ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ WOMAN TOC

Τα πιο συχνά λάθη σε λόγιες εκφράσεις/λέξεις. Έχουμε απαυδήσει να τα ακούμε και να τα διαβάζουμε

Πριν καταργήσουμε τα Αρχαία Ελληνικά από τη Μέση Εκπαίδευση, μήπως να προσπαθήσουμε να καταργήσουμε τα λάθη που κάνουμε στη χρήση αρχαίων και λόγιων εκφράσεων;

Τα πιο συχνά λάθη σε λόγιες εκφράσεις/λέξεις. Έχουμε απαυδήσει να τα ακούμε και να τα διαβάζουμε

ο κάτωθι υπογράφων
ΟΧΙ ο κάτωθι ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΣ

Το λάθος που έχουμε βαρεθεί να βλέπουμε σε κάθε δημόσιο έγγραφο. «Υπογεγραμμένος» σημαίνει αυτός που φέρει υπογραφή, ενώ στην πραγματικότητα εμείς θέλουμε να δηλώσουμε «αυτόν που υπογράφει». Φαίνεται ότι το λάθος προήλθε από την απόδοση της αγγλικής undersigned ή της αντίστοιχης γαλλικής soussigne. Πολλοί μάλιστα θεωρούν ως πλεονασμό τη λέξη κάτωθι, καθώς εμπεριέχεται ήδη στο πρώτο συνθετικό (υπο-) της λέξης υπογράφων.


παρελθέτω απ' εμού το ποτήριον τούτο
ΟΧΙ ΑΠΕΛΘΕΤΩ απ’ εμού το ποτήριον τούτο

Η σωστή φράση προέρχεται από την προσευχή του Ιησού στη Γεσθημανή, όπου ζητούσε από τον Πατέρα του να μην περάσει το μαρτύριο που γνώριζε ότι τον περιμένει: «πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστι, παρελθέτω ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ᾿ ὡς σύ».

ο ζάπλουτος
ΟΧΙ ο ΖΑΜΠΛΟΥΤΟΣ

Κι όμως, η συγκεκριμένη λέξη δεν είναι ακραία δημοτική, όπως νομίζουν οι περισσότεροι, αλλά αρχαιοελληνική. Προέρχεται από το μόριο ζα (=πολύ) και τη λέξη πλούτος. Ο αποκλίνων τύπος ζάμπλουτος προήρθε από σύγχυση με το πάμπλουτος = παν + πλούτος.

υπέρ το δέον
ΟΧΙ υπέρ ΤΟΥ ΔΕΟΝΤΟΣ

Το σωστό: Ίσως το λάθος να οφείλεται σε επίδραση της φράσης «πέραν του δέοντος», που έχει παρόμοια σημασία. Η σωστή μορφή «υπέρ το δέον» σημαίνει «πάνω απ’ όσο πρέπει». Εμείς όμως όταν χρησιμοποιούμε τη λανθασμένη «υπέρ του δέοντος», στην πραγματικότητα είναι σαν να λέμε «για χάρη αυτού που πρέπει να γίνει».

το φιλοθέαμον
ΟΧΙ το φιλοθεάμον

Πρόκειται για λόγιο επίθετο, που έχει τον ίδιο τύπο στο αρσενικό και στο θηλυκό γένος: ο, η φιλοθεάμων. Στο ουδέτερο όμως ανεβάζει τον τόνο στην προπαραλήγουσα. Τον λανθασμένο τύπο (φιλοθεάμον) τον χρησιμοποιούμε κυρίως στη φράση «το φιλοθεάμον κοινό».

επί το έργον
ΟΧΙ επί ΤΩ ΕΡΓΩ

Λόγια φράση που σημαίνει «εν ώρα εργασίας/δραστηριότητας», αλλά υπάρχει αυτούσια και στα αρχαία ελληνικά, με άλλη σημασία. Πιθανόν το λάθος να προέρχεται από το γεγονός ότι το επί συντάσσεται και με δοτική, εκτός από αιτιατική ή γενική. Ίσως ακριβώς επειδή η φράση είναι λόγια, κάποιοι νομίζουν ότι της ταιριάζει καλύτερα η … αρχαιοπρεπής δοτική.

υποχρεούται ή υποχρεώνεται;

Κανένα από τα δύο δεν είναι λανθασμένο, γιατί απλούστατα καθένα από αυτά έχει διαφορετική σημασία. Ωστόσο, γίνεται λανθασμένη χρήση.
Η λόγια κλίση υποχρεούμαι, υποχρεούσαι, υποχρεούται έχει τη σημασία «έχω την υποχρέωση να κάνω κάτι». Π.χ.: οι υπάλληλοι της εταιρείας υποχρεούνται να φορούν γραβάτα καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας.
Αντίθετα, η νεοελληνική κλίση υποχρεώνομαι, υποχρεώνεσαι, υποχρεώνεται σημαίνει κυρίως «αναγκάζομαι». Π.χ., ο Υπουργός υποχρεώθηκε σε παραίτηση.

ιχθύες ή ιχθείς;

Ισχύει ό,τι και παραπάνω: δηλαδή, και οι δύο τύποι είναι σωστοί, αρκεί να γνωρίζουμε πότε και πώς να τους χρησιμοποιούμε.
Η αρχαιοελληνική λέξη ιχθύς διατηρεί την αρχική κλίση της και στα νεοελληνικά. Ιχθύες είναι η ονομαστική και ιχθείς η αιτιατική. Πολλές φορές συναντάμε το εξής λάθος: «Οι Ιχθείς, σύμφωνα με τις αστρολογικές προβλέψεις, θα περάσουν δύσκολα τις επόμενες μέρες». Το ίδιο ακριβώς λάθος συνηθίζεται και με τη λέξη μύες, που κλίνεται ακριβώς όπως και οι ιχθύες.

απάγει ή απαγάγει;

Ο ενεστώτας του ρήματος είναι απάγω, ο αόριστος απήγαγα και ο παρακείμενος έχω απαγάγει (ελάχιστα διαφοροποιείται από την κλίση του αρχαίου άγω). Επομένως είναι λάθος να πούμε «η κάμερα κατέγραψε τον εγκληματία να απαγάγει το παιδί».

έχω απαυδήσει ή έχω απηυδήσει;
Πρόκειται για τον παρακείμενο του ρήματος απαυδώ (από + αυδώ). Το ρήμα παίρνει χρονική αύξηση στον αόριστο και σχηματίζει τον τύπο απηύδησα. Ωστόσο ο παρακείμενος δεν παίρνει χρονική αύξηση, γι’ αυτό είναι λανθασμένη η έκφραση «έχω απηυδήσει».

Read Next

16 Ιουν 2022

Handbag Collection: Οι Ancient Greek Sandals παρουσιάζουν την πρώτη τους συλλογή από τσάντες

Η Handbag Collection δανείζεται σχεδιαστικά στοιχεία από αρχετυπικά ελληνικά οικιακά σκεύη για να τα μετουσιώσει σε μια ολοκληρωμένη σειρά από σοφιστικέ daywear τσάντες.

Περισσότερα από

Made in Greece

16 Ιουν 2022

"Είμαστε σήμερα οι γυναίκες που είμαστε γιατί υπήρξαν άλλες πριν από εμάς"

Η εικαστικός Μαρία Βαρελά μας μιλά για τη σύγχρονη τέχνη και την απόφασή της να ασχοληθεί με την παράδοση, τις συλλογικότητες των γυναικών και την τεχνολογία.

16 Ιουν 2022

Ο Guardian ψηφίζει τις καλύτερες παραλίες της Ελλάδας με έπαθλο διακοπές

Οι πέντε ομορφότερες που ξεχώρισαν στον καλοκαιρινό διαγωνισμό.

16 Ιουν 2022

Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός εμπνέει σήμερα σχεδιαστές και καλλιτέχνες σε όλο τον πλανήτη

Το BBC, αποθεώνει την Ελλάδα και διαβεβαιώνει πως βρισκόμαστε εν μέσω μιας "ελληνιστικής αναγέννησης"

07 Ιουν 2022

Βραβεία Ελληνικής Κουζίνας 2022: Είναι η ελληνική κουζίνα η νέα διεθνής γαστρονομική τάση;

Η ελληνική κουζίνα εξελίσσεται σε δυναμική διεθνή τάση και τα Βραβεία Ελληνικής Κουζίνας θα χειροκροτήσουν τα καλύτερα εστιατόρια της χώρας στις 7 Ιουνίου στο "Makedonia Palace" στη Θεσσαλονίκη.

02 Ιουν 2022

Η νέα καμπάνια του ΕΟΤ: "Ελλάδα, θα θέλεις να μείνεις για πάντα"

Με την αληθινή ιστορία του Όττο on camera απευθείας από τη Μήλο ξεκινά η νέα τουριστική σεζόν που συμβουλεύει τους επισκέπτες "να προσέχουν γιατί…"

27 Μαϊ 2022

Greekaba: Η capsule συλλογή του Christian Louboutin φέρει έντονα στοιχεία ελληνικότητας

Γαλάζιο και λευκό, σχήματα εμπνευσμένα από την αρχαία ελληνική τέχνη, το "μπλε μάτι" αλλά και η διάσημη "Κυρία Τεπενδρή" πρωταγωνιστούν στα νέα κομμάτια του διάσημου Γάλλου σχεδιαστή.

17 Μαϊ 2022

Γαλάζιες σημαίες: 2η παγκοσμίως σε παραλίες η Ελλάδα

Η Ελλάδα κατέκτησε και φέτος 96 σημαίες σε Αττική, Κρήτη, Ρόδο και Χαλκιδική.

15 Μαϊ 2022

Made in Greece | 15 κομμάτια για να δημιουργήσεις μία καλοκαιρινή γκαρνταρόμπα από ελληνικά brands

Όλα τα κομμάτια που αξίζει να προσθέσεις στη συλλογή σου φέτος το καλοκαίρι από τις νέες συλλογές των ελληνικών brands.

15 Μαϊ 2022

Το ντιζάιν σουβλατζίδικο στη Βαλένθια που θυμίζει ελληνικό νησί

Ένα ελληνικό εστιατόριο στη Βαλένθια με απόλυτα δωρικό ντιζάιν αποθεώνει το γαστριμαργικό μας θησαυρό, το ελληνικό σουβλάκι

05 Μαϊ 2022

Μουσείο Ελαιολάδου ENŌTIS

Ένα ταξίδι στον χρόνο και στην ιστορία της Κέρκυρας.