Σε μία απομονωμένη έκταση 25 στρεμμάτων, στην μακρινή, εξοχική τότε Αγία Παρασκευή ο Αλέξανδρος Ιόλας, γιος εύπορων βαμβακοεμπόρων από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, χτίζει το ιστορικό μαρμάρινο παλάτι του και το γεμίζει από άκρη σε άκρη με έργα τέχνης αμύθητης αξίας. Εκεί κολώνες στολισμένες με ανάγλυφα του 11ου αιώνα συναντούν αρχαία ελληνικά επιτύμβια και σουρεαλιστικά έργα του Μαγκρίτ.

Σε αυτό το συγκλονιστικό σπίτι, βγαλμένο πραγματικά από έναν άλλο κόσμο που ουδεμία σχέση είχε με την πραγματικότητα της φτωχικής Ελλάδας της δεκαετίας του '50, στην τεράστια έπαυλη 2.000 τετραγωνικών μέτρων ο Αλέξανδρος Ιόλας, γνωστός σε ολόκληρο τον κόσμο ως σπουδαίος γκαλερίστας και τρανός συλλέκτης έργων τέχνης, φιλοξενεί τους υψηλούς επισκέπτες του. Aπό τον Versace και τον Armani, οι οποίοι λέγεται πως άλλαζαν ολόκληρο το πρόγραμμα τους για να βρεθούν για λίγες ώρες στο σπίτι του στην Ελλάδα, μέχρι σημαντικές προσωπικότητες της διεθνούς πολιτικής και καλλιτεχνικής σκηνής. 

«Το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή είναι το να γνωρίσεις μεγάλους ανθρώπους,» είχε πει ο ίδιος ο Ιόλας σε μία παλιά συνέντευξη του. «Είτε σε χρήμα, είτε σε μυαλό ή σε χαρακτήρα ή στο ήθος ή στη τρέλα ή σε οτιδήποτε». Αυτούς μεγάλους φαίνεται ότι εκείνος αναζητούσε σε ολόκληρη τη ζωή του και στάθηκε τυχερός, αφού μπόρεσε να αφιερώσει τη ζωή του στο μοναδικό πράγμα που τον συγκινούσε αληθινά και τον συνέπαιρνε. Στην αναζήτηση και στην ανάδειξη της σπουδαίας, της αιώνιας Τέχνης.

Βίντεο-ντοκιμαντέρ από την θρυλική βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα στην Αγία Παρασκεύη.

Ο Αλέξανδρος Ιόλας βρέθηκε στην Αθήνα από την Αίγυπτο με μία συστατική επιστολή του Καβάφη στην τσέπη και αμέσως γνωρίστηκε με σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Σικελιανός, ο Μητρόπουλος και ο Παλάμάς. Στη συνέχεια έφυγε για το εξωτερικό όπου έγινε κορυφαίος χορευτής, αλλά εγκατέλειψε το μπαλέτο. Όταν ανακάλυψε ένα έργο του άγνωστου τότε Ντε Κίρικο, αποφάσισε να γίνει έμπορος τέχνης. Έτσι ξεκίνησε μια λαμπρή καριέρα που θα τον έφερνε παγκοσμίως στην κορυφή της τέχνης. Μέσα σε λίγα χρόνια άνοιξε πέντε γκαλερί σε όλες τις γωνιές του κόσμου, που έγιναν γνωστές και συγκέντρωναν την αφρόκρεμα του καλλιτεχνικού, πολιτικού και επιχειρηματικού κόσμου. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο της Μαργκότ Φοντέιν, η οποία απευθυνόμενη στη Τζάκι Κένεντι το 1968 είπε: «Το να βρίσκεσαι στη Νέα Υόρκη και να μην επισκεφθείς την γκαλερί του Ιόλα είναι σαν να βρίσκεσαι στην Ελλάδα και να μην επισκεφθείς τον Παρθενώνα».

Ο Αλέξανδρος Ιόλας στην έπαυλη της Αγίας Παρασκευής.

Η ιστορία για την ημέρα που ο ιδιαίτερος Έλληνας γκαλερίστας με βάση την κοσμοπολίτικη Νέα Υόρκη συνάντησε τον Άντι Γουόρχολ είναι γνωστή στους κύκλους της παγκόσμιας Τέχνης. Ήταν το 1952 όταν ο άσημος ακόμα Γουάρχολ, νεαρός, αδύνατος σαν τηλεφωνόξυλο, χλωμός και αγχωμένος για καταξίωση περνούσε κάθε μέρα από τον δρόμο όπου ήταν η γκαλερί του Ιόλα στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης.

Ο διάσημος γκαλερίστας είχε πει αργότερα για την πρώτη γνωριμία τους. «Aπό τη γκαλερί έβλεπα κάθε μέρα έναν αδύνατο ξανθό νεαρό να μπαίνει το πρωί σε μια βιοτεχνία παπουτσιών και να βγαίνει το απόγευμα. Kάποια μέρα τον ρώτησα πώς τον λένε και πού πάει. 'Σχεδιάζω παπούτσια για μια βιοτεχνία', μου απάντησε. 'Mπορείτε να μου φέρετε μερικά σχέδιά σας να δω;΄, τον ρώτησα. Όταν την επομένη μέρα είδα τα ντοσιέ με τα γοβάκια του είπα αμέσως 'Aυτά τα σχέδια είναι υπέροχα. Aγαπητέ μου, σας κάνω έκθεση'.». 

Πορτρέτο του Αλέξανδρου Ιόλα από τον Άντι Γουάρχολ.

Την ίδια χρονιά ο Γουόρχολ κάνει την πρώτη του έκθεση με “Παπούτσια” σε σχέδια βασισμένα σε κείμενα του Tρούμαν Kαπότε.

«Δεν μπορείς να φανταστείς τι έγινε στην πρώτη έκθεση του Aντι», συνεχίζει στη διήγηση ο Iόλας. Oι κριτικοί είχαν διχαστεί, οι εφημερίδες το ίδιο. «Πώς είναι δυνατόν να μας δείχνει τα ιερά τέρατα της τέχνης ο κ. Iόλας και από την άλλη να μας δείχνει τα παλιόπαιδα;».

Πέθαναν την ίδια χρονιά, το 1987 με ένα κύκνειο άσμα που μοιράστηκαν όπως μαζί είχαν ξεκινήσει. O Mυστικός Δείπνος ήταν η τελευταία έκθεση του Γουόρχολ στην τελευταία γκαλερί του Iόλα στο Mιλάνο, στο Παλάτσο Στελίνε.

Ο Ιόλας και ο Άντι Γουάρχολ

Προς τα τέλη της δεκαετίας του '80 η εικόνα αυτού του τόσο λαμπερού ανθρώπου με τη ζηλευτή ζωή και περιουσία καταρρέει όταν βρίσκεται μπλεγμένος σε ένα πολύ σοβαρό σκάνδαλο που θα τον οδηγήσει σε έναν ατελείωτο δικαστικό αγώνα. Οι κατηγορίες κάτι περισσότερο από βαριές. Παιδεραστία, χρήση ναρκωτικών, αρχαιοκαπηλεία. 

Με τον Ρούντολφ Νουρέγιεφ

Ο ίδιος πριν τον θάνατο του είχε εκφράσει μία μεγάλη επιθυμία. Όταν φύγει από τη ζωή το Μουσείο του στην Αγία Παρασκευή να περάσει στα χέρια του Ελληνικού κράτους ώστε να γίνει χώρος πολιτισμού για όλους τους πολίτες που θα ενδιαφέρονταν να πάρουν μία γεύση από τον αστραφτερό κόσμο του γεμάτο από υψηλή τέχνης. Στη σκιά των σοβαρών κατηγοριών το κράτος αρνείται και η βίλα μένει έρημη να διαλύεται κάτω από το πέρασμα του χρόνου. Ακολούθησε μία σειρά από άσχημες λεηλασίες κατά τις οποίες, δυστυχώς, τίποτα δεν έμεινε όρθιο. 

Ο Αλέξανδρος Ιόλας πέθανε στις 8 Ιουνίου του 1987. Ένα µικρό τµήµα της τεράστιας συλλογής τους βρίσκεται στο Centre Pompidou στο Παρίσι, ενώ 47 μόλις έργα του βρίσκονται σήμερα στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη.

Εικόνες από το χθες και το σήμερα

 

TAGS