με στοιχεία μυθοπλασίας (βασίζεται άλλωστε στο μυθιστόρημα της Joyce Carol Oates), έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Τα πληκτρολόγια δεν έχουν πάρει φωτιά μονάχα στις αίθουσες σύνταξης, αλλά και στα σπίτια, καθώς, προτού κριτικοί και απανταχού συντάκτες προλάβουν να εκφράσουν τη γνώμη τους για το "Blonde” με άρθρα, το μαζικό κύμα αποτροπιασμού στα social media λίγες μόλις ώρες αφότου η ταινία έγινε διαθέσιμη στην πλατφόρμα είχε ήδη διαμορφώσει το κλίμα γύρω της.
Αποκρουστικό soft porn ή φεμινιστικός ύμνος;
Οι πολέμιοι της ταινίας, που αποτελούν και τη μεγαλύτερη μερίδα κοινού και κριτικών, διατείνονται ότι το "Blonde” όχι μόνο αποτελεί στυγνή εκμετάλλευση της Marilyn Monroe και ασέβεια προς τη μνήμη της, αλλά και ότι δεν είναι παρά μια ακόμη νοσηρή ανδρική φαντασίωση. Ένα σκληρό πορτρέτο μιας μονοδιάστατης γυναίκας που γεννήθηκε μονάχα για να σεξουαλικοπoιείται και να πονά. Μία ταινία που απεκδύει τη Marilyn από οποιαδήποτε άλλη ιδιότητα, χάρισμα ή ταλέντο και την καθιστά ένα ανυπεράσπιστο, τραυματισμένο πλάσμα με άλυτα daddy issues.
Ο γραφικός τρόπος με τον οποίο προβάλλονται σκηνές κακοποίησης και μη συναινετικού σεξ, ανάμεσά τους και η αμφιλεγόμενη σκηνή της συνεύρεσης της σταρ με τον "Mr. President”, δηλαδή τον John F. Kennedy, η οποία έχει ήδη λάβει τον τίτλο του "exploitative soft porn”, έχουν κάνει το κοινό να εγκαλεί τον σκηνοθέτη ότι προσεγγίζει τη σεξουαλική κακοποίηση, την ενδοοικογενειακή βία και την αντικειμενοποίηση της γυναίκας υπό ένα απόλυτα πατριαρχικό πρίσμα, φετιχοποιόντας τον πόνο και τριγκάροντας μέσα από τις σκληρές απεικονίσεις των παραπάνω συνθηκών οδυνηρές αναμνήσεις σε θύματα, κάνοντάς τα να βιώνουν ξανά και ξανά το τραύμα, το οποίο επίσης ερμηνεύεται αποκλειστικά μέσα από την ανδρική ματιά και καμία σχέση δεν έχει με τη γυναικεία εμπειρία.
"Αηδιαστική και ασεβής προς την κληρονομία της Marilyn”, "Το έκλεισα στα πρώτα 20 λεπτά και πολύ άντεξα”, "Ίσως να έχει έρθει η ώρα να σταματήσουμε να αφήνουμε μισογύνηδες να προσπαθούν να κάνουν ανατρεπτικές ταινίες που αφορούν γυναίκες για τις οποίες δεν γνωρίζουν τίποτα”, είναι μερικές ενδεικτικές αντιδράσεις χρηστών στα social media, οι οποίοι ένιωσαν αποστροφή στη θέαση της ταινίας. Μέχρι και η Emily Ratajkowski, η οποία έχει μιλήσει ανοιχτά για τη δική της ιστορία σεξουαλικής κακοποίησης με άρθρο της στο New York Magazine πριν από δύο χρόνια, μοιράστηκε τις σκέψεις της για την ταινία μέσω ενός βίντεο στον λογαριασμό της στο TikTok λέγοντας μεταξύ άλλων, "Δεν μου κάνει εντύπωση που ακούω ότι ακόμα μια ταινία φετιχοποιεί τον γυναικείο πόνο ακόμα και μέχρι θανάτου” προσθέτοντας πως "το κάνουμε αυτό με πολλούς τρόπους, αλλά θέλω αυτό να αλλάξει”.
Αν και η σκηνοθεσία, η κινηματογράφηση και η ερμηνεία της Ana de Armas εκθειάζονται ακόμα και από εκείνους που βρήκαν την ταινία "σκληρή”, "αηδιαστική” και "απαράδεκτη”, οι φωνές που αποθεώνουν το "Blonde” και μάλιστα βλέπουν σε αυτό ένα δριμύ σχόλιο πάνω στην πατριαρχία και την καταπίεση των γυναικών, την σεξουαλικοποίησή τους και τα στερεότυπα μέσα στα οποία γίνονται διάφανες, σχεδόν εξαφανίζονται, από πολύ πριν η Marilyn Monroe γίνει το απόλυτο, διαχρονικό σύμβολο του σεξ, μέχρι και σήμερα, είναι σημαντικά λιγότερες.
Μα δεν οφείλουμε να κρίνουμε το "Blonde” με βάση την εποχή στην οποία προβάλλεται;
Όλος αυτός ο ντόρος λοιπόν, μας κάνει να αναρωτηθούμε: Θα κρίναμε άραγε διαφορετικά το"Blonde” στην προ #MeToo εποχή; Σε μια βιογραφική ταινία με μυθοπλαστικά στοιχεία, θα μας ενδιέφερε η πρόθεση του σκηνοθέτη, αν αυτή τη στιγμή δεν απασχολούσαν τον δημόσιο διάλογο τα δικαιώματα των γυναικών;
Τα κινήματα των τελευταίων ετών έχουν καταφέρει ριζοσπαστικές αλλαγές, έχουν μετατοπίσει το κέντρο βάρους της δημόσιας συζήτησης εκεί που πραγματικά χρειάζεται, έχουν βοηθήσει να κατοχυρωθούν νομικά δικαιώματα που μέχρι πρότινος δεν αναγνωρίζονταν και έχουν αμβλύνει σημαντικά το φόβο, βοηθώντας τα θύματα κάθε είδους κακοποίησης να μιλήσουν και να μην νιώθουν πλέον μόνα. Αυτή η τόσο ουσιώδης επιρροή τους στον κοινωνικό ιστό, δεν θα μπορούσε να αφήσει ανέγγιχτη την ποπ κουλτούρα. Ακριβώς για αυτό, σειρές, ταινίες, τραγούδια και φυσικά καλλιτέχνες που αγαπήσαμε ακυρώθηκαν από την μία στιγμή στην άλλη, όταν η γενιά που πρωτοστατεί των παραπάνω κοινωνικών αλλαγών, η Gen Z, τα είδε και τα επανεξέτασε με τη ματιά του σήμερα. Αυστηρό έως και άδικο; Σίγουρα. Έκανε όμως και τους υπόλοιπους από εμάς να δούμε ξανά τα είδωλά μας και τις δημιουργίες τους και να αποφασίσουμε αν θα τα κρίνουμε με όρους 2022 ή αν "θα τους την χαρίσουμε” και θα συνεχίσουμε να τα αντιμετωπίζουμε με νοσταλγία, αλλά και κάποια συμπάθεια.
Ως εκ τούτου, πρέπει να μας πειράζει που το "Blonde” κρίνεται τόσο αυστηρά; Είναι ένα προϊόν του 2022 και ως τέτοιο οφείλει να κριθεί. Ο σκηνοθέτης του, Andrew Dominik, δεν ζει κάτω από κάποια πέτρα και έχει πλήρη επίγνωση του δημοσίου διαλόγου αυτή τη στιγμή. Οι αντιδράσεις για την προσέγγισή του είναι αναμενόμενες. Σημαίνει αυτό παράλληλα, ότι εκείνος έπρεπε να επηρεαστεί και να διαμορφώσει το καλλιτεχνικό του όραμα σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη; Οφείλει ο καλλιτέχνης να δικαιολογηθεί ή να εξηγήσει;
Ο ίδιος πριν από την επίσημη ανακοίνωση της ημερομηνίας προβολής της ταινίας, είχε δηλώσει σε συνέντευξή του. "Είναι μια ταινία που σίγουρα έχει μια ηθική. Αλλά κολυμπάει σε πολύ αχαρτογράφητα νερά ,γιατί δεν νομίζω ότι θα είναι τόσο ξεκάθαρη όσο θέλει ο κόσμος να τη δει. Υπάρχει κάτι σε αυτή για να προσβάλει τον καθένα". Ο Andrew Dominik δεν είχε την πρόθεση να παραδώσει μία στερεοτυπική βιογραφία της Marilyn Monroe, βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα, ούτε να κρυφοκοιτάξει μέσα από τη χαραμάδα την άγνωστη Norma Jean.
Καταπιάστηκε με μία γυναίκα - σύμβολο και απέδωσε με μία, σίγουρα πρωτότυπη, κινηματογράφηση (έχοντας στον πλευρό του δύο ακόμη εξαιρετικά ταλαντούχους δημιουργούς, τον art director Peter Andrus και τον διευθυντή φωτογραφίας Chayse Irvin που παίζουν κομβικό ρόλο στην αισθητική της ταινίας, τα υπνωτιστικά σχεδόν κοντινά της de Armas και τις αλλαγές της αναλογίας και των χρωμάτων της εικόνας, ανάμεσα σε άλλα) τη δική του ερμηνεία για τον ψυχισμό της και τις συνέπειες αυτής της τρομακτικού μεγέθους φήμης, σαν της Marilyn.
Στο "Blonde”, το κοινό, που καθημερινά καταναλώνει με μανία βίαιο περιεχόμενο σε όλες τις streaming πλατφόρμες και έχει εμμονή με το true crime περιεχόμενο, είτε αυτό είναι η νέα σειρά του Netflix για τον serial killer Jeffrey Dahmer, είτε η σειρά βίντεο της YouTuber Bailey Sarian "Murder, Mystery & Makeup”, δεν είδε στ' αλήθεια μια απάνθρωπη, σχεδόν σαδομαζοχιστική, ωμή και σκληρή, όπως λέει, απεικόνιση της ζωής της Marilyn Monroe, αλλά την ανεκμετάλλευτη ευκαιρία του Dominik να απο-συμβολοποιήσει την χολιγουντιανή σταρ και να αποκαταστήσει τη μνήμη της. Να "σκοτώσει” τη χαζή ξανθιά και ρίξει τους προβολείς στη φεμινίστρια, την επιχειρηματία, τη σεξουαλικά ενδυναμωμένη και απελευθερωμένη Marilyn που ήξερε να φυλάγεται από τους λύκους του Hollywood. Να της δώσει την ευκαιρία, 60 χρόνια μετά τον θάνατό της να επανοικιοποιηθεί την εικόνα της και να πει την ιστορία της με όρους του σήμερα.
Το θέμα εδώ είναι ότι, μονάχα το κοινό μοιάζει να έχει αυτή την ανάγκη. Ο σκηνοθέτης αδιαφορεί. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν το ίδιο νιώθει και η Monroe, αλλά ίσως να μπορούμε να πούμε πως τα σύμβολα ανήκουν αναπόδραστα στους σε εκείνους που τα λατρεύουν, να τα χρησιμοποιήσου οι ίδιοι όπως θέλουν. Ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.
